Getypt politierapport/ambtsverslag met handgeschreven kanttekeningen. 27 juni 1939 (met aanvullingen op 28 en 29 juni 1939). [Getypte tekst]

R A P P O R T.

Hedenmorgen te ongeveer 10.30 uur v.m. bevond de kooper L. Sluyter, oud 59 jaar, wonende 2e Oosterparkstraat 81 II zich in de Westelyke veilingruimte van de Nederl. Veiling. Het veilingpersoneel had hem het door hem gekochte goed afgegeven en Sluyter had dit voor het grootste gedeelte naar buiten achter de veiling gebracht. Op lorrie No 21 bracht hy vervolgens nog eenige kisten tomaten van een oude party naar buiten. Alvorens de veilingruimte te verlaten laadde hy echter nog 4 doorgedraaide en dus aan de Regeering behoorende kisten komkommers op lorrie No 21. Dit werd geconstateerd door H.C. van Itterson, oud 62 jaar, wonende te Oude Wetering (by Aalsmeer). Deze persoon bevond zich in de veilingruimte waar ook Sluyter zich ophield. Door het wegnemen van de 4 kisten komkommers, welke verpakt waren in kisten van de Nederl. Veiling, werd deze instelling benadeeld voor een bedrag van Fl. 1.60, zynde het bedrag hetwelk voor de kisten by inlevering wordt terugbetaald. Na staande houding ontkende Sluyter zich aan het hem ten laste gelegde te hebben schuldig gemaakt. Hy verklaarde wel lorrie No 21 naar buiten te hebben gereden, doch verklaarde dat hierop slechts de hem toebehoorende tomaten hebben gestaan. Hy zou zelfs den Heer van Es gewaarschuwd hebben dat er 4 kisten komkommers achter de veiling waren neergezet, waarby hy den Heer van Es er op attent gemaakt zou hebben dat deze komkommers niet aan hem toebehoorden. (Inderdaad heeft hy deze mededeeling aan den directeur van de Veiling gedaan, doch eerst geruimen tyd nadat hy de lorrie naar buiten had gereden en eerst nadat het hem niet ontgaan was dat de Heer van Es alsmede de controleur van het Ryk naar het doorgedraaide goed en in het byzonder naar de 4 kisten komkommers hadden gezocht.) In de tydsruimte liggende tusschen het oogenblik dat Sluyter met lorrie No 21 naar buiten is gegaan en het oogenblik waarop hy den Heer van Es in kennis stelde van het feit dat de 4 kisten komkommers achter de veiling stonden, moet hy de kisten van af de lorrie op den grond achter de veiling hebben geplaatst. Opmerkelyk is het verder dat de directeur van de Veiling op de plaats in de veiling waar de doorgedraaide kisten komkommers hebben gestaan, een afgescheurd kavelnummer 684 vond. Dit nummer heeft op een der vier kisten vastgeniet gezeten en is het nummer van de doorgedraaide komkommers.
De heer van Es verzoekt Sluyter te doen vervolgen.

Den Heer Bedryfschef v/h Marktwezen.
Amsterdam, 27 Juni 1939
[Handtekening]
Marktopzichter.

[Handgeschreven tekst onderaan]

Nader verneemt rapporteur nog dat Sluyter in het bijzijn van rijkscontroleur Molenaar aan dhr. v. Es verklaard zou hebben dat hij de komkommers per abuis uit de veilingruimte zou hebben medegenomen. Hierover kon Sluyter nog niet worden gehoord, aangezien hij heden morgen de Centrale Markt niet heeft bezocht.
A'dam 28/6 39
[Handtekening]

(X) Sluyter hierover nog hooren.
Hedenmorgen heeft Sluyter bekend de komkommers te hebben weggenomen met het oogmerk om ze zich toe te eigenen.
A'dam 29/6 '39
[Handtekening]

[Aantekeningen in de kantlijn]
(X) in verband 14 d. + 6 maanden imp Dit document is een opsporingsverslag van een markttoezichthouder (Marktopzichter) in Amsterdam, kort voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De kern van de zaak is de diefstal (of wederrechtelijke toe-eigening) van vier kisten komkommers door een 59-jarige koopman genaamd L. Sluyter.

• De Modus Operandi: Sluyter gebruikte een transportwagen (lorrie No 21) om zijn legaal gekochte tomaten naar buiten te brengen, maar verstopte daar vier extra kisten komkommers tussen.
• Het Bewijs: Getuige Van Itterson zag de handeling. Daarnaast werd een afgescheurd kavelnummer (684) gevonden op de plek waar de kisten stonden, wat bewees dat de kisten die buiten stonden inderdaad de "doorgedraaide" partij betroffen.
• De Verdediging: Sluyter probeerde aanvankelijk een list: hij meldde de directeur dat er "gevonden" kisten buiten stonden, in de hoop verdenking af te wenden. Later claimde hij dat het een vergissing ("per abuis") was.
• De Bekentenis: Uit de handgeschreven toevoeging van 29 juni blijkt dat Sluyter uiteindelijk is doorgeslagen en heeft bekend de kisten te hebben gestolen met het oogmerk van toe-eigening.

• Financiële waarde: De schade wordt getaxeerd op Fl. 1.60 (anderhalve gulden), wat destijds de statiegeldwaarde van de houten kisten was. De waarde van de inhoud ("doorgedraaid" goed) werd blijkbaar niet direct als commercieel verlies voor de veiling geteld, maar als benadeling van de Regering. Het document geeft een inkijkje in de strikte controle op de voedseldistributie en het veilingsysteem in de jaren dertig.

• Doorgedraaide goederen: Dit betreft groenten die op de veiling niet de minimumprijs opbrachten. In het kader van de crisiswetgeving (Landbouwcrisiswet) werden deze goederen door de overheid uit de markt genomen om prijsbederf te voorkomen. Ze werden vaak vernietigd of tegen zeer lage prijzen verdeeld onder de armen, maar mochten absoluut niet opnieuw in de reguliere handel terechtkomen.

• Marktwezen Amsterdam: De "Centrale Markt" in Amsterdam was een streng gereguleerd gebied. De Marktopzichter fungeerde hier als een soort gespecialiseerde politieagent.
• Tijdsgeest: De nauwkeurigheid waarmee een diefstal van Fl. 1.60 wordt gerapporteerd, inclusief de personalia en de exacte bewegingen van de lorrie, getuigt van de grote sociale controle en de juridische ernst waarmee zelfs kleine vergrijpen in de voedselvoorziening werden aangepakt. De kanttekening "14 d. + 6 maanden" onderaan lijkt te verwijzen naar een geëiste of opgelegde straf (mogelijk 14 dagen hechtenis met een proeftijd), wat voor een dergelijk vergrijp aanzienlijk was.