26 april 1939 Vermoedelijk de directie van de Centrale Markt (ondertekend door W. Müller en W. Broese) Den Heer Wethouder voor de Levensmiddelen, Amsterdam [Handgeschreven, rechtsboven:]
W. Müller
W. Broese

D/G.

[Handgeschreven, midden boven:]
Verzonden 26/4

[Linksboven:]
64/21/2 M.
1

[Rechtsboven:]
26 April 1939.

[Onderwerp:]
Ontbinding huurcontract
pakhuisafdeeling no.D 21
Centrale Markt.

[Aanhef:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r.

[Inhoud:]
In bylage dezes heb ik de eer U een afschrift te doen toekomen van een op 15 April jl. door H. Verwoerd aan my gerichten brief. Verwoerd heeft pakhuisafdeeling D 21 gehuurd voor de periode van 1 Februari 1939 tot en met 31 Januari 1940 en bezet bovendien voor het kalenderjaar 1939 op de Centrale Markt een plaats in de hal. De zaak wordt door 2 broers gedreven; de een bezet de plaats in de hal en de ander dryft de zaak in de pakhuisafdeeling; deze laatste is op 11 April jl. in verband met den gespannen internationalen toestand onder de wapenen geroepen, waardoor deze pakhuisafdeeling op bovenvermelden datum is gesloten.

Het is uiteraard niet bekend, hoe lang Verwoerd onder de wapenen zal worden gehouden; een door hem ingediend verzoek om voor zakenverlof in aanmerking te komen en zich daarvoor te doen vervangen door een werklooze, is afgewezen. Het is echter geenszins onmogelyk, dat Verwoerd binnen afzienbaren tyd weder terugkomt en dan weer op de Centrale Markt komt. Ik heb dan ook overwogen het onderhavige verzoek niet in te willigen en Verwoerd dus te verplichten, het met hem gesloten huurcontract na te komen. Te zyner tyd had Verwoerd dan het verzoek kunnen doen hem, gedurende den tyd, dat het pakhuis gesloten was, op gronden van billykheid, restitutie te verleenen. Hieraan is echter het bezwaar verbonden, dat de pakhuisafdeeling dan voor korteren of langeren tyd voor Verwoerd beschikbaar moet worden gehouden. Waar Dit ambtelijke schrijven betreft een zakelijk conflict ontstaan door overmacht. Een ondernemer op de Centrale Markt, H. Verwoerd, verzoekt om ontbinding van zijn huurcontract omdat zijn broer (die de pakhuisafdeling beheerde) is opgeroepen voor militaire dienst. De opsteller van de brief adviseert de wethouder over de te volgen koers. Er wordt een afweging gemaakt tussen het strikt handhaven van het huurcontract versus een tegemoetkoming op basis van "billijkheid" (restitutie van huurpenningen). Het dilemma is dat bij behoud van het contract de ruimte onbezet blijft, wat onwenselijk is voor de marktbezetting. Het document dateert van april 1939, een cruciaal moment in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. De "gespannen internationale toestand" waarnaar verwezen wordt, betreft de dreiging van nazi-Duitsland na de annexatie van Tsjechoslowakije in maart 1939. Nederland was op dat moment al begonnen met een gedeeltelijke mobilisatie. De brief illustreert hoe de oorlogsdreiging diep ingreep in het dagelijks leven en de economie van Amsterdam: kleine zelfstandigen verloren hun personeel aan het leger, en de gemeente moest beslissen hoe om te gaan met de contractuele gevolgen daarvan. De afwijzing van het verzoek om vervanging door een "werklooze" duidt op de rigide houding van de toenmalige militaire autoriteiten.