Distributiebon (bestelbon) (Linkerkolom)
XXX
Gemeentelijke Distributie van Groenten

Bestelbon № 085158

GEZINSKAART No. ....................................................

Het nevenstaande wordt slechts afgeleverd tegen
afgifte van dezen bon en van de desbetreffende
strook der gezinskaart. De groenten kunnen op
de daarvoor aangewezen uren worden afgehaald
aan distributieplaats .................................................... .
Zoek geraakte bonnen worden niet vergoed.

Deze bon is slechts geldig in de week
volgende op die waarin besteld is.

Datum bestelling ....................................................

(Rechterkolom)
................ pond roode kool
................ ,, savoye kool
................ ,, uien
................ ,, wortelen
................ ,, koolrapen
................ ,, bieten (rauw)
................ ,, zuurkool

Totaal ................ pond à 3 cent per kg = f ......................

Bovenstaand bedrag door mij ontvangen.

(Handteekening) Dit document is een ongebruikte bestelbon voor groenten, uitgegeven door de gemeente Amsterdam tijdens de schaarste in de oorlogsjaren. De bon bevat verschillende administratieve en instructieve elementen:

• Identificatie: Het nummer (085158) en het veld voor het nummer van de 'gezinskaart' dienden om fraude te voorkomen en de distributie per huishouden te reguleren.
• Productlijst: Er wordt een lijst van houdbare wintergroenten opgesomd: rode kool, savooiekool, uien, wortelen, koolrapen, bieten en zuurkool. Dit waren de basisproducten die gedurende de oorlog nog relatief beschikbaar waren.
• Prijsstelling: Opvallend is de vermelde prijs van "3 cent per kg". Dit was een gereguleerde maximumprijs om basisvoedsel betaalbaar te houden voor de getroffenen door de oorlogseconomie.
• Voorschriften: De tekst benadrukt de strikte procedure: de bon was alleen geldig in combinatie met een strook van de gezinskaart en alleen in de week ná de bestelling. Verloren bonnen werden niet vervangen, wat de enorme waarde van dergelijke documenten in die tijd onderstreept. Tijdens de Duitse bezetting van Nederland (1940-1945) ontstonden er al snel tekorten aan vrijwel alle eerste levensbehoeften. Om een eerlijke verdeling te garanderen, werd een complex distributiestelsel opgezet. Burgers kregen distributiestamkaarten en bonkaarten waarmee ze hun rantsoen konden opeisen.

Deze specifieke bon is afkomstig uit Amsterdam (te zien aan de drie kruisen van het stadswapen). Omdat de centrale voedselvoorziening haperde, namen gemeenten vaak zelf het initiatief voor de distributie van specifieke goederen zoals groenten. Vooral in de latere oorlogsjaren en tijdens de Hongerwinter (1944-1945) werd de distributie van groenten zoals koolraap en suikerbieten essentieel voor het overleven van de stedelijke bevolking. De bon illustreert de verregaande bureaucratisering van het dagelijks leven, waarbij zelfs een pond uien officieel geregistreerd en afgetekend moest worden. Gemeente Amsterdam