Verslag/Rapport van een controleur. 8 januari 1942. transportrijwiel met zich voerde, waarop groenten verpakt in kistjes
aanwezig waren, dus geheel klaargemaakt voor bestelling. Van de
adressen welke deze persoon bezocht zal ik nog een lijstje maken.
en nog eens navraag gaan doen of zij hun waren betrekken van den
"concurrent", voorloopig moest ik hier van af zien, omdat ik met U had
afgesproken, dat ik verdachte personen eerst zou volgen. Op hem nu
viel dadelijk mijn aandacht, omdat het vervoermiddel waarmee hij bezorgde,
~~zonder doel~~ ^de plaats op de bakfiets^ ~~waar~~ ^m.i.^ een firmanaam stond, was overtimmerd met
een stuk zeildoek, zonder dat hier een reden voor aanwezig was.
Op Dinsdag 6 en op Woensd. 7 Jan. heeft er voor den winkel van B. Hakker,
ongeveer tusschen 16 en 17 uur een bakfiets (gehuurd bij Van Emrik) gestaan,
waarop verschillende fruiten en groenterestanten, voor mij een aanduiding
waren, dat met dit voertuig gevent, geleurd of bezorgd was. Nimmer heb
ik van dat voertuig, voor bovengenoemd perceel iets zien verhandelen, ook
niet in of uit den winkel zien brengen. Waar het voertuig het voorgedeel-
te van den dag heeft doorgebracht is mij nog een raadsel. Het stadsdeel
Zuid tusschen het Stadionplein, Z.-Amstelkanaal, Roelof-Hartpl., J.M. Coenen-
str., N.-Amstelkanaal heb ik straat voor straat gecontroleerd. Van een
inkooper van een restaurant vernam ik op Woensdag 7/1/'42 ± 18.- uur, dat
vader en zoon Hakker waren gearresteerd. 't Is natuurlijk officieus. Na-
dien heb ik ze echter niet weer gezien. Als deze overtreding verder
moet worden uitgezocht, zal men eerst moeten beginnen met de
bron van herkomst der groenten enz. op te sporen.
't Blijft werkelijk een interesant geval. Tot mijn spijt heb ik het
niet verder tot klaarheid kunnen brengen.

Controleur
A'dam, 8 Jan. '42. J.J. v. Heijningen (getekend)

[Kantlijn rechts:]
Gezien
9-1-'42
(paraaf) Dit document is een ambtelijk rapport van een controleur die onderzoek doet naar de illegale distributie van levensmiddelen. De toon is zakelijk en methodisch. De controleur beschrijft observaties van een bakfiets waarvan de firmanaam opzettelijk is afgedekt met zeildoek, wat duidt op een poging om buiten het zicht van de bezettingsautoriteiten of de officiële distributiekanalen te werken.

De tekst bevat interessante details over de werkwijze van de rechercheurs in die tijd: het "straat voor straat" controleren van wijken en het verzamelen van "officieuze" informatie bij lokale ondernemers (een restaurantinkoper). De vermelding van de arrestatie van B. Hakker en zijn zoon suggereert dat de autoriteiten (mogelijk de Crisis Controle Dienst of de politie) al actie hadden ondernomen op basis van andere of eerdere verdenkingen. Het document dateert van januari 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland. In deze periode was de schaarste groot en het distributiestelsel zeer streng. Handel buiten de officiële kanalen om (de "zwarte handel") werd zwaar gestraft.

Controleurs zoals J.J. v. Heijningen waren belast met het toezicht op de naleving van de distributiewetten. De focus op de herkomst van de groenten is kenmerkend voor de strijd tegen illegale handel, waarbij men probeerde de gehele keten – van de teler (bron) tot de handelaar – in kaart te brengen. De locaties in Amsterdam-Zuid (omgeving Stadionplein en de kanalen) waren toentertijd wijken waar veel van deze economische surveillance plaatsvond.