Officieel rapport / Ambtelijk schrijven. 12 mei 1943. [Getypte tekst]

No. 53/25/1 M. 1943 14/5

R A P P O R T

G.H. Tuin, wonende Rijksstraatweg 193 te Heemskerk, verzoekt om een toegangskaart voor de Centrale Markt als kooper. Tuin behoort tot de zoogenaamde Beverwijkers, die per vaartuig hun eigen geteelde producten aan de Centrale Markt krijgen aangevoerd. Tuin heeft van 1935 tot eind 1938 en van Juli 1942 tot eind December 1942 toegang gehad tot de Centrale markt als kooper. Hij is in het bezit van een erkenning als kleinhandelaar in groente en fruit onder K.57957, waarbij hij gerechtigd id [sic] als kweeker-handelaar op te treden. Hij vertoonde mij ter inzage zijn teeltvergunning 1940, voor een tuin groot 50 Are, voor het telen van warmoezerijgewassen anders dan onder glas, welke vergunning is gedateerd 7 November 1942, terwijl hierop tevens de volgende aanduidingen vermeld zijn; District 21-Provincie G-No 17903. Voorts is mij bij onderzoek gebleken, dat Tuin tot einde 1938 een vaste wijk heeft gehad in het stadsdeel Zuid. Tot zijn klanten behoorden o.a. Mevr: Wijsman, Jan van Goijenkade 13 en Mevr: Beijerman, Lairessestr 78. Uit verscheidene veilingbrieven welke Tuin mij vertoonde bleek, dat hij tot voor kort zijn producten heeft ingezonden naar de Veiling "Kennemerland" te Beverwijk. Hij bedient thans verschillende klanten in het stadsdeel Oost en wil voorts zijn oude klanten in Zuid gaan bedienen.

Amsterdam 12 Mei 1943
Controleur,

[Signatuur: Belthuis]

Den Heer Bedrijfschef
van de Centrale Markt.

[Handgeschreven kanttekeningen]

(In rode cirkel): Sedert vorig jaar worden geen nieuwe wijkloopers meer toegelaten tot C.M.

(Eronder): Wegens bovenst. mededeeling geen aanleiding om aan verzoek te voldoen. Mondeling afgedaan. [Initialen]

(Onderin): Belthuis – Na ontvangst dossier maken „Beverwijkers” voor Directeur. Dit document is een rapportage van een controleur aan de bedrijfschef van de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de aanvraag van G.H. Tuin, een teler uit Heemskerk, om als 'kooper' (inkoper) toegang te krijgen tot de markt om zijn nering als kleinhandelaar/wijklooper uit te oefenen.

Opvallende details in de tekst:
* De Beverwijkers: Dit was een specifieke groep tuinders die hun producten via het water (het IJ/Noordzeekanaal) naar Amsterdam brachten.
* Bureaucreatie: Tuin moet diverse bewijzen overleggen, waaronder een erkenning als kleinhandelaar (K.57957) en een teeltvergunning voor 50 are 'warmoezerijgewassen' (bladgroenten).
* Wijklooper: Hij probeert aan te tonen dat hij een gevestigde klantenkring heeft in Amsterdam-Zuid (met specifieke adressen) om zijn verzoek kracht bij te zetten.
* Afgewezen: Ondanks zijn papieren wordt het verzoek afgewezen op basis van een beleidswijziging uit 1942: er worden simpelweg geen nieuwe 'wijkloopers' meer toegelaten tot de Centrale Markt. Het document dateert van mei 1943, een periode van schaarste en strikte regulering onder de Duitse bezetting. De voedselvoorziening werd centraal aangestuurd via de distributiestelsels en de Centrale Markt in Amsterdam speelde hierin een cruciale rol.

De beperking op het aantal 'wijkloopers' (ambulante handelaren die langs de deuren gingen) was waarschijnlijk bedoeld om de grip op de voedseldistributie te vergroten en de 'zwarte handel' in te dammen. Door minder kleine tussenhandelaren toe te laten, kon de bezetter de goederenstromen beter controleren. Het feit dat Tuin uit Heemskerk komt en per vaartuig levert, herinnert aan de historische verbinding tussen de tuinbouwstreek in de IJmond en de Amsterdamse markt.