Getypt ambtelijk rapport met handgeschreven kanttekeningen. 24 september 1942. Een Controleur van de gemeente Amsterdam. Den Heer Bedrijfschef van het Marktwezen. [Bovenaan links, gestempeld en geschreven:]
№ 77/75/2 M. 1942 $^{29}/_{9}$

[Gecentreerd, onderstreept:]
R A P P O R T

[Inhoud:]
Ingevolge Uw opdracht en naar aanleiding van mijn rapport d.d
16 September 1942,betreffende het geval met een H.L.aardappelen
van den grossier Helms,heb ik heden morgen nogmaals gehoord den
boekhuoder van Helms,die met betrekking tot de herkomst van het
besproken mud aardappelen verklaart,dat dit het eigendom was van
den grossier Helms.Helms had deze aardappelen gekregen van de
Combinatie hier ter markt.Evenals alle andere grossiers en hun per-
soneel krijgt ook Helms,tegen inlevering van zijn rantsoenbonnen,
aardappelen voor eigen gebruik.Het besproken mud dat Helms toen ge-
had heeft was echter aangetast door den aardappelenziekte,welke het
onmogelijk maakt de aardappelen eenigen tijd te bewaren,reden waar-
om hij een half mud heeft overgedaan aan den hoefsmid Nolte en een
hlaf mud heeft bestemd als bijvoeding voor zijn paard.
Voor de goede orde heb ik nog gehoord den Marktopzichter Wieberdink
die mij bevestigde,dat de aardappelen in dien tijd zeer slecht wa-
ren.Van de zijde der Combinatie werd mij bevestigd,dat Helms tegen
inlevering van zijn rantsoenen van hen aardappelen ontvangt.
De boekhuoder van Helms heeft zijn verklaring op schrift gesteld
en is deze door mij bij dit rapport gevoegd.

[Rechtsonder:]
Amsterdam 24 September 1942
Controleur,
[Handtekening, vermoedelijk J. Luthi]

[Linksonder:]
Den Heer Bedrijfschef
van het Marktwezen,

[Handgeschreven annotaties:]
[Links midden:] G 27/6
[Diagonaal over de onderste helft:]
proces-verbaal
bijvoegen en
daarna retour o.v.
[Gevolgd door initialen:] Dri * Taal en Spelfouten: Het document is gesteld in zakelijk Nederlands met enkele typefouten, zoals "boekhuoder" (boekhouder) en "hlaf" (half).
* Kern van de zaak: De controleur onderzoekt of grossier Helms zich schuldig heeft gemaakt aan illegale handel of onttrekking van goederen aan de distributie. Het gaat om één 'mud' (ongeveer 70-80 kilo) aardappelen.
* Verdediging: De verdediging voert aan dat de aardappelen legaal zijn verkregen via rantsoenbonnen bij "de Combinatie" (de centrale inkooporganisatie op de markt). Vanwege de slechte kwaliteit (aardappelziekte/rot) konden ze niet bewaard worden. Daarom is de helft weggegeven aan een hoefsmid en de andere helft aan het paard gevoerd.
* Bewijsvoering: De controleur heeft getuigenissen verzameld van de boekhouder, de marktopzichter (Wieberdink) en de Combinatie zelf om het verhaal te verifiëren.
* Administratieve afhandeling: De handgeschreven aantekening instrueert om het proces-verbaal toe te voegen en het dossier daarna retour te zenden "o.v." (onder voorbehoud of naar een specifieke afdeling). Dit document stamt uit september 1942, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was de voedselvoorziening strikt gereguleerd via een distributiesysteem met bonnen.

De autoriteiten, waaronder het Amsterdams Marktwezen, hielden scherp toezicht op elke verplaatsing van partijen voedsel om de zwarte markt tegen te gaan. Zelfs een relatief kleine hoeveelheid zoals één mud aardappelen was in 1942 reden voor een officieel onderzoek en een proces-verbaal. De vermelding van de "aardappelenziekte" is saillant; het duidt op de verslechterende kwaliteit van het beschikbare voedsel gedurende de oorlogsjaren. Het feit dat aardappelen als paardenvoer werden gebruikt, moest in die tijd van schaarste grondig worden gerechtvaardigd om beschuldigingen van verspilling of fraude te voorkomen.