Proces-verbaal / Verhoorverslag (onderdeel van een strafdossier). -2-

perceel Frederik Hendrikstraat 58 huis, of hy aan de achterzyde van het huis over het tuinhek mocht klimmen, opdat hy zoo in de woning van zyn vader kon komen, welke toestemming hy inderdaad kreeg. Na zich op die manier toegang tot hebben verschaft tot de woning, opende hy aan de straatzyde een raam, waardoor wy de negen zakken aardappelen in de huiskamer hebben neergezet. Hierna hebben wy ons weer naar de Centrale Markt begeven. Dienzelfden avond heb ik aan myn vader, die aardappelengrossier is een aangesloten bij de Combinatie van aardappelengrossiers, het heele geval verteld, en heeft hy waarschynlyk hiervan de genoemde Combinatie in kennis gesteld. Op welke wyze het Koekenbier en Van der Bilt is gelukt om negen zakken aardappelen aan het Wilhelmina-Gasthuis minder af te leveren, weet ik niet. Ik wilde zelf met het geval niets te maken hebben."

Naar aanleiding van hetgeen my door Wyland was verkl aard, heb ik, verbalisant, op het terrein van de Centrale Markt, op Zaterdag 9 Augustus 1941 aangehouden twee my van aanzien bekende personen, die my later opgaven respectievelyk te zyn genaamd: ANTOON VAN DER BILT, geboren te Amsterdam, 15 December 1915, personeel by de Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers, wonende Bestevaerstraat 174 te Amsterdam en PETRUS JOHANNES KOEKENBIER Jr., geboren te Amsterdam, 19 September 1910, eveneens personeel by de Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers, wonende John Franklinstraat 30 I te Amsterdam-West, welke personen ik heb overgebracht naar het kaartenkantoor van de Centrale Markt, alwaar zy door my voorloopig zyn gehoord. Van der Bilt verklaarde my desgevraagd als volgt:

"Op Woensdag 6 Augustus 1941 des namiddags omstreeks 2 uur, ben ik, in opdracht van Boorsma, met Piet Koekenbier medegeweest, die per vrachtauto een party aardappelen moest bezorgen aan het Wilhelmina-Gasthuis, alhier. Tevens bevond zich by ons Willem van Wyland. Van deze party, groot 60 hectoliter en bestaande uit 120 zakken aardappelen hebben wy, Koekenbier en ik, er 9 zakken, zonder dat ons daartoe van den rechthebbende toestemming was verleend, achter gehouden en op de vrachtauto laten staan. Hierby gingen wy als volgt te werk. In het Wilhelmina-Gasthuis worden de aardappelen door ons uit de zakken gestort en de ledige zakken apart gelegd. Terwijl wy daarmede bezig waren spraken Koekenbier en ik af, om, indien mogelyk, 9 zakken aardappelen op de vrachtauto achter te laten. Aan Wyland, die zich op de vrachtauto bevond en ons de zakken aangaf, deelde ik mede, dat er 9 zakken met aardappelen op de vrachtauto moest blyven staan. De aardappelen, die wy losten werden aldaar ontvangen door een juffrouw. Toen wy nu de party, op de 9 zakken na, gelost hadden, telden wy de juffrouw de ledige zakken voor, doch noemden eenige malen één zak tweemaal, zoodat wy op die manier toch aan het getal 120 kwamen. De juffrouw had blykbaar in onze truc geen erg, want na de telling heeft zy het ontvangstbewys, dat Koekenbier by zich had, laten afteekenen voor 60 hl. Nadat wy aan het Wilhelmina-Gasthuis klaar waren, hebben wy ons met de vrachtauto en de 9 zakken aardappelen naar perceel Frederik Hendrikstraat 60 huis alhier begeven, waar de vader van Koekenbier woont en aldaar de 9 zakken aardappelen in de voorkamer neergezet. Met Koekenbier had ik afgesproken, dat, indien hy geld voor de aardappelen zou krygen, ik hiervan zou meedeelen. Tot nu toe heb ik echter nog niets ontvangen. Wat er verder met de aardappelen is gebeurd, weet ik evenmin."

Vervolgens hoorde ik, verbalisant, meegenoemden KOEKENBIER Jr., die my desgevraagd als volgt verklaarde:
"Op Woensdag 6 Augustus 1941 omstreeks 2 uur n.m. heb ik my met een vrachtauto geladen met 60 hl. aardappelen (120 zak) in opdracht van Boorsma, die op de Centrale Markt voor de Amsterdamsche Combinatie van Aardappelengrossiers de expeditie van aardappelen verzorgt, naar het Wilhelmina-Gasthuis te Amsterdam begeven, om aldaar genoemde party aardappelen af te leveren. Als helpers hierby kreeg ik mede Willem van Wyland en Antoon van der Bilt. In het Wilhelmina-Gasthuis werden deze aardappelen ontvangen door een juffrouw. Toen wy eenmaal bezig waren met het leegstorten der zakken, sprak ik met Van der Bilt af, om, indien mogelyk, negen zakken aardappelen achter te houden. Van der Bilt heeft aan Wyland, die op de vrachtauto stond, toen gezegt, dat er negen zakken aardappelen op de vrachtauto moesten blyven staan. Toen wy de party, op negen zakken aardappelen na, hadden gelost, heb ik de juffrouw de ledige zakken voorgeteld, doch eenige Dit document is een verslag van een politieverhoor betreffende de diefstal en verduistering van levensmiddelen. Twee werknemers van een aardappelgroothandel bekennen hoe zij negen zakken aardappelen hebben achtergehouden tijdens een levering aan het Wilhelmina-Gasthuis.

De kernpunten van de bekentenis zijn:
1. De Modus Operandi: Terwijl de aardappelen uit de zakken werden gestort, hielden zij 9 volle zakken op de vrachtwagen. Om het totaal van 120 zakken te halen bij de controle door een ziekenhuismedewerkster ("de juffrouw"), telden ze enkele lege zakken dubbel.
2. Bestemming: De gestolen goederen werden naar de woning van de vader van een van de daders gebracht (Frederik Hendrikstraat).
3. Motief: Wederrechtelijke toe-eigening met het oog op financieel gewin (de opbrengst zou worden gedeeld). Het document dateert van augustus 1941, ruim een jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog.

• Voedselschaarste: In deze periode was de distributie van voedsel al streng gereguleerd via een bonnensysteem. Aardappelen waren een essentieel basisvoedsel.
• Zwarte Handel: Door de toenemende schaarste ontstond er een levendige zwarte handel. Het verduisteren van goederen uit officiële transporten (zoals leveringen aan ziekenhuizen) kwam vaker voor.
• De Centrale Markt: Dit was het logistieke hart van de voedselvoorziening in Amsterdam. Fraude hier werd door de autoriteiten (zowel de Nederlandse politie als de bezetter) hoog opgenomen omdat het de officiële voedseldistributie ondermijnde.
• De Instelling: Het Wilhelmina-Gasthuis (WG) was destijds een van de belangrijkste academische ziekenhuizen van Amsterdam. Diefstal ten nadele van een ziekenhuis werd moreel en juridisch extra zwaar aangerekend.