Officieel rapport van de controleur van het Marktwezen. 9 juli 1936. № 88/21//1 M. 1936 [paars stempel] 230 [blauw potlood]

R A P P O R T

Door den grossier M.v. Cleef pakhuis-huurder in de
Centrale Hal, werd hedenmorgen aangifte gedaan van diefstal
van ledige kisten. De diefstal heeft als volgd plaats gehad:
Op 8 Juli Ongeveer 10 uur v.m. was A. Swaab oud 48 jaar, wonende
Rapenburgerstraat No. 18I III van beroep kruier, bezig ledige
kisten voor v. Cleef naar pier C te brengen. waarna de kisten door
den schipper worden weggehaald. V. Cleef had Swaab daar geen opdracht
voor gegeven. Wel had de knecht van v. Cleef genaamd Izac Roco
Zwaab verzocht de ledige kisten voor hem weg te brengen. Swaab
heeft 151 ledige kisten weggebracht, maar daarvan 34 achter gehouden.
Hy heeft 24 kisten kisten inbewaring gegeven by den karrenbewaarderr
Terlien, en 10 kisten heeft hy gedeponeerd op een schuit, met de
bedoeling ze later weg te halenen ze dan ten gelden te maken.
Een broer van v. Cleef had gezien dat Swaab ledige kisten by den
karrenverhuurder deponeerde. Daar hy vermoedde dat het weleens diefstal
kon zyn, heeft hy de kisten by den karrenverhuurder weggehaald
en ze in een loods opgeborgen.
Ondergeteekende heeft gehoord A. Swaab oud 48 jaar, van beroep
kruier, wonende Rapenburgerstraat No. 18I III. Swaab bekende
volledig de diefstal te hebben gepleegd. Hy verklaarde het volgende:
: ""Ik zit in geldelyke moeilykheden. By my thuis is beslag gelegd op
myn boel. Naar huis durf ik niet meer. Om aan geld te komen ben ik
tot die daad overgegaan Ik heb my nooit eerder aan diefstal schuldig
gemaakt. v. Cleef had ik later wel weer het geld terug betaald."
Swaab verklaarde verder dat niemand hem hy de diefstal behulpzaam
is geweest en hy niet wist waar hy de gestolene kisten had kunnen
verkoopen. [handgeschreven toevoeging in marge: en]

De grossier v. Cleef verklaarde dat wanneer het Marktwezen
Swaab zou straffen, hy de aanklacht van de diefstal zal in-
trekken , en verder de zaak als afgedaan zou beschouwen.

Den Heer Bedryfschef Amsterdam, 9 Juli 1936
v/h Marktwezen - De controleur v/h Marktwezen.

[handgeschreven paraaf/krabbel] [handgeschreven handtekening: Y Verouwe]
proces verbaal
te ingev. 11/7-36
aan t[?] t/m C M
[initialen] Dit document is een verslag van een verhoor en onderzoek naar een diefstal binnen de Centrale Markthal in Amsterdam. Een 48-jarige kruier, A. Swaab, heeft 34 lege kisten achtergehouden van een zending van 151 stuks die hij voor de grossier Van Cleef naar een pier moest vervoeren.

De diefstal werd ontdekt door de broer van de grossier. De verdachte legt een volledige bekentenis af en geeft als motief zijn wanhopige financiële situatie (beslaglegging op zijn inboedel). Interessant is de pragmatische houding van de bestolene: Van Cleef is bereid de aanklacht in te trekken als de directie van het Marktwezen de strafmaatregel intern afhandelt.

In de tekst vallen enkele typfouten op die in de transcriptie zijn behouden ("karrenbewaarderr", "halenen", "volgd", het dubbele gebruik van "kisten"). Er is met de hand een correctie aangebracht in de marge om de zin over de medeplichtigheid sluitend te maken. Het document dateert uit juli 1936, een periode waarin Nederland nog volop de gevolgen van de Grote Depressie ondervond. De verklaring van de kruier Swaab over de beslaglegging op zijn "boel" (inboedel) schetst een schrijnend beeld van de armoede onder de arbeidersklasse in die tijd.

De setting is de Centrale Markthal aan de Jan van Galenstraat in Amsterdam, die pas in 1934 geopend was. Dit was het logistieke hart van de voedselvoorziening in de stad. Het document toont aan dat het "Marktwezen" (de gemeentelijke dienst belast met de markt) een eigen handhavingsapparaat had (de controleurs) die dergelijke kleine criminaliteit onderzochten voordat de reguliere politie of justitie werd ingeschakeld. De spelling is kenmerkend voor de vroege 20e eeuw (bijv. de 'y' in plaats van 'ij').