Tuchtbeschikking (tuchtrechtelijke uitspraak). Gerechtelijk schrijven No. 6199 P/HA Dossier 11185

TUCHTBESCHIKKING

in de zaak van : Jan Baars

geboren te : Amsterdam, 5 November 1886

van beroep : groentenhandelaar

wonende te : Amsterdam, Albert Cuypstraat 82 I

De Inspecteur voor de Prijsbeheersching te Amsterdam,

Gelet op het Prijsbeheerschingsbesluit en het Prijsaanduidingsbesluit 1941 Prijzenbeschikking 1941 Groenten & Fruit.

Gezien het ~~proces-verbaal~~ ambtseedig rapport van den 22en Januari 1942 & 19 Februari 1942 van de Politie te Amsterdam.

bevattende de door den verdachte tegenover den opsporingsambtenaar afgelegde verantwoording ;

Gezien de schriftelijke verantwoording van den verdachte ;

Gehoord de mondelinge verantwoording van den verdachte, die daarbij werd ~~vertegenwoordigd / bijgestaan door~~

Overwegende :

dat verdachte op 15 Januari 1942 in zijn winkel te Amsterdam verschillende soorten groenten en aardappelen, welke daar waren uitgestald, ten verkoop heeft aangeboden, zonder dat deze voedingsmiddelen waren voorzien van prijskaartjes, bepalende soort, kwaliteit en verkoopeenheid;
dat verdachte reeds tweemaal tevoren wegens soortgelijke overtredingen tuchtrechtelijk was vervolgd en gestraft, zoodat een strenge beoordeeling van de nieuwe overtreding op haar plaats is;
dat verdachte bovendien op 17 Februari 1942 ter plaatse als voormeld aan verbruikers 3 kg roode kool heeft verkocht voor f. 0.53, terwijl hij volgens de aangehaalde Prijzenbeschikking slechts f. 0.39 had mogen vragen;
dat het verweer van verdachte, dat hij wegens de hooge transportkosten de prijzen had verhoogd, niet kan worden aanvaard, temeer niet, daar een dergelijke exorbitante ver- [document loopt door op volgende pagina]

K 1278 3137-12-41 Deze tuchtbeschikking is gericht tegen de Amsterdamse groentenhandelaar Jan Baars. De kern van de zaak betreft twee specifieke overtredingen van de oorlogsregelgeving omtrent prijsbeheersing:
1. Gebrekkige prijsaanduiding: Op 15 januari 1942 ontbraken de verplichte prijskaartjes bij uitgestalde groenten en aardappelen. De wet vereiste destijds dat soort, kwaliteit en gewichtseenheid duidelijk zichtbaar waren.
2. Prijsopdrijving: Op 17 februari 1942 verkocht Baars 3 kilo rode kool voor 53 cent, terwijl de maximumprijs was vastgesteld op 39 cent (een overschrijding van ruim 35%).

Het document benadrukt dat Baars een recidivist is; hij was al tweemaal eerder gestraft voor soortgelijke feiten. Zijn verweer — dat de hogere prijzen noodzakelijk waren vanwege gestegen transportkosten — wordt door de inspecteur expliciet verworpen als "exorbitant". De tekst breekt af onderaan de pagina, maar de toon wijst op een zware sanctie. Het document dateert uit het begin van 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Om inflatie, schaarste en de zwarte markt te beteugelen, voerde de bezetter (en de Nederlandse bureauvratie die onder hen werkte) een strikt systeem van prijsbeheersing in.

De Prijsbeheersing was een instrument van de 'Gemachtigde voor de Prijzen'. Winkeliers werden nauwgezet gecontroleerd door de politie en speciale inspecteurs. Overtredingen werden niet altijd via het reguliere strafrecht, maar vaak via het tuchtrecht afgehandeld, wat snellere bestraffing mogelijk maakte. De locatie van de winkel — de Albert Cuypstraat — is iconisch; zelfs in oorlogstijd was dit een vitaal handelscentrum in Amsterdam, wat de controle op naleving van de regels daar extra streng maakte. De rode kool was in deze periode een belangrijk volksvoedsel, en prijsstijgingen daarop werden gezien als een directe bedreiging voor de voedselvoorziening van de armere bevolking. Politie