Handgeschreven verzoekschrift voor een ventvergunning. 2 oktober 1942 (ingediend), 12 oktober 1942 (behandeld). J.H. van der Swaan, Albert Cuypstraat 203 hs, Amsterdam-Zuid. Directeur van het Marktwezen, Amsterdam. [Linksboven, in potlood en inkt:]
inzake J.H. v.d. Swaan
Ventvergunning no: 05458.

[Stempel en inkt:]
No 46a/720/1 M. 1942 5/10

[Rechtsboven:]
uit dossier mosselen
Amsterdam, 2-10-'42.

[Adres:]
Aan den Heer Directeur van het marktwezen alhier.

[Inhoud:]
Zeer geachte Heer,
reeds jaren vent ik des zomers met ijs en des winters met warme chocolade, koek en alcoholvrije dranken. Nu in deze tijd dit laatst genoemde bedrijf potdicht is en ik toch wil trachten voor mijn huisgezin wat te verdienen verzoek ik U beleefd doch dringend mij een toewijzing voor mosselen te verstrekken.

Gaarne Uw toestemmend antwoord te gemoet ziende,
Hoogachtend,
J.H. v.d. Swaan,
Albert Cuypstr. 203 D. Zuid.

[Marginale aantekeningen en stempels:]
[Stempel:] 12 OCT. 1942
[Handgeschreven tekst bij stempel:] afwijzen vorig jaar geen mosselen gehad
[Handgeschreven datum:] 23-10-'42
[Handgeschreven paraaf:] [Onleesbaar]
[Onderaan:] 46a/720/2 26/10/42 KB In deze brief verzoekt J.H. van der Swaan de directeur van het Amsterdams Marktwezen om een vergunning voor de verkoop van mosselen. De schrijver legt uit dat hij normaal gesproken in de zomer ijs verkoopt en in de winter warme dranken en koek. Hij geeft aan dat zijn winterhandel door de huidige omstandigheden ("in deze tijd") "potdicht" zit, wat duidt op een totaal verbod of gebrek aan grondstoffen. Om toch in het levensonderhoud van zijn gezin te kunnen voorzien, hoopt hij over te kunnen stappen op de mosselhandel.

Het verzoek werd echter afgewezen. Een ambtenaar heeft op 12 oktober 1942 aangetekend: "afwijzen vorig jaar geen mosselen gehad". Dit suggereert dat vergunningen voor schaarse goederen zoals mosselen alleen werden verleend aan handelaren die deze activiteit al langer uitoefenden. Het document dateert uit oktober 1942, tijdens de Duitse bezetting van Nederland in de Tweede Wereldoorlog. De economische situatie was in deze periode nijpend; grondstoffen voor luxe- of recreatieve producten (zoals chocolade of ijs) waren nauwelijks beschikbaar door distributiemaatregelen en schaarste.

De Albert Cuypstraat, waar de afzender woonde, was (en is) het hart van de Amsterdamse markt. De brief illustreert de dagelijkse overlevingsstrijd van kleine zelfstandigen en straatventers die door de oorlogsomstandigheden en strenge regelgeving van de overheid hun broodwinning verloren zagen gaan. Het Marktwezen hanteerde strikte regels om de schaarse handel te reguleren, waarbij vaak werd vastgehouden aan bestaande rechten, waardoor 'nieuwkomers' in een specifieke branche (zoals Van der Swaan in de mosselhandel) weinig kans maakten. D. Zuid J.H. v.d. Swaan Marktwezen