Beleidsstuk / Technisch rapport betreffende stadsplanning en infrastructuur. -2-

gedeelten aangegeven, gescheiden door de lijn A-B. Met zware getrokken zwarte lijnen zijn de grenzen der bestaande en ongewijzigd blijvende en die der langs de te verbreeden Lazarussteeg, Marktensteeg en Foeliestraat te stichten nieuwe bebouwingen ingeteekend. De te handhaven en nieuw te leggen tramsporen zijn met breede roode lijnen aangegeven, de bestaande en op te heffen tramsporen met dunne zwarte lijnen.

I. Sluitstuk Binnenring tusschen Blauwbrug en Prins Hendrikkade.
Door de verbreeding van den rijweg over het Waterlooplein ontstaat de gelegenheid om het aldaar in den rijweg aanwezige enkele tramspoor te vervangen door dubbel tramspoor, zoodat het enkele tramspoor in de Nieuwe Amstelstraat kan worden opgeheven. Dit beteekent een belangrijke verbetering van den verkeerstoestand ter plaatse van de uitmonding van het Waterlooplein op den ~~Binnenring~~-Amstel, waar thans de uitwaaierende tramsporen de verschillende verkeersrichtingen op onoverzichtelijke en daardoor hinderlijke wijze kruisen. Ook op het Westelijke deel van het Jonas Daniël Meyerplein en in het gedeelte Rapenburgerstraat tusschen dit plein en de Muiderstraat zal door de ontworpen wijzigingen in de tramsporen een betere verkeers-situatie ontstaan. Het dubbele spoor op het Jonas Daniël Meyerplein tusschen Waterlooplein en Nieuwe Amstelstraat kan worden vervangen door een enkel spoor (in het verlengde van dat, gelegen op het Waterlooplein, Westelijk deel), welk tramspoor eenerzijds zal worden aangesloten op het tramspoor naar de Weesperstraat en anderzijds via de Rapenburgerstraat, aansluiting zal verkrijgen op het dubbele spoor in de Muiderstraat en het enkele spoor in het Oostelijke deel van de Jodenbreestraat, van welk laatste spoor weer een aftakking is ontworpen door de te verbreeden Lazarussteeg naar het Waterlooplein, richting Blauwbrug. Op deze wijze zal volgens het nieuwe plan om het bouwblok, gelegen tusschen Jonas Daniël Meyerplein, Rapenburgerstraat, Jodenbreestraat en Lazarussteeg, slechts een enkelsporige tramlus met aansluiting op de daarop uitmondende tramsporen ontstaan.

   Het ligt in de bedoeling, te zijner tijd, wanneer het Westelijke deel van de Joden Houttuinen zal zijn verbreed en de verbinding Joden Houttuinen – Plantage Middenlaan tot stand gebracht, de tramverbindingen aan te leggen op de wijze, als in de eveneens bijgevoegde situatie (bijlage II) is aangegeven. Hierbij is het dubbele tramspoor van het Waterlooplein doorgetrokken gedacht tot de verbreede Joden Houttuinen, alwaar het op een dubbel tramspoor zal kunnen worden aangesloten, dat de enkel-spoorbanen door de Jodenbreestraat en over het Waterlooplein (Westzijde) en het dubbele spoor door de Muiderstraat (Oostelijk deel) zal vervangen. Verder zal dan ook het dubbele tramspoor van den binnenring via de Valkenburgerstraat kunnen worden doorgetrokken naar de Prins Hendrikkade.

   Ik heb deze toekomstmogelijkheden hier vermeld, omdat zij, hoewel thans nog niet aan de orde, reeds direct onder oogen moesten worden gezien, aangezien de nieuwe breedte en indeeling der Lazarussteeg en Marktensteeg daardoor worden bepaald. Hierbij dient opgemerkt te worden, dat de op teekening I aangegeven breedte van de Lazarussteeg slechts als voorloopig moet worden beschouwd. Deze straat zal in de toekomst door een verbreding naar beide zijden nog op een grootere breedte moeten worden gebracht, volgens de op teekening II aangegeven breedte zwarte lijnen. Daartoe zal de gelegener tijd met het bestuur van de Mozes en Aäronkerk opnieuw een regeling moeten worden getroffen, wanneer dit kerkgebouw c.a. geheel buiten gebruik wordt gesteld. Zoolang dit niet is geschied, moeten de na de eerste afbraak in het zicht komende gevels schoon worden afgewerkt, daar deze anders een storend element zouden vormen. Aan de tegenoverliggende zijde van de Lazarussteeg is de Gemeente eigenares, zoodat aldaar, althans in wettelijken zin, nog geen andere maatregelen behoeven te worden getroffen. Het thans vaststellen van nieuwe rooilijnen volgens de op teekening I aangegeven stippellijnen acht ik voor de zijde van de Kerk, met het oog op de eventueele financieele consequenties, ten aanzien van de eigenares, ongewenscht.

   De Markensteeg, waaraan na verbreding opnieuw gebouwd zal worden, dient uiteraard reeds dadelikl op de juiste breedte te worden gebracht, terwijl de straatijdeeling ook reeds zooveel mogelijk in overeenstemming met den toekomstigen eindtoestand kan worden uitgevoerd, zoodat met name de boombeplanting later zoo min mogelijk gewijzigd behoeft te worden.

   De nieuwe wegeindeeling aan de Zuidzijde van het Waterlooplein maakt het mogelijk, vóór het gebouw Casino eenige parkeergelegenheid voor auto's te scheppen, welke door een rij boomen op een verhoogd voetpad van den doorgaanden rijweg kan worden afgescheiden. *   **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de oude spelling (vóór de spelling-Marchant), wat blijkt uit woorden als "verbreeden", "teekening" en "finantieele". Er is sprake van een typfout in de voorlaatste alinea: "dadelikl" in plaats van "dadelijk".

• Inhoudelijke focus: De kern van het document is het verbeteren van de verkeersdoorstroming. Er wordt specifiek gekeken naar het vervangen van ingewikkelde kruispunten van tramsporen door een meer gestroomlijnd netwerk (dubbelspoor en tramlussen).
• Stedenbouwkundige elementen: Er is aandacht voor esthetiek en functionaliteit ("schoon afwerken van gevels", "boombeplanting", "parkeergelegenheid voor auto's").
• Juridisch/Financieel: De auteur weegt de noodzaak van nieuwe rooilijnen af tegen de financiële consequenties voor de eigenaren (met name de kerk). Dit document beschrijft een cruciale fase in de modernisering van Amsterdam. De genoemde locaties (Lazarussteeg, Joden Houttuinen) bevonden zich in het hart van de oude Joodse buurt. Veel van de hier voorgestelde plannen, zoals de verbreding van de wegen naar de Prins Hendrikkade, zouden later leiden tot de grootschalige sanering van deze buurt en de aanleg van de verkeersader die we nu kennen als de Valkenburgerstraat/Mr. Visserplein. De vermelding van parkeerplaatsen voor auto's bij "gebouw Casino" (het toenmalige Theater Carré of een bioscoop in die buurt) duidt op de opkomst van de automobiel in het straatbeeld. De Mozes en Aäronkerk, die in de tekst genoemd wordt, staat nog steeds op de hoek van het Waterlooplein.