24 september 1942. Firma C. F. Helms & Zonen – Amsterdam. FIRMA C. F. HELMS & ZONEN - AMSTERDAM
IMPORT SCHEEPSPROVISIËN EXPORT
GROOTHANDEL IN AARDAPPELEN
OPGERICHT 1865

[Logo: EXPORT CONTROLE HOLLAND GEDEPONEERD]

TELEFOON 85114
VAN 8 - 12 EN 2 - 5 UUR
NA 6 UUR BUSSUM 4186
TELEGRAM-ADRES: HEZONAM

BANKIER: INCASSO BANK
BIJKANTOOR BILDERDIJKSTRAAT

POSTREKENING 90797
GEMEENTE GIRO H 993

BENTLEY’S CODE
A B C CODE 6TH EDITION
[Symbool]

AMSTERDAM-W., 24 September 19 42.
CENTRALE MARKTHALLEN M II

Betr. het door de firma Helms afgeleverde Hl. aardappelen,
kunnen wij U mede deelen, dat genoemd Hl. aardappelen
ziek was ( het viel n.m.l. precies in de periode van zieke
aardappelen hier ter lande ).
Aangezien het zonde zou zijn , het bewuste Hl. aardappelen
hier geheel te laten staan te verrotten ( de ziekte was het
soort " altenaria " ) hebben wij een ½ Hl. hiervan opgevoerd
als bijvoeding voor het paard en hebben wij het andere ½ Hl.
afgegeven aan den smid tegen den prijs van fl. 3,50.
De aardappelen waren afkomstig van de Combinatie hier ter
markt, waarvan de Heer Helms geregeld aardappelen krijgt
als oud- aardappelen-grossier , zulks voor eigen eten en
tegen inlevering van zijn eigen aardappel-bonnnen.

Hoogachtend,

p.proc. fa. C.F.Helms & Zonen.

[Paraaf: Gfb]

(W.B.Harkamp)

[Groene potloodkrabbel over de ondertekening] * Kernboodschap: De brief dient als een verantwoording voor een partij van 1 hectoliter aardappelen die wegens ziekte ("altenaria", waarschijnlijk Alternaria solani of aardappelalternaria) ongeschikt was voor normale consumptie. Om verspilling tegen te gaan, is de partij gesplitst: de helft is als paardenvoer gebruikt en de andere helft is voor een klein bedrag (fl. 3,50) aan een smid verkocht.
* Taalgebruik: Het taalgebruik is formeel en zakelijk, kenmerkend voor de vroege 20e-eeuwse handelscorrespondentie ("mede deelen", "ter lande", "den smid"). Opvallend is de spelfout "bonnnen" aan het einde van de tekst.
* Handgeschreven toevoegingen: Er staan initialen ("Gfb") aan de linkerzijde en een grote groene krabbel over de ondertekening, wat duidt op een administratieve afhandeling of archivering door de ontvangende partij. * Tweede Wereldoorlog: De datum van de brief (september 1942) is cruciaal. Nederland bevond zich midden in de Duitse bezetting. Voedsel was schaars en de distributie werd streng gecontroleerd door de overheid.
* Rantsoenering: De expliciete vermelding van "aardappel-bonnen" verwijst direct naar het distributiestelsel. Zelfs groothandelaren (grossiers) moesten hun eigen distributiebonnen inleveren voor hun privéconsumptie.
* Voedselschaarste en Verspilling: In een tijd van tekorten was het "zonde" om voedsel te laten verrotten. Elke afwijking van de reguliere distributie (zoals het voeren aan een paard of de informele verkoop aan een smid) moest waarschijnlijk zorgvuldig worden gedocumenteerd om beschuldigingen van zwarte handel of illegale onttrekking aan de voorraad te voorkomen.
* Landbouw: De melding dat de ziekte "precies in de periode van zieke aardappelen hier ter lande" viel, suggereert een bredere misoogst of plaag in die specifieke zomer/herfst van 1942, wat de voedselsituatie in het bezette land verder onder druk zette.