Dienstverslag / Rapport van het Marktwezen. 8 september 1943. MARKTWEZEN AMSTERDAM

No. 20/20/6 M. 1943 9/9

Onderwerp;
Het verkoopen van koek zonder in ontvangstname van distributiebonnen door H. E. van Ekelen, wonende Dapperstraat 20, 2e etage alhier.

R A P P O R T

(Handgeschreven aantekening rechtsboven: "m 14 dagen + voorstel onber. 20/20/6a")

Ondergeteekende, J. H. de Grebber, Controleur bij het Marktwezen, rapporteert U het navolgende;

"Op Woensdag, 8 September 1943, bevond ik mij ter contrôle op de dagmarkt "Dapperstraat" alhier. Door een mij onbekende vrouw werd een standplaats ingenomen voor den verkoop van koek en gebak. Ik constateerde, dat deze vrouw bedoelde koek en gebak aan het publiek verkocht en afleverde tegen den prijs van 25, 30 en 40 cents per stuk, echter zonder inname van de betreffende distributiebonnen.

Art. 1 van het Prijsaanduidingsbesluit 1941 werd eveneens overtreden, daar de waren niet duidelijk voor het publiek waren geprijsd. De waren waren in het geheel niet geprijsd.

Bedoelde vrouw was genaamd;, Hermina, Elisabeth van Ekelen, geboren te Amsterdam, 23 November 1917, huisvrouw van J. F. Sponselee, wonende Dapperstraat 20, 2e etage alhier, nummer en letter van het persoonsbewijs A 35 No. 131308.

Zij betaalt het haar verschuldigde marktgeld per dag.
Waarvan dit rapport te Amsterdam op 8 September 1943.

Aan
Den Heer Directeur van het Marktwezen
A L H I E R.

De Controleur voornoemd,
(getekend)
J.H. de Grebber Dit rapport is een ambtelijke vastlegging van een economisch delict tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De essentie van de overtreding is tweeledig:
1. Distributiefraude: Het verkopen van schaarse goederen (koek/gebak) zonder de wettelijk verplichte distributiebonnen. Dit ondermijnde het rantsoeneringsstelsel dat bedoeld was om de schaarse voedselvoorraden eerlijk te verdelen.
2. Prijsaanduiding: Het niet vermelden van prijzen, wat een overtreding was van het 'Prijsaanduidingsbesluit 1941'. Dit besluit was ingevoerd om woekerprijzen en zwarte handel tegen te gaan.

Opvallend is de gedetailleerde persoonsregistratie, inclusief het nummer van het Persoonsbewijs. Dit was in 1943 essentieel voor de opsporing en handhaving door de bezettingsautoriteiten en de lokale politie. De handgeschreven aantekening bovenin ("14 dagen + voorstel") wijst mogelijk op de voorgestelde sanctie (bijv. een marktverbod of hechtenis). Het document dateert uit september 1943, een periode waarin de schaarste in bezet Nederland steeds nijpender werd. De controle op markten was streng; de "Prijsbeheersing" en het "Marktwezen" werkten nauw samen om de zwarte markt in te dammen.

De Dapperstraat in Amsterdam-Oost was (en is) een centrale plek voor de Amsterdamse daghandel. In oorlogstijd was dit een risicovolle plek voor illegale handel. De verdachte, een 25-jarige huisvrouw, probeerde waarschijnlijk haar inkomen aan te vullen door zelfgebakken of illegaal ingekochte waren te verkopen.

Dergelijke rapporten belandden vaak bij de Economische Rechter. De straffen voor distributie-overtredingen waren zwaar, variërend van hoge boetes tot gevangenisstraf, aangezien de bezetter 'economische sabotage' zeer serieus nam om de rust en de voedselvoorziening (ook ten behoeve van Duitsland) te handhaven. J. H. de Grebber (Controleur) Hermina Elisabeth van Ekelen (Verdachte) J. F. Sponselee (Echtgenoot). Marktwezen Politie