Ambtsbericht/Rapportage van de marktinspectie. 9 oktober 1940. De chef-markttoezichter (handtekening mogelijk Jagtman). Adum. 9 Oct '40

Ingevolge Uw opdracht, om bij
winkelier J. v. d. Berg, Molukkenstraat 105,
naar aanleiding van een ingekomen klacht,
over den ontvangst van een partij Bonte Blauwe
aardappelen op 8 October j.l., terwijl het
afleveren van deze soorten niet is toegelaten, deel
ik U het volgende mede.
J. v. d. Berg verklaarde mij inderdaad
een partij Bonte Blauwe aardappelen, groot
50 HL, van zijn broer rechtstreeks uit
Haarlem te hebben ontvangen op den 8sten Oct. j.l.
Hij voegde er aan toe dat deze 50 HL reeds
door hem waren afgeleverd aan zijn klanten.
In zijn winkel was geen voorraad van
deze soorten meer aanwezig.

De chef-markttoezichter
[Handtekening]

[In de marge links:]
1 J.v.d. Berg,

[Onderaan links:]
Den Heer
Directeur
St. Marktwezen
Alhier
[Handtekening] Dit document is een intern verslag van de Amsterdamse marktinspectie aan het begin van de Duitse bezetting van Nederland. De kern van de zaak is een overtreding van de distributievoorschriften voor aardappelen.

Belangrijke punten uit de tekst:
* Handhavingsactie: De inspectie vond plaats naar aanleiding van een klacht (vermoedelijk verraad of een melding van een concurrent of ontevreden burger).
* Verboden waar: De handel in de variëteit "Bonte Blauwe" was op dat moment blijkbaar niet toegestaan. Dit duidt op strikte regulering van welke aardappelrassen op de markt mochten komen, waarschijnlijk om prijsbeheersing en eerlijke distributie (rationering) te waarborgen.
* Omvang: Het gaat om 50 hectoliter (ongeveer 3500-4000 kg), een aanzienlijke hoeveelheid voor een lokale winkelier.
* Informele kanalen: De winkelier bekent de partij te hebben ontvangen via zijn broer uit Haarlem, buiten de officiële distributiekanalen om.
* Verweer: De winkelier voert aan dat de partij al volledig is doorverkocht aan klanten, wat een tactiek kan zijn om inbeslagname van de voorraad te voorkomen. In oktober 1940 was de bezetting door nazi-Duitsland enkele maanden oud. De schaarste aan goederen nam toe en de bezetter voerde een streng distributiestelsel in om de voedselvoorraad te controleren (zowel voor de eigen troepen als voor de Nederlandse bevolking).

Het "Stads Marktwezen" in Amsterdam speelde een cruciale rol in het toezicht op de naleving van deze regels. Overtredingen zoals deze werden gezien als economische delicten. Winkeliers die buiten het systeem om goederen betrokken via familie of 'zwarte' handel, liepen grote risico's op boetes of sluiting van hun zaak. De "Bonte Blauwe" is een oud aardappelras dat bekend stond om zijn goede smaak, maar mogelijk niet voldeed aan de opbrengst- of distributie-eisen die de bezetter of de Nederlandse overheid op dat moment stelde.