9 mei 1943. M. Donker (Bussum). Den Heer G.J.F. Visscher (Amsterdam). H.E. van Leeuwen- 30 p. garn. 28 p. 2 p. geturfd
Coenraad
v.Eekeren 20 p.ger.aal 20 p.schraal - gewogen
G.Borgman Jr. 34 p.versche 34 p.ruim - geturfd
aal
Mej.C.Bos 40 p. " 40 p. " - "

                                        w.g. M. Donker

                                        708

                   A F S C H R I F T
                   =================
                                      Bussum, 9 Mei 1943.
   Den Heer G.J.F.Visscher te Amsterdam.

   Betreffende de controle van de door den vischventer op de vischmarkt

verkochte hoeveelheid visch zou ik het volgende willen aanbevelen:

A. Ordemaatregelen (taak van de Politie)
1. De vischventer slechts door één helper doen bijstaan(kassier).
2. Ieder, die er niets mee te maken heeft uit de buurt doen blijven, d.w.z
ook familie, vrienden en collega's van den venter.
3. Eenigen afstand b.v. 1 à 2 meter doen houden tusschen vischkar en
file

B. Voorkeurporties:
(1 portie = de hoeveelheid visch, die per persoon mag worden gekocht).
1. voor den venter = 2 porties
2. voor den helper = 1 portie
3. voor politie, marktmeester, controleur bij tourbeurt = 1 portie
Ter vergemakkelijking van het turven.
1. Het publiek uit de file met 5 tegelijk bij den venter toelaten.
2. De volgende 5, niet vóór dat de voorgaande 5 geheel zijn afgeholpen.
3. Voorkeur-personen (zwangeren enz.) eerst toelaten als een schuif van 5
geheel is afgeloopen (met het oog op begeleiders).

   Indien de agent aan den kop van de file het aantal keeren van 5

personen zou willen meetellen geeft dit een contrôle op het turven. Hij moet
er ook opletten, dat hij niet eerder 5 personen uit de file toelaat, voordat
de voorgaande 5, geheel zijn afgeloopen en niet assisteeren bij een rel,
maar aan den kop blijven. Indien de agent bij den vischkar de omgeving
schoon houdt van ieder die er niet mee te maken heeft, is dus met 2 agenten
de vischverkoop te regelen. De marktmeester moet hierop toezien.
Verder verdient het aanbeveling, indien er meederde vischventers tege-
lijk komen, deze na elkaar te laten verkoopen.
De marktmeester Renz van de Nieuwmarkt verzet zich daartegen, daar
het volgens hem dan te lang duurt, vóór alles verkocht is.
In dit geval is het raadzaam de vischkarren met eenige tusschenruimte
van elkaar te zetten b.v. 2 meter van elkaar.
De agent aan de kop der file moet dan aangeven 5 voor de eerste,
tweede enz kar en de agent bij de vischkarren moet toezien, dat die 5 bij
die wagens blijven en niet van de eene naar de andere gaan en zoo een
dubbel portie krijgen.
Wanneer de eene venter schol III verkoopt en de andere schol IV, wil
ieder van de schol III en wordt het een schelpartij; is er paling dan een
duren vechtpartij. Er is dan meer politiehulp noodig bij elke vischkar een
agent en van turven komt niet veel meer, want het is merkwaardig hoewel
allerlei menschen uit het publiek vooral vrouwen en vrindjes zich er De tekst is een ambtelijk advies over het bewaren van de orde en het controleren van de distributie op de vismarkt. De auteur, M. Donker, stelt een strikt systeem voor waarbij het publiek in groepjes van vijf wordt toegelaten om fraude (zoals dubbele porties) en opstootjes te voorkomen. Opvallend is de gedetailleerde toewijzing van "voorkeurporties" aan de verkopers zelf en het toezichthoudend personeel (politie en marktmeester). Er is sprake van frictie met Marktmeester Renz van de Amsterdamse Nieuwmarkt over de snelheid van de verkoop. De tekst eindigt abrupt midden in een zin die de chaos beschrijft wanneer er gewilde vis zoals paling beschikbaar is. Het document dateert uit mei 1943, midden in de Duitse bezetting van Nederland tijdens de Tweede Wereldoorlog. In deze periode was voedsel schaars en strikt gerantsoeneerd. Vismarkten waren vaak het toneel van onrust ("schelpartij", "vechtpartij") omdat de vraag het aanbod ver oversteeg. De politie en marktmeesters hadden de zware taak om de distributie ordelijk te laten verlopen. De genoemde "Nieuwmarkt" is een historisch marktplein in Amsterdam. Het feit dat functionarissen een "voorkeurportie" kregen, was een publiek geheim van de distributietijd: wie dicht bij de bron zat, kon makkelijker aan extra voedsel komen. A. Ordemaatregelen B. Voorkeurporties G.J.F. Visscher H.E. van Leeuwen M. Donker Renz van (Marktmeester) Politie