Getypte ambtelijke brief met handgeschreven kanttekeningen. 25 oktober 1944 (ontvangststempel 2 november 1944). Onbekende ambtenaar (initialen H/SV, handtekening rechtsboven onleesbaar). [Handgeschreven aantekening linksboven:]
telef. mededeling
van Bemiddelingsbureau
aan d. Heer :
M. v. Meekeren gaat
niet door, elders kantoor
ruimte gevonden.
Telef. medegedeeld aan
Wegvelt.

[Getypte tekst:]
46a/79/8M.
H/SV.
-2 NOV. 1944
25 October 1944.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

De pachter van het koffiehuis op het terrein van de Vischmarkt, M. van Meekeren met wien een pachtovereenkomst werd aangegaan voor den tijd van één jaar eindigende op 31 Mei 1945, heeft mij mondeling medegedeeld, dat hij als gevolg van de huidige tijdsomstandigheden niet langer in staat is om het koffiehuis naar behooren te exploiteeren. Gebrek aan grondstoffen en ten slotte de stopzetting van de gas- en lichttoevoer hebben hem genoodzaakt zijn bedrijf te sluiten en zich tijdelijk te vestigen ten huize zijner familie te Hindeloopen, Tuinen B 51a.

Hij heeft daarom verzocht hem tijdelijk te ontslaan van zijn verplichting tot het exploiteeren van het koffiehuis. Hij is bereid aan zijn verdere geldelijke verplichtingen van de pachtovereenkomst te blijven voldoen, maar heeft tevens verzocht hem vergunning te verleenen voor het onderverhuren van de bovenverdieping van het koffiehuis aan het Bemiddelingsbureau, Bedrijfsgoederenvervoer Paardentractie, Vakgroep Goederenvervoer langs den weg gedurende den tijd dat dit koffiehuis niet door hem kan worden geëxploiteerd, tegen een huurprijs van f. 60.- per maand. Voornoemd bureau dat op den bovenverdieping zijn kantoren wil vestigen heeft zich intusschen ook met mij in verbinding gesteld en verzocht om aan het verzoek van Van Meekeren ter zake dezer onderverhuring wel te willen voldoen.

Het naar behooren exploiteeren van het koffiehuis lijkt mij onder de huidige omstandigheden niet doenlijk. De onderverhuring van de bovenverdieping als kantoorruimte aan het Bemiddelingsbureau acht ik zeer in het belang van de voedselvoorziening van Amsterdam. Beide verzoeken van Van Meekeren acht ik dus wel voor inwilliging vatbaar.

Ik heb de eer U te verzoeken wel te willen bevorderen, dat door den Burgemeester een besluit wordt genomen waarbij aan M. van Meekeren ontheffing wordt verleend van de verplichting tot het exploiteeren van het koffiehuis op het terrein van de Vischmarkt gedurende den tijd dat naar het oordeel van den Burgemeester de exploitatie niet naar behooren door Van Meekeren kan geschieden en waarbij hem tevens wordt toegestaan om de bovenverdieping van het koffiehuis gedurende dien tijd als kantoorruimte te verhuren aan het Bemiddelingsbureau, Bedrijfsgoederen vervoer van Paardentractie, Vakgroep Goederen langs den weg tegen een... [tekst loopt door onderaan de pagina, waarschijnlijk: huurprijs van f. 60.- per maand]. Dit document biedt een uniek inkijkje in de logistieke en economische wanhoop in Amsterdam tijdens de laatste oorlogsmaanden. De pachter van een koffiehuis op de Vischmarkt kan zijn zaak niet meer runnen door een gebrek aan producten ("grondstoffen") en het afsluiten van gas en elektriciteit. Hij vlucht naar familie in Friesland (Hindeloopen), een regio waar in die periode nog meer voedsel beschikbaar was dan in de uitgehongerde steden in het westen.

Het meest interessante aspect is de beoogde nieuwe huurder: het Bemiddelingsbureau Bedrijfsgoederenvervoer Paardentractie. Omdat gemotoriseerd vervoer door brandstofgebrek en vorderingen door de bezetter vrijwel stilstond, was Amsterdam voor de voedselvoorziening volledig afhankelijk geworden van paard en wagen. De ambtenaar adviseert positief op het verzoek omdat dit bureau essentieel is voor de voedselvoorziening van de stad.

De handgeschreven kanttekening laat echter zien hoe grillig de situatie was: het hele plan gaat uiteindelijk niet door omdat het bureau elders al kantoorruimte heeft gevonden. De brief is gedateerd op 25 oktober 1944, het begin van de beruchte Hongerwinter. In deze periode was het westen van Nederland afgesneden van de rest van het land. De Spoorwegstaking (september 1944) had de aanvoer van voedsel en brandstof (kolen) nagenoeg gestopt.

De "Vischmarkt" in Amsterdam (waarschijnlijk de markt bij de Damrak/Nieuwendijk of de Noordermarkt) was een centrale plek in de stad. Dat zelfs een koffiehuis op zo'n locatie de deuren moest sluiten, illustreert het totale stilvallen van het sociale en commerciële leven. Het feit dat de pachter naar Hindeloopen vertrekt, is tekenend voor de grote uittocht van stedelingen naar het platteland op zoek naar overlevingskansen. De nadruk op "paardentractie" onderstreept de technologische teruggang die de bezetting in haar laatste fase teweegbracht.