Ambtsbericht / Rapport van de Dienst der Markten (Marktwezen). 17 juni 1940 (met latere aantekeningen tot 24 juni 1940). № 2/B/33/1 ... 1940 10/6

R A P P O R T
-----------

1
H. Hagenaar, oud 30 jaar, wonende Zandstraat 28 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Hagenaar verklaart van 1930 tot heden met fruit en visch klein handel te hebben gedreven. Hiertoe zou hij ondermeer een standplaats hebben bezet op de dagmarkt in de Alb: Cuypstraat. Marktopzichter Bakker verklaarde mij desgevraagd, dat Hagenaar wel eens een zoogenaamde losse plaats heeft bezet voor de verkoop van Fruit. Bij onderzoek in de administratie van Maatsch: Steun is gebleken, dat Hagenaar voor September 1934 aldaar als groenten venter bekend stond. Nadien heeft hij hoofdzakelijk in visch gehandeld. Hagenaar is in het bezit van een ventvergunning onder serie 8 No 90, welke sedert de datum van afgifte visch als artikel aangeeft. Daar hij als gevolg van den internationalen toestand hiermede niet voldoende kan verdienen, wil hij thans alleen met fruit gaan venten. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Hagenaar de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Amsterdam 17 Juni 1940

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen.

Controleur,
[Handtekening: F. Eltham?]

[Handgeschreven notities onderaan:]

Verklaring stempels en doorzenden naar den Haag.
acc.
20/6 [paraaf]

Op verklaring geadviseerd tot tijdelijke erkenning voor ten hoogste 4 maanden.
21/6 [paraaf]

doorgezonden 24/6. 40 [paraaf] Dit rapport betreft een aanvraag van de 30-jarige H. Hagenaar om officieel erkend te worden als handelaar in groenten en fruit. Uit het onderzoek van de controleur blijkt dat Hagenaar een verleden heeft als straatventer. Sinds 1934 was hij echter voornamelijk actief in de vishandel, waarvoor hij ook een vergunning bezat.

De reden voor de gewenste overstap is saillant: Hagenaar geeft aan dat hij door de "internationalen toestand" (de Tweede Wereldoorlog en de Duitse bezetting van Nederland die een maand eerder begon) niet meer genoeg kan verdienen met de verkoop van vis. De administratieve controle bevestigt zijn beweringen over zijn werkverleden bij de Albert Cuypmarkt en de sociale dienst (Maatschappelijke Steun). De uitkomst van de aanvraag is een voorwaardelijk positief advies: een tijdelijke erkenning voor een periode van maximaal vier maanden. Het document dateert van juni 1940, slechts enkele weken na de Nederlandse capitulatie (15 mei 1940). De "internationalen toestand" waar Hagenaar naar verwijst, duidt direct op de economische ontregeling door de oorlog. De vishandel werd zwaar getroffen door de beperkingen op de Noordzee en brandstoftekorten voor de vloot.

Dergelijke documenten geven inzicht in hoe kleine zelfstandigen in Amsterdam probeerden te overleven door hun nering aan te passen aan de nieuwe realiteit van de bezetting. Het toont tevens aan dat de Nederlandse bureaucreatie (in dit geval het Marktwezen) direct na de inval bleef doorfunctioneren en strenge controles uitvoerde op basis van eerdere vergunningen en inschrijvingen. De Albert Cuypstraat, genoemd in de tekst, was en is nog steeds de belangrijkste marktlocatie van Amsterdam.