Ambtelijk schrijven / rapportage betreffende distributie. 18 januari 1943. (Linkerbovenhoek)
Adres
J.H. Wolkers
groentevoorziening
gesticht

(Rechterbovenhoek)
A’dam, 18/I 1943
W.G.M. [of W.C.M.]
20/I/3 [in rood potlood]

(Hoofdtekst)
Onder terugzending van het met Uw handbrief dd. 4 dezer om spoedig advies ontvangen stuk No. 1066 L.M. 1942 hebben ondergetekenden de eer U, na terzake een uitgebreid onderzoek te hebben ingesteld, het volgende te berichten.

Adressant is een rustend tuinder, 64 jaar oud, die van de rente van zijn geërfde [?] eigendommen (huizen) leeft. Hij is in het geheel niet meer in den groentenhandel werkzaam en is als zoodanig ook niet erkend door de N.G.C.

Vanaf het jaar 1914 bedient hij het gesticht De Voorzienigheid; aanvankelijk als tuinder, doch de laatste jaren, sedert hij van zijn geld leeft, als particulier. Het is voor hem een werk van liefdadigheid geworden, want hij verdient bij deze transacties niets. De facturen van zijn inkoopen legt hij over aan het gesticht, die daarop betaalt. (Het is een R.K. gesticht en adressant is eveneens R.K.)

(Marginale notitie links bij bovenstaande alinea)
T
Een en ander is ons door het gesticht bevestigd.

(Doorgehaalde passage)
~~Aangezien adressant niet als handelaar bij de bedrijfsorganisatie staat ingeschreven, heeft verdeelcommissaris De Gens op de C.M.~~

De op de C.M. door den bedrijfsschap als verdeelcommissaris aangestelde grossier De Gens deelt ons m. b. t. a. v. de onderhavige klacht het volgende mede.

De gestichten krijgen van een veiling hun groenten toegewezen, waarvoor door de N.G.C. te S’dam [Schiedam?] is aangewezen de Nederlandsche Veiling op de C.M. Aangezien de aanvoeren op deze veiling zeer eenzijdig zijn, omdat er in het geheel gestapel-producten, als de voornaamste wintergroenten dus. [tekst breekt af] Dit document is een ambtelijk verslag naar aanleiding van een onderzoek naar de groentevoorziening van een religieus gesticht in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting.

De kern van de zaak is de status van de heer J.H. Wolkers. Hij is een gepensioneerde tuinder die op vrijwillige basis (als "werk van liefdadigheid") groenten inkoopt voor het katholieke gesticht "De Voorzienigheid". Omdat hij niet officieel is geregistreerd bij de N.G.C. (Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale), botst zijn particuliere hulp met de strikte distributieregels van de bezettingstijd.

Het document probeert te verduidelijken dat Wolkers geen winstoogmerk heeft en dat het gesticht de inkoopkosten direct vergoedt. De verklaring van de "verdeelcommissaris" De Gens suggereert dat de officiële kanalen (de veiling op de Centrale Markt) in de wintermaanden een te eenzijdig aanbod hebben, wat mogelijk de reden is waarom het gesticht via Wolkers probeert aan andere producten te komen. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de voedselvoorziening in Nederland strikt gereguleerd via een distributiesysteem. De N.G.C. (Nederlandse Groenten- en Fruitcentrale) controleerde de gehele keten van teler tot consument. Instellingen zoals ziekenhuizen en gestichten waren afhankelijk van toewijzingen via officiële grossiers en de C.M. (Centrale Markt in Amsterdam).

De Voorzienigheid was een bekend rooms-katholiek gesticht aan de Lauriergracht in Amsterdam, gerund door de Zusters der Armen van Jezus Christus.

De brief illustreert de spanning tussen de formele regels van de bezetter (het verbod op handel buiten de officiële kanalen om) en de informele, charitatieve netwerken die probeerden de voedselvoorziening voor kwetsbare groepen in stand te houden. Het feit dat de "verdeelcommissaris" wordt geraadpleegd, wijst op een formele klacht of een controle op de naleving van de distributiewetten. C.M. Aangezien J.H. Wolkers N.G.C.