Proces-verbaal / Ambtelijke rapportage betreffende visserijproducten. 5 juli 1942 (met archiveringsdatum 15 juli 1942). No 46ᵃ/451/1 M. 1942 16/7

Heden morgen 5 Juli 42
is door, K Marinus en G Vaasten
aangehouden, J. C. Rotgans
(geb 2. Febr 1913) Oetewalerstr 48 II
Amsterdam met 200 # gerookte
aal vanaf het Station.

Deze aal was afkomstig van
Topper Harderwijk en was
eigenlijk bestemd voor H Bootsman
Kloosterdijk 9 Monnikendam.

Maar om Rotgans te helpen,
had Bootsman deze 200 pond
ger. aal aan Rotgans afgestaan
met dien verstande, dat Rotgans
weer 200 pond gerookte aal aan
Bootsman terug geeft.

Rotgans heeft een toewijzing
van 1000 pond gerookte aal voor
de Grüne Polizei, wekelijks
200 pond. Zijn toewijzing
lag in Volendam.

Amsterdam 5 Juli 42
[Handtekening]

Meldt
S X d’r Baer

Wij hebben voor deze
aal een geleidebiljet
afgegeven [Paraaf]

Opbergen
15-7-42
de Haan Dit document is een verslag van de aanhouding van J.C. Rotgans op 5 juli 1942 in Amsterdam. Hij werd door de heren Marinus en Vaasten gecontroleerd terwijl hij 200 pond (ca. 100 kg) gerookte aal vervoerde vanaf het station.

De aal bleek een complexe herkomst te hebben: oorspronkelijk geleverd door de firma Topper uit Harderwijk aan een zekere H. Bootsman uit Monnikendam. Bootsman had de partij echter "afgestaan" aan Rotgans als een soort lening. De rechtvaardiging voor dit transport was dat Rotgans een officiële leverancier was voor de Grüne Polizei (de Duitse Ordnungspolizei). Hij beschikte over een toewijzing van 1000 pond, verdeeld in wekelijkse porties van 200 pond.

Opvallend is dat de verbalisanten het verhaal van Rotgans ter plekke of kort daarna hebben geverifieerd of geloofd, aangezien er onderaan wordt vermeld dat er alsnog een "geleidebiljet" (een officieel vervoersbewijs voor goederen tijdens de bezetting) is afgegeven. Het dossier werd op 15 juli 1942 door een ambtenaar genaamd De Haan gesloten en gearchiveerd. Het document biedt een inkijkje in de strikte controle op voedselstromen tijdens de Duitse bezetting van Nederland. In 1942 was de schaarste groot en was de handel in luxe goederen zoals gerookte paling streng gereguleerd om de zwarte markt tegen te gaan.

De vermelding van de Grüne Polizei is cruciaal; leveringen aan de bezettingsmacht kregen prioriteit en boden handelaren vaak een legale dekmantel om goederen te mogen vervoeren die voor de gewone burger op rantsoen waren of onbereikbaar bleken. Het feit dat Rotgans zonder papieren liep maar direct een "geleidebiljet" kreeg nadat hij zijn connectie met de Duitse politie noemde, illustreert de machtsverhoudingen van die tijd: wie voor de bezetter werkte, genoot bescherming tegen de distributieregels. C. Rotgans G. Vaasten H. Bootsman J.C. Rotgans K. Marinus Grüne Polizei Politie