Tuchtbeschikking (strafvonnis) wegens overtreding van prijsvoorschriften. 12 mei 1942. op 11 April 1942 door grossier Klijn te Zwaag 10 Kgr. witlof voor
f.3.25;
op 18 April 1942 door grossier Pauw bosselderij tegen f.0.15 per bos;
waardoor genoemde grossiers-verkoopers een prijsvoorschrift hebben
overtreden;
dat de maximum-grossiersprijzen in gemeld tijdvak voor bedoelde groen-
ten bedroegen; respectievelijk: f.13.30 per 100 kgr. waspeen; f.30.70 per
100 kgr. witlof en f.14.- per 100 stuks bosselderij, welke prijzen ge-
noemde grossiers ten hoogste aan verdachte hadden mogen berekenen;
dat niet is gebleken van het aanwezig zijn van omstandigheden welke
den verdachte het recht zouden geven genoemde hooge prijzen te bereke-
nen en te besteden;

HEEFT GOEDGEVONDEN:
De sluiting van het bedrijf van verdachte
en stillegging van de bedrijfsmiddelen te bevelen voor den tijd van
twee maanden ingaande 27 MEI 1942 en het Hoofd der politie der gemeente
Amsterdam op te dragen om de sluiting voor een ieder kenbaar te maken
door aanplakking van deze maatregel op een in het oog vallende plaats
bij den toegang van het perceel, waarin verdachte zijn bedrijf uitoe-
fent, alsmede om nauwgezet te waken tegen en de opsporing te bevorderen
van de overtredingen, genoemd in artikel 10 van het Prijsbeheersings-
besluit;

verdachte te verbieden om gedurende twee maanden als kleinhandelaar in
groenten en fruit op te treden, eveneens ingaande op 27 MEI 1942.

HEEFT GOEDGEVONDEN:

den verdachte te veroordeelen tot betaling van een geldboete van: f.30.-
(DERTIG GULDEN)
verbeurd te verklaren de bij proces-verbaal van den - - - -194
inbeslaggenomen goederen;

te bepalen, dat
den verdachte te veroordeelen in de kosten ten belope van f.13.50,
berekend overeenkomstig de bepalingen van het "Tarief voor Tucht-
strafproceskosten" van 23 Januari 1942;

AMSTERDAM, den 12 MEI 1942
Mr. R.B. Hattink De Inspecteur voornoemd,
Toegevoegd Inspecteur [handtekening]

BETALING van de opgelegde boete moet geschieden binnen acht dagen na de uitreiking der tucht-
beschikking door storting of overschrijving op postrekening No. 408.874 van voormelden Inspecteur. Bij
gebreke hiervan volgt tenuitvoerlegging der tuchtbeschikking.

BEROEP tegen tuchtbeschikkingen is mogelijk:
a. indien is opgelegd een geldboete van meer dan f 500.—, al of niet met een bijkomende straf;
b. indien is opgelegd een geldboete van f 500.— of minder, mits daarbij een bijkomende straf is opgelegd,
uitgezonderd de bijkomende straf van openbaarmaking.

Beroep moet binnen veertien dagen na de uitreiking der tuchtbeschikking worden ingesteld bij een door den
veroordeelde onderteekend beroepschrift, hetwelk moet worden ingediend bij den Gemachtigde voor de Prijzen
te ’s-Gravenhage of bij den Inspecteur voor de Prijsbeheersing, door wien de beschikking in eersten aanleg
genomen werd. Dit document is een sprekend voorbeeld van de economische rechtspraak tijdens de Duitse bezetting in Nederland. De kern van de zaak is de overtreding van het Prijsbeheersingsbesluit 1941. De verdachte, een Amsterdamse groentenboer, heeft witlof en bosselderij ingekocht tegen prijzen die aanzienlijk boven de vastgestelde maximumtarieven lagen (bijv. witlof voor f.32,50 per 100 kg terwijl het maximum f.30,70 was).

De opgelegde straffen zijn exemplarisch voor de repressieve aanpak van de bezetter:
1. Economische uitschakeling: De gedwongen bedrijfssluiting voor twee maanden sneed de inkomstenbron van de ondernemer volledig af.
2. Publieke schandpaal: De verplichte aanplakking op het pand diende om de buurt te informeren en anderen af te schrikken.
3. Financiële sanctie: Een boete van f.30,- (vandaag de dag vergelijkbaar met ongeveer €200-€250) bovenop de proceskosten. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was er in Nederland een groeiende schaarste aan voedsel en goederen. Om te voorkomen dat prijzen door deze schaarste de pan uit zouden rijzen en om de zwarte handel te ontmoedigen, stelde de bezetter strikte prijsmaxima vast voor vrijwel alle levensmiddelen.

De handhaving lag in handen van de Inspectie voor de Prijsbeheersing. Overtredingen werden niet via het reguliere strafrecht, maar via het tuchtrecht afgehandeld, wat de autoriteiten in staat stelde om snel en ingrijpend op te treden zonder langdurige rechtszaken. De straf van bedrijfssluiting was een gevreesd middel omdat het vaak het einde betekende van kleine zelfstandige ondernemingen. Het document laat zien dat zelfs relatief kleine prijsverschillen (zoals enkele guldens per 100 kilo) al tot drastische maatregelen leidden. R.B. Hattink Politie