Intern administratief memorandum / ambtelijke notitie van de Gemeente Amsterdam (Marktwezen). Augustus – oktober 1940 (diverse dateringen door verschillende ambtenaren). (Hoofdtekst, linkerzijde:)
9/8.
Te aanzien van de opzegging van zijn plaats op het Waterlooplein door H.A. Liefman, heb ik mij in verbinding gesteld met Maatsch. steun. M.S. kan er niet mede accoord gaan dat Liefman zijn plaats [doorgestreept: opzegt].
Ik heb Liefman drie maal bij mij ontboden, doch hij is niet gekomen. Ik geef u in overweging Liefman te berichten dat hij zijn plaats op de markt binnen de bij het reglement op de markten vastgestelden termijn niet kan worden ingetrokken.

(Kantlijn links onder:)
Geen sprake van. Ieder kan bij ons zijn plaats opzeggen! [w.g. onleesbaar, mogelijk W. Ham]

(Aantekeningen midden en rechts, chronologisch/thematisch geordend:)
3 Sept. Sedert [?] uit steun.
Plaats intrekken dd. bericht Liefman.
H.A. Liefman. 9-10-’40 deHaar
pl. 250 Waterlooplein 1/9 plaats ingetrokken.
Geniet steun in 2/6 ’40.
Vaste plaats in 27/6 ’30.
Kan plaats worden ingetrokken?
Niet dan na overleg met M.S. !!

(Onderaan, diverse handtekens:)
Niet geweest. Oproepen 17/9-40 deHaar
26-9-’40 deHaar
Met M.S. behandelen, dat R. [Liefman] weigerachtig is om te komen, ondanks drie oproepingen. M.S. moet dus maatregelen tegen R. nemen.
10/9 of 20/9 g.w. Dit document illustreert een bureaucratisch conflict tussen verschillende gemeentelijke instanties in Amsterdam aan het begin van de Duitse bezetting.

1. De Casus: H.A. Liefman, die al sinds 1930 een vaste plaats (no. 250) heeft op de markt aan het Waterlooplein, wil zijn vergunning opzeggen.
2. Conflict tussen afdelingen: De afdeling Marktwezen overlegt met de Maatschappelijke Steun (M.S.). De M.S. maakt bezwaar tegen de opzegging, waarschijnlijk omdat Liefman steun ontvangt en men wil dat hij door middel van zijn marktplaats (deels) in zijn eigen levensonderhoud blijft voorzien.
3. Ongehoorzaamheid: Liefman negeert herhaalde oproepen om te verschijnen. Een ambtenaar stelt voor om de opzegging te weigeren op basis van reglementaire termijnen.
4. Correctie: Een hogere functionaris (mogelijk de marktmeester) grijpt in de kantlijn in met de tekst: "Geen sprake van. Ieder kan bij ons zijn plaats opzeggen!". Dit duidt op een verschil in inzicht over de contractuele vrijheid van de koopman versus de controledrang van de sociale dienst.
5. Afwikkeling: Uiteindelijk wordt de plaats per 1 september 1940 als "ingetrokken" gemarkeerd in de administratie (notitie van 9-10-'40). De datering (augustus-oktober 1940) is cruciaal. Nederland is net bezet door nazi-Duitsland. Het Waterlooplein was het hart van de Joodse buurt in Amsterdam en de markt was overwegend Joods. Hoewel de grootschalige vervolging op dit moment nog niet in volle gang was, begonnen de economische omstandigheden voor Joodse Amsterdammers snel te verslechteren door de eerste anti-Joodse maatregelen en algemene schaarste.

De bemoeienis van de 'Maatschappelijke Steun' (de voorloper van de sociale dienst) bij het opzeggen van een marktvergunning toont aan hoe nauw de overheid toezag op de zelfredzaamheid van burgers die van financiële steun afhankelijk waren. Het weigeren te verschijnen na oproepen ("Niet geweest") kan wijzen op persoonlijke problemen van de heer Liefman of een groeiend wantrouwen tegenover officiële instanties in die onzekere tijd. H.A. Liefman W. Ham Gemeente Amsterdam Marktwezen