Proces-verbaal (officieel proces-verbaal van overtreding). PRO-JUSTITIA
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM
Artikel 461 Wetboek van Strafrecht.

No. Politie [stempel: Nº 77/34/1 M.1940 31/8]
Gezien [paraaf]

Proces-verbaal

Ik, ondergetekende, Jan Vis
Ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter, verklaar het navolgende:
Op 15 Augustus 1940, des ~~vóór~~ na middags te ongeveer 8 uur 15 minuten bevond ik mij, in uniform gekleed ~~in burger gekleed~~ op het terrein van de Centrale Markt, aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam (W) en constateerde, dat een persoon aldaar liep, terwijl ik het vermoeden had, dat hij uit geenerlei hoofde daartoe bevoegd was.

Bedoeld terrein is door kanalen en hekwerken geheel van de openbare wegen afgesloten en op verschillende plaatsen bij toegangen in die hekwerken en aan den waterkant zijn borden aangebracht met het duidelijk leesbare opschrift: „Verboden Toegang”, „art. 461 Wetb. van Strafrecht”.

Ik hield bedoelde persoon staande en verklaarde hij desgevraagd niet uit eenigerlei hoofde bevoegd te zijn, om op den grond van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam te loopen. Hij was niet in het bezit van een legitimatiekaart met daarbij behoorend geldig betalings-bewijs, die recht van toegang tot de Centrale Markt geeft. Deze kaarten worden door den Directeur van het Marktwezen, op een door belanghebbende gedaan verzoek, afgegeven.

Desgevraagd gaf hij op genaamd te zijn:
CORNELIS VAN WAVEREN,
geboren te Amsterdam, den 5en November 1921,
wonende Rozenstraat 249 boven te Amsterdam-Centrum
van beroep timmerman

Ik zegde hem dit Proces-verbaal aan.
Hiervan op mijn ambts- ~~eed~~ belofte opgemaakt dit Proces-verbaal te Amsterdam, 29 Augustus 1940.

De Ambtenaar voornoemd,
[Handtekening: J Vis]

GEZIEN:
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie:

Model C.M. 38-250-3-'39-138
Z. O. Z.

--- * Vorm: Het document is een voorgedrukt formulier (Model C.M. 38-250-3-'39-138) specifiek bedoeld voor overtredingen op de terreinen van het Amsterdamse Marktwezen. De variabelen zijn met een typemachine ingevuld.
* Inhoud: De 18-jarige timmerman Cornelis van Waveren is aangehouden omdat hij zich zonder de benodigde legitimatiekaart en het bijbehorende betalingsbewijs op het afgesloten terrein van de Centrale Markt bevond.
* Juridische grondslag: Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht ("Hij die, zonder daartoe gerechtigd te zijn, zich op eens anders grond bevindt waarvan de toegang op een voor hem blijkbare wijze door de rechthebbende is verboden...").
* Opmerkelijke details:
* De opsporingsambtenaar Jan Vis was "onbezoldigd veldwachter", wat betekende dat hij de bevoegdheid had om processen-verbaal op te maken binnen zijn specifieke werkgebied (de markt).
* De nadruk op het "geldig betalingsbewijs" suggereert dat toegang tot de markt strikt gereguleerd en commercieel gebonden was. Dit document stamt uit augustus 1940, de vroege periode van de Duitse bezetting van Nederland (die begon in mei 1940). Hoewel het een standaard strafrechtelijke procedure lijkt voor vrede-tijd, kreeg de controle op de Centrale Markt (tegenwoordig het Food Center Amsterdam aan de Jan van Galenstraat) tijdens de bezetting een extra lading.

De Centrale Markt was de spil in de voedselvoorziening van Amsterdam. In de loop van 1940 werden distributiemaatregelen steeds strenger. Het ongeoorloofd betreden van dergelijke terreinen werd door de autoriteiten streng aangepakt om diefstal en zwarte handel te voorkomen. Dat een jonge timmerman uit de Jordaan (Rozenstraat) daar 's avonds om 20:15 uur rondliep zonder papieren, werd in die context als een serieuze overtreding beschouwd. Het document illustreert de dagelijkse handhaving van orde en regels in een stad die zich begon aan te passen aan de nieuwe realiteit van schaarste en controle. Marktwezen Politie