Inspectierapport / Ambtelijke correspondentie. 1 december 1943. No. 37/128/1 M. 1943 3/12 Adam 1 Dec '43.

Heden morgen werd door mij controle gehouden op de aanwezige lichters. De navolgende schepen werden aangetroffen.

Onderneming 89 ton. wordt per Giro betaald.
Hoop van Zegen 252 " betaald op Kw 10243.
[stempel: A] 2158 73 " " " 41
[stempel: A] 3335 78 " " " 40
[stempel: A] 4874 75 " " " 47
[stempel: A] 7792 67 " " " 34
[stempel: A] 2830 42 " " " 26
[stempel: A] 2847 16 " " " 47
Vrachtvarkens(?) 60 " " " 45
Cosmopoliet 127 " " " 29
Excelsior [stempel: A] 143 " " " 42
Onderneming 120 " " " 48
Immanuel [stempel: A] 135 " " " 43
Martha [stempel: A] 95 " " " 28
[stempel: A] 7794 63 " " " 46
[stempel: A] 2837 40 " " " 35
[stempel: A] 2920 52 " " " 27

Nieuw aangekomen was de Risico schipper W. Kieboom groot 70 ton. Dit schip wordt gebruikt als slaapplaats voor 18 Zeeuwsche arbeiders die voor de V.B.N.A. werken.

Door Contr. Heykamp werd dit schip berekend op Kw 10272. m.i. moeten deze arbeiders een toegangs-bewijs tegen betaling worden verstrekt.

[Paraaf/Handtekening]

Ja! 2/12-'43 [Paraaf]
Aen den Beampte v/h Om [Paraaf] Dit document is een controlerapport van een havenbeambte of inspecteur in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van het document is een inventarisatie van 'lichters' (vrachtschepen zonder eigen voortstuwing) die in de haven liggen.

• Financiële controle: Er wordt nauwkeurig bijgehouden welk schip op welk kwitantienummer ('Kw') is betaald. Veel schepen zijn voorzien van een paars stempel met de letter 'A', wat waarschijnlijk duidt op een specifieke administratieve status of goedkeuring.
• Huisvesting van arbeiders: Een saillant detail is de vermelding van het schip 'Risico' van schipper W. Kieboom. Dit schip diende als drijvende slaapplaats voor 18 arbeiders uit Zeeland.
• V.B.N.A.: De afkorting V.B.N.A. staat vermoedelijk voor de 'Vereniging van Bevrachters van de Nederlandse Aardolie-industrie' of een gelijkaardige organisatie die tijdens de bezetting betrokken was bij de distributie of infrastructuur.

• Bureaucratie: De kantlijnnotities en handtekeningen onderaan tonen de hiërarchische afhandeling van het rapport binnen de betreffende dienst. Het document dateert van december 1943, een periode waarin de Duitse bezetting van Nederland een streng gecontroleerd regime kende op het gebied van transport en arbeid.

• Arbeidsinzet en mobiliteit: De aanwezigheid van 'Zeeuwsche arbeiders' in Amsterdam wijst op de grootschalige verplaatsing van arbeidskrachten tijdens de oorlog voor projecten die essentieel werden geacht voor de (oorlogs)economie.

• Huisvestingstekort: Dat een lichter van slechts 70 ton werd gebruikt om 18 volwassen mannen te huisvesten, getuigt van de krappe en vaak primitieve woonomstandigheden voor arbeiders in die tijd.
• Controle en Toegang: De suggestie om deze arbeiders tegen betaling een 'toegangsbewijs' te verstrekken, past in het bredere plaatje van de bezettingsautoriteiten om de bewegingsvrijheid van burgers te controleren en te belasten. Het Amsterdamse havengebied was een strategisch object waarvoor strikte toegangsregels golden. W. Kieboom