Proces-Verbaal (officieel verslag van opsporing). 29 mei 1942. [Bovenaan links:]
CCCD Min dep v Landbouw + Visscherij
Afd. algemeene controle
District II NH
Pro Justitia

[Bovenaan midden:]
Proces-Verbaal No [niet ingevuld]

[Bovenaan rechts:]
~~Afschrift~~
Inlagen

[Midden:]
contra J. H. Gheystee te Amsterdam en
Th. Bernhard te Amsterdam.
overtreding van art 11 lid 1 Crisistuinbouwbesluit 1940
en art 2 Tuinbouwafzetbesluit 1941.

[Hoofdtekst:]
Proces-Verbaal.

Op Vrijdag 29 Mei 1942 omstreeks 5.45 uur voormiddag passeerde ik Antonius Herburg controleur LC N 33, wonende te Amsterdam, C. Dirkszstr 13-II, gaande naar mijn post op de adr. de Ruyterweg, de Bosch- en Lommerweg. Aldaar werd door mij waargenomen, dat een bakfiets en een handkar volgeladen met groenten, komende uit de richting Sloterdijk de A. de Ruyterweg overstak en verder ging in de richting Haarlemmerweg. Daar zulks mij niet pluis leek ben ik de personen die de karren met zich voerden gevolgd over de Bosch- en Lommerweg, Haarlemmerweg, Nassauplein, Spaarndammerstraat en Assendelftstraat, alwaar de groenten werden afgeladen in een groentenwinkel. Nadat ik zulks had geconstateerd vervoegde ik verbalisant mij bij de vervoerders en, na mij te hebben gelegitimeerd, vroeg ik hen vanwaar zij kwamen en voor wie de groenten waren bestemd. De eerste vervoerder ~~[onleesbaar doorgehaald]~~ Jan Hessel Gheystee, geb. te Amsterdam 11 Sept 1904 nederl. sedert geboorte van beroep groentenhandelaar wonende te Adam Houtrijkstr 103 III antwoordde mij daarop: Gistermiddag was ik bij de tuinder Bernhard in de Sloterpolder, die mij vroeg of ik met iemand wist, die zijn groente kon vervoeren. Ik heb hem afgesproken, dat ik met een kruier zijn groente naar de centrale markt zou brengen, daar ik zelf om ± 7 uur op de centr. markt moet laden en het mij te veel tijd kost als ik daar eerst alles moet afladen, hebben we het voorlopig maar tot half elf bij mij in de zaak gedeponeerd. De groente zijn niet voor mij bestemd. De 2e vervoerder Fransiscus Theodorus van Veele geb te Adam 14-11-1900 nederl. sedert geboorte van beroep kruier, wonende te Adam J.M. Kemperstraat 43 a II verklaarde: Ik heb voor de eerste maal groente gehaald bij Bernhard in de polder om die naar... [einde pagina]

[In de linkermarge geschreven:]
zijnde waargenomen als bedoeld in het Crisistuinbouwbesluit 1940 art 5, sub 1. Dit proces-verbaal beschrijft een actie van de Crisis Controle Dienst (CCCD) tijdens de Duitse bezetting. Controleur Herburg ziet vroeg in de ochtend (05:45 uur) een verdacht transport van groenten met een bakfiets en handkar. Hij volgt de mannen van de Haarlemmerweg naar een winkel in de Assendelftstraat (Spaarndammerbuurt).

De kern van de overtreding is het omzeilen van de officiële distributiekanalen. Tijdens de bezetting was het verplicht om tuinbouwproducten via de centrale markt of veiling te verhandelen om de rantsoenering en prijsbeheersing te controleren. De verdachte, de groentenhandelaar Gheystee, geeft een plausibele maar waarschijnlijk verzonnen verklaring: hij zou de groenten slechts tijdelijk opslaan voor tuinder Bernhard om ze later die ochtend alsnog naar de centrale markt te brengen. Dit was een veelgebruikte methode om clandestiene handel ("zwarte handel") te maskeren als legaal transport. * De CCCD: De Crisis Controle Dienst was een Nederlandse overheidsinstantie die tijdens de Tweede Wereldoorlog door de bezetter werd ingezet om de naleving van de distributieregels en prijsvoorschriften te controleren. Ze traden hard op tegen de zwarte handel.
* Voedselvoorziening: In 1942 was de schaarste in Nederland al groot. Door strenge wetten zoals het Crisistuinbouwbesluit probeerde de overheid (onder Duits toezicht) grip te houden op elke krop sla en kilo aardappelen, zowel voor de eigen bevolking als voor export naar Duitsland.
* Geografie: De genoemde locaties (Sloterpolder, Sloterdijk) waren destijds de tuinbouwgebieden aan de rand van Amsterdam. Vanuit daar werden groenten de stad in gebracht naar de centrale markten en de woonwijken.
* Handhaving: De rode onderstrepingen in het document zijn waarschijnlijk later aangebracht door een officier van justitie of een administratief medewerker om de belangrijkste persoonsgegevens en feiten snel terug te kunnen vinden voor de verdere rechtsgang. A. de Ruyterweg C. Dirkszstr H. Gheystee Herburg ziet (Controleur) J.M. Kemperstraat