Handgeschreven verzoekschrift / bezwaarschrift 23 Mei 1944 J. Coenra (mogelijk Coenraad) No. 466/05/1 M.1944 24/5
Amsterdam 23 Mei 1944

Wel Edele Heer

Hiermede richt ik mij tot u, in de hoop alsdat dit schrijven tot resultaat mag hebben, dat ook ik in de gunst mag vallen om de toewijzing van visch terug te krijgen. Ik heb namelijk vroeger wel toewijzing genoten, doch is niet van langen duur geweest, omdat mij toen het eene na het andere soort visch werd ontnomen en tenslotte enkel een dubbele toewijzing ongepelde garnalen overhield. Voor ieder mensch met gezond verstand is het begrijpelijk, dat men met zulk een toewijzing geen droog brood kan verdienen, daar het maar al te vaak voorkomt dat men in geen weken garnalen ziet. En daar ik in Juni 1942 op de markt verscheen met een vracht aardbeien welke ik met mijn voertuig voor iemand van de Ruiterkade moest halen en daardoor f 5,- verdiende, (want die dag waren er geen garnalen) kreeg ik van het marktwezen op 1 Juli '42 een schrijven dat ik afgevoerd was van de verdeellijst voor ongepelde garnalen. En men schreef er nog wel bij dat men mij ventende had aangetroffen en dat ik die aardbeien boven de maximumprijs verkocht, wat geheel op onwaarheid berust, want ik heb in het geheel niet gevent. Doch u zult zich misschien wel afvragen waar ik nu van leef. En dat stop ik ook niet onder stoelen of banken. Ik ben lijdende aan vallende ziekte en daarom afgekeurd voor werk in Duitschland. Nu vraag ik mij af; geen enkele toewijzing van welke markt dan ook en ongeschikt voor werk. Nu blijft er voor mij nog twee wegen te bewandelen, hetzij in de zwarte handel of vergrijpen aan andermans goederen, want van mijn vader van 72 jaar kan ik moeilijk verlangen dat hij voor mij werkt. Hopende met dit schrijven een gunstig antwoord van u te mogen ontvangen, zoo teeken ik, hoogachtend,

J. Coenra
Haarlemmer Houttuinen 68 A III In deze brief uit mei 1944 wendt een Amsterdamse visverkoper/handelaar zich tot een onbekende instantie (waarschijnlijk het Marktwezen of de distributiedienst) om herstel van zijn vis-toewijzing te verzoeken. De kern van het geschil ligt in een incident uit juni 1942. De schrijver werd destijds van de distributielijst geschrapt omdat hij werd beschuldigd van illegale straathandel (venten) en prijsopdrijving met aardbeien.

De schrijver verdedigt zich door te stellen dat hij enkel hand- en spandiensten verrichtte (transport voor f 5,-) omdat er op die dag geen garnalen leverbaar waren. De toon van de brief is wanhopig en dwingend. Hij wijst op zijn penibele financiële situatie en zijn gezondheidstoestand: hij lijdt aan "vallende ziekte" (epilepsie), waardoor hij is vrijgesteld van de Arbeitseinsatz in Duitsland, maar tegelijkertijd beperkt is in zijn arbeidsmogelijkheden. De brief culmineert in een dreigement of noodkreet: zonder toewijzing ziet hij zich genoodzaakt de criminaliteit of de zwarte handel in te gaan. Dit document biedt een indringend beeld van de overlevingsstrijd in bezet Amsterdam tijdens de Tweede Wereldoorlog. Enkele historische contextpunten:

1. Distributiesysteem: Tijdens de bezetting was de handel in schaarse goederen zoals vis en garnalen strikt gereguleerd via toewijzingen en verdeellijsten. Het verliezen van zo'n toewijzing betekende effectief een beroepsverbod en honger.
2. Arbeitseinsatz: De referentie aan het zijn "afgekeurd voor werk in Duitschland" duidt op de gedwongen tewerkstelling. De medische conditie van de schrijver (epilepsie) bood hem paradoxaal genoeg bescherming tegen deportatie voor arbeid, maar liet hem in Nederland zonder inkomsten achter.
3. Zwarte Handel en Prijsbeheersing: De bezetter probeerde de inflatie en schaarste te beheersen met maximumprijzen. Overtreding hiervan (zoals waarvan de schrijver beschuldigd werd) werd zwaar gestraft.
4. Sociale Nood: De opmerking over de 72-jarige vader die niet voor zijn zoon kan werken, benadrukt de afwezigheid van een sociaal vangnet en de totale afhankelijkheid van de eigen handel voor het primaire levensonderhoud. J. Coenra Marktwezen