Handgeschreven memorandum/notitie op geel karton.
Origineel
Handgeschreven memorandum/notitie op geel karton. 19 februari 1943 (met aanvullende datering 24 februari 1943). Spoed.
s.v.p.
WelEerbeer aan de
N.V.i.C. St. No. 22/43 A.M. de Waer.
v/d Berg
Wees zoo goed een brief te willen
doen zenden aan Gebr. v/d Berg
Vischhandel te Makkum. Volgens
bijgaand briefje wat hier bij gaat.
Heden morgen heb ik 36 kistjes gerookte
voorn van hen ontvangen, die zagen
er slecht uit. Een waarschuwing om
betere kwaliteit te zenden is zeker op
zijn plaats
No. 46a/164/1 M. 1943 24/2 v. d. Berg
19 - 2 - 43 * Kernboodschap: De afzender beklaagt zich over de kwaliteit van een levering vis en verzoekt een overkoepelende instantie (de N.V.i.C.) om formeel in te grijpen bij de leverancier.
* Details: Er is sprake van 36 kistjes "gerookte voorn" die in slechte staat verkeerden bij aankomst.
* Terminologie: "WelEerbeer" is een verkorte, ietwat archaïsche beleefdheidsvorm (van Weleerwaard/Weledelgeboren). De afkorting "s.v.p." en het woord "Spoed" benadrukken de urgentie van de kwaliteitsklacht.
* Administratieve sporen: De verschillende handschriften en stempels duiden op een ambtelijke verwerking. De datum 19-2-43 onderaan is vermoedelijk de datum van schrijven, terwijl "24/2" bij de naam onderaan de datum van afhandeling of archivering kan zijn. Dit document biedt een inkijkje in de voedselvoorziening en kwaliteitscontrole in Nederland tijdens de Duitse bezetting in de Tweede Wereldoorlog.
- Distributie en Controle: Tijdens de oorlogsjaren was de handel in levensmiddelen strikt gereguleerd. De N.V.i.C. (mogelijk de Nederlandsche Vereeniging voor de In- en Uitvoer van Consumptiegoederen, of een aanverwante crisisorganisatie) speelde een centrale rol in de coördinatie tussen vissers/handelaren en de distributieketen.
- Voorn als volksvoedsel: Voorn is een zoetwatervis die in die tijd op grote schaal in het IJsselmeer werd gevangen. Vanwege de schaarste aan ander vlees en vis werd voorn vaak gerookt om de houdbaarheid te verlengen en diende het als een belangrijke, goedkope bron van eiwitten voor de Nederlandse bevolking.
- Makkum: Dit Friese dorp aan het IJsselmeer was (en is) een bekende vissersplaats. De "Gebroeders v/d Berg" waren daar lokale visexporteurs. De klacht over de "slechte staat" van de vis was in oorlogstijd extra precair, omdat verspilling van voedsel door bederf streng kon worden bestraft of leiden tot verminderde toewijzingen van transportmiddelen of brandstof. A.M. de Waer C. St