Proces-verbaal (officieel processtuk). PRO JUSTITIA.
No. ....................

PROCES-VERBAAL.

№ 77/2/3 M. 1939

Art. 461 W. v. S.

Gezien
[Handtekening]

Ik, ondergetekende, Petrus Cornelis Postema
Ambtenaar van het Marktwezen tevens buitengewoon veldwachter der Gemeente Amsterdam, verklaar te hebben gezien, dat op Zaterdag 7 Januari 1939 des voormiddags omstreeks 7 uur 00 minuten, een persoon, die mij desgevraagd opgaf genaamd te zijn ,

PETRUS LAURENTIUS BERGSMA ,
geboren te Velsen , den 18en Augustus 1894 , van beroep winkelier , wonende te Amstelveen, Rentmeesterlaan No 68(Buitenveldert)

liep op het terrein van de Centrale Markt van Amsterdam, welk terrein gelegen is aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam en aan die Gemeente in eigendom toebehoort. Dat terrein is door hekwerken geheel van den openbaren weg afgesloten, terwijl ter plaatse waar in deze hekwerken toegangen tot het terrein bestaan en op verschillende plaatsen langs de watergrens van het terrein borden stonden met het van buiten dat terrein duidelijk leesbare opschrift: „„Verboden toegang” volgens art. 461 Wetb. v. Strafrecht.” Bedoelde persoon verklaarde mij, desgevraagd, niet uit eenigerlei hoofde gerechtigd te zijn om aldaar te loopen. Genoemde persoon was wel in het bezit van een toegangskaart voor de Centrale Markt, hem als rechthebbende door den Directeur van het Marktwezen verstrekt, doch deze kaart was niet voorzien van een daarby behoorend betalingsbewys, geldig voor de maand Janauri 1939. Hy passeerde het toegangshek door by zyn kaart een betalingsbewys te toonen, geldig gedurende de maand December 1938. Door het dusdanig te vouwen dat slechts de 1 van het cyfer 12 zichtbaar was, kwam hy de Centrale Markt op.

Hiervan heb ik op mijn ambtseed dit proces-verbaal opgemaakt.
9 Januari 1939
AMSTERDAM,

Ambtenaar van het Marktwezen:
De ............................................................................

(Volgens ontvangen schriftelijke mededeeling van het Bevolkingsregister is op het adres .................................................................................................. een persoon woonachtig, wiens naam, geboorteplaats en datum overeenstemmen met de hierboven vermelde gegevens omtrent de verdachte.)

Model C.M. 38. 200-9-'37-981 * De overtreding: De kern van het proces-verbaal is de overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht. Dit artikel verbiedt het betreden van andermans grond die door de eigenaar kenbaar is afgesloten (de bekende bordjes "Verboden toegang").
* De list: Het document bevat een gedetailleerde beschrijving van hoe de verdachte, de heer Bergsma, de toegangsbewaking probeerde te misleiden. Hij was weliswaar een geregistreerde kaarthouder, maar had geen geldig betalingsbewijs voor de maand januari 1939. Hij gebruikte zijn oude bewijs van december 1938 en vouwde dit zodanig dat de '1' van het getal '12' zichtbaar bleef, om zo de suggestie te wekken dat het om maand 1 (januari) ging.
* Locatie: De handeling vond plaats op de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat. Dit complex was in die tijd (geopend in 1934) een streng gereguleerd terrein voor de groothandel.
* Taalgebruik: Het document hanteert een formele, ambtelijke stijl die typisch is voor de vooroorlogse periode ("des voormiddags", "in eigendom toebehoort", "welk terrein"). Opvallend is de spelfout "Janauri" in de getypte tekst. Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse handhaving en de bureaucratie in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. In 1939 was de Centrale Markt (tegenwoordig bekend als het Food Center Amsterdam) het kloppende hart van de voedseldistributie in de stad. Omdat het terrein gemeentelijk eigendom was en er streng toezicht was op de handel en de afdracht van gelden, werden beambten van het Marktwezen beëdigd als buitengewoon veldwachter om repressief op te kunnen treden tegen kleine fraude en onrechtmatige toegang. Het trucje van de winkelier met de gevouwen kaart laat zien dat men zelfs voor relatief kleine bedragen (het maandelijkse betalingsbewijs) creatieve methoden zocht om kosten te omzeilen. S. Gemeente Amsterdam Marktwezen