Krantenknipsel (officieel bericht). Opperbevelhebber van land- en zeemacht (via de Staatscourant). 4

SCHEEPVAART
gedeeltelijk buiten bijzondere
telegraaf- en telefoonregeling.

BEKENDMAKING VAN DEN
OPPERBEVELHEBBER.

's-GRAVENHAGE, 22 Jan. — De Staatscourant bevat een algemeene bekendmaking (no. 19) van den opperbevelhebber van land- en zeemacht, waarbij wordt bepaald, dat de telegraaf- en telefoonregeling van den opperbevelhebber niet geldt voor schepen, waar ook zich bevindende, binnen de territoriale wateren des rijks, noch voor de Nederlandsche schepen, waar ook zich bevindende, buiten die territoriale wateren.
Voor deze schepen stelt de opperbevelhebber de volgende regelen vast:
ARTIKEL 1: Behoudens het bepaalde in de navolgende artikelen verleent het militair gezag, voor zoover het niet nader anders zal beslissen, ontheffing van de schorsing van het verkeer door middel van radiotelegrafen en -telefonen, al dan niet voor het openbaar verkeer bestemd en van de schorsing van het gebruik van de inrichtingen in art. 3 van de Telegraaf- en Telefoonwet-1904.
ARTIKEL 2: Geen ontheffing wordt verleend, voor zoover het militair gezag niet nader anders zal beslissen, voor wat betreft de telegrafische en telefonische uitzending van schepen binnen de territoriale wateren.
ARTIKEL 3: Voor wat betreft de telegrafische en telefonische uitzending van schepen buiten de territoriale wateren, alsmede voor wat betreft de telegrafische en telefonische ontvangst aan boord van schepen, waar ook zich bevindende. wordt, voor zoover het militair gezag niet nader anders zal beslissen, geen ontheffing verleend voor:
a. telegrammen, gesteld in geheimschrift (overeengekomen taal- en cijferschrift),
b. telegrammen en telefoongesprekken zonder inhoud, of waarvan de inhoud geen algemeen verstaanbaren of aannemelijken zin oplevert,
c. telegrammen, welke zijn gesteld, of gesprekken, welke worden gevoerd in een andere taal dan Nederlandsch, Duitsch, Engelsch of Fransch tenzij, wat telegrammen betreft, een vertaling van den inhoud in een dezer toegelaten talen wordt overgelegd,
d. telegrammen, welke geheel of gedeeltelijk zijn gesteld in cijfer- en lettergroepen zonder geheime beteekenis,
[...] telegrammen bij welker [...] ding niet * Inhoud: Het document betreft een militaire verordening die de beperkingen op draadloze communicatie (radio-telegrafie en -telefonie) voor de scheepvaart reguleert. Hoewel er een algemene schorsing van dergelijk verkeer van kracht was, biedt deze bekendmaking ontheffingen onder strikte voorwaarden.
* Kernbepalingen:
* Uitzenden binnen territoriale wateren blijft verboden (Art. 2).
* Voor communicatie buiten territoriale wateren en ontvangst overal gelden beperkingen (Art. 3).
* Verboden zijn: geheimschrift/codes, inhoudsloze berichten, en talen anders dan Nederlands, Duits, Engels of Frans (tenzij met vertaling).
* Taalgebruik: Formeel, juridisch-militair Nederlands met de destijds gebruikelijke spelling (vóór de spellingwijzigingen van de jaren '30 en '40), herkenbaar aan naamvalsuitgangen zoals "den opperbevelhebber" en "des rijks". Dit bericht moet geplaatst worden in de context van de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hoewel Nederland neutraal was, werd het land gemobiliseerd onder een Opperbevelhebber van Land- en Zeemacht (generaal C.J. Snijders). Controle over draadloze communicatie was essentieel voor het handhaven van de neutraliteit; de Nederlandse regering wilde voorkomen dat strijdende partijen Nederlandse schepen of wateren gebruikten voor militaire spionage of tactische communicatie. De beperking tot de vier genoemde talen (Nederlands, Duits, Engels, Frans) weerspiegelt de toenmalige diplomatieke en taalkundige realiteit van West-Europa en de omliggende grootmachten. De "Telegraaf- en Telefoonwet-1904" vormde de wettelijke basis voor het beheer van de infrastructuur, maar tijdens de staat van beleg of oorlog had het militair gezag de bevoegdheid deze wet naar eigen inzicht aan te scherpen. C.J. Snijders