[Gedrukt en getypt deel]

Nº. 4645 M. 1918. 754 [handgeschreven: 3078?]
GEMEENTELIJK LEVENSMIDDELENBEDRIJF
1e Dorpsstraat 15 - Telefoon 320.

ZEIST, den 29 Augustus 1918

No. 754 L.B.

Onderwerp:
Varkenshouderij.

Gelieve bij de beantwoording nummer en datum van dezen brief aan te halen.

Bericht op Uw schrijven no. 4645 M dato 27 Augustus 1918.

Ter beantwoording van het in margine aangehaald schrijven, gericht aan het Gemeentebestuur te Zeist heb ik de eer U te berichten, dat ik U nog geen resultaten kan mede deelen. Het voornemen bestond en bestaat nog om van gemeentewege varkens te mesten, maar de exploitatie stuit momenteel nog af op het zeer bezwaarlijk verkrijgen van varkensvoeder, te meer daar de Centrale keuken nog in werking moet worden gesteld.

Het spijt mij U van geen dienst te kunnen zijn.

DE DIRECTEUR
van het Levensmiddelenbedrijf
Th. van Rijn [handtekening]

[Handgeschreven aantekening in linker marge]

Volgens onze inlichtings [inlichtingen] heeft te de Bilt Abbink & Zonen varkens gemest voor Zeist.

[Handgeschreven concept-antwoord onderaan]

4 Sept. 1918. [Initialen]

In dank ontving ik Uw antwoord d.d. 29 Augustus (op mijn schrijven d.d. 27 Augustus j.l.).
Volgens door mij ontvangen inlichtingen was de firma Abbink & Zonen te de Bilt door Uwe Gemeente belast met het mesten van varkens en het was deze zaak waaromtrent ik bedoelde te worden ingelicht.
Mochten door mij verder ontvangen inlichtingen juist zijn dan zou ik het zeer op prijs stellen alsnog opgaven over het bedoelde varkensbedrijf te krijgen.

[Adres linksonder]

Aan den Heer Directeur van het Marktwezen
Keizersgracht 756
AMSTERDAM.

--- * Inhoud: De brief betreft een informatie-uitwisseling tussen de gemeente Amsterdam (Directeur van het Marktwezen) en de gemeente Zeist over het opzetten van een gemeentelijke varkenshouderij. Zeist antwoordt dat zij nog geen resultaten hebben omdat ze kampen met een tekort aan veevoer en de 'Centrale Keuken' nog niet gereed is.
* Tegenstrijdigheid: Er is een opvallend verschil tussen het officiële antwoord uit Zeist en de informatie die Amsterdam meent te hebben. Terwijl de directeur in Zeist stelt dat de exploitatie nog niet loopt, schrijft de Amsterdamse ambtenaar in de kantlijn en in het concept-antwoord dat zij hebben vernomen dat de firma Abbink & Zonen in De Bilt al varkens mest voor Zeist.
* Fysieke staat: Het document bevat zowel de originele getypte brief als de handgeschreven minuten (kladversies) van het antwoord daarop, wat gebruikelijk was in de administratieve praktijk om het dossier compleet te houden.

--- Dit document stamt uit de late fase van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hoewel Nederland neutraal was, heersten er enorme schaarsten door de Britse blokkade en de Duitse onbeperkte duikbootoorlog.

1. Levensmiddelenvoorziening: Gemeenten namen in deze tijd een centrale rol in bij de voedselvoorziening. Er werden 'Gemeentelijke Levensmiddelenbedrijven' en 'Centrale Keukens' opgericht om de bevolking van goedkoop eten (vaak eenpansgerechten of 'stamppot') te voorzien.
2. Varkenshouderij en afval: Varkens werden vaak gehouden als onderdeel van dit systeem. Ze konden gevoerd worden met keukenafval (swill) uit de centrale keukens. Het feit dat de directeur van Zeist schrijft dat de exploitatie afhangt van de Centrale Keuken duidt op deze synergie.
3. Schaarste: De vermelding van het "zeer bezwaarlijk verkrijgen van varkensvoeder" is typerend voor 1918, toen de voedselsituatie in Nederland op een dieptepunt was en leidde tot onlusten (zoals het bekende Aardappeloproer). L.B. Centrale Keuken Gemeente Amsterdam Marktwezen