Getypte brief/verslag (doorslag), bladzijde 2. Niet expliciet vermeld op deze pagina, maar de inhoud (oorlogstijd, distributie) wijst op de periode 1940-1945. - 2 -

Voorbeeld:

Heeft een groentehandelaar b.v. een toewijzingskaart voor 200 klanten en is de hoeveelheid groenten per klant b.v. bepaald op 250 gram en krijgt hij toegewezen b.v.

Het zou kunnen gebeuren, dat in voornoemd geval de detaillist wel 50 kg. groenten toegewezen krijgt, doch hiervan 25 kg. clandestien verkoopt en in plaats van de volgnummers 1 t/m 200, de volgnummers 1 t/m 100 oproept.

Hiertegen kan op de volgende wijze worden opgetreden. Enkele controleurs worden met het toezicht op de groentehandelaren belast. Deze controleurs zijn in het bezit van een lijst van de in hun wijk gevestigde groentehandelaren, met het aantal klanten, dat bij iederen handelaar is ingeschreven.

Daar de centrale markt elken ochtend het toewijzingspercentage bekend maakt, weten de controleurs hoeveel klanten elke groentehandelaar dien dag kan helpen.

Door nu langs de groentewinkels te gaan, kunnen de controleurs aan de hand van de op duidelijke wijze vermelde volgnummers in de etalages van de groentehandelaren, controleeren of iedere handelaar wel het juiste aantal klanten oproept. Om te voorkomen, dat van denzelfden klant de in-schrijvingskaart meerdere malen op één dag wordt aangeboden, kan de handelaar het beste de volgnummers, die reeds geweest zijn in zijn klantenboek afkruisen.

Wat de kosten van deze regeling betreft, diene het volgende.
Met het aanschaffen en bedrukken van de genoemde kaarten zal een bedrag van rond f 2000,- gemoeid zijn. Hierbij komen die van de lijsten enz. stel + f 1000,-.

Deze kosten en die van de contrôle zouden eventueel bestreden kunnen worden door een geringe heffing ter markt per colli groente.

Het lag volgens de meening der vergadering voor de hand, den Distributiedienst bij deze bemoeiingen in te schakelen, daar deze reeds over ter zake geoefende ambtenaren beschikt en met de algemeene materie vertrouwd is. Het zal echter de vraag zijn, of de Heer Secretaris-Generaal van het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart zijn goedkeuring aan deze medewerking zal hechten.

Het voorgaande samenvattende heb ik de eer, U voor te stellen, mij te machtigen op den grondslag van het hiervorengenoemde schema nadere besprekingen te voeren met het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd en met het Departement van Handel, Nijverheid en Scheepvaart.

PH
(paraaf)

De Gemeentelijk Adviseur voor Voedings- en Distributie-aangelegenheden,

(get.) F.van Meurs Deze pagina bevat een gedetailleerd plan om fraude in de groentedistributie tegen te gaan. De kern van het probleem was de 'clandestiene' verkoop: winkeliers die een deel van hun toegewezen voorraad op de zwarte markt verkochten in plaats van aan hun geregistreerde klanten.

De voorgestelde oplossing is een systeem van volgnummers. Door dagelijks te berekenen hoeveel klanten een winkelier kon bedienen op basis van de binnengekomen voorraad, en deze nummers verplicht in de etalage te laten tonen, konden controleurs eenvoudig zien of er gefraudeerd werd. Het document toont de bureaucratische kant van de schaarste: berekeningen per gram, de kosten voor het drukken van kaarten en de noodzaak voor coördinatie tussen verschillende overheidsinstanties zoals de Distributiedienst en ministeries. Dit document stamt uit de periode van de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945). Al vrij snel na het begin van de bezetting werd een uitgebreid distributiesysteem ingevoerd om de schaarste aan voedsel en goederen eerlijk te verdelen (en tegelijkertijd middelen naar Duitsland te kunnen sluizen).

Het "Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd" (RBVO) speelde hierin een centrale rol. Groenten waren vaak een lastig product om te distribueren vanwege de bederfelijkheid en de wisselende aanvoer, in tegenstelling tot houdbare producten zoals brood of suiker. De zwarte handel was wijdverspreid omdat de officiële rantsoenen vaak onvoldoende waren. Ambtenaren zoals F. van Meurs probeerden met dergelijke strikte regels de controle over de voedselvoorraad te behouden. De "Secretaris-Generaal" waarnaar verwezen wordt, was in die tijd de hoogste Nederlandse ambtenaar op een departement, die onder direct toezicht stond van de Duitse bezetter. F. van Meurs Rijksbureau