Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam. 27 juni 1939 (betreft gebeurtenissen op 17 juni 1939). [Handgeschreven aantekening rechtsboven:]
Als d. art weer op
de markt komt, kunnen we overwegen
den Weth. voor te stellen hem te weigeren.
30/6 39 [Paraaf]

[Hoofdtekst:]

No 77/42/1 M. 1339 25/6
R A P P O R T .

Zaterdag 17 Juni 1939 heeft Chr. Groebe, oud 38 jaar, op dat oogenblik knecht by den kleinhandelaar J. Boon, Borssenburgerstraat 35 den naam van laatstgenoemde misbruikt door op diens naam goederen by verschillende grossiers te koopen. Dit is mogelyk geweest doordat Boon steeds kocht en Groebe de gekochte artikelen later kwam ophalen. Op vorenvermelden datum kwam Groebe echter alleen by de grossiers G. Paarlberg en de N.V. v/h H.G. Ruhe. By de eerste grossier kocht hy op naam van Boon 2 kistjes kriel (aardappelen) tegen Fl. 0.70 per kist en 3 kistjes drielingen (aardappelen) tegen Fl. 1.- per kist. By Ruhe kreeg hy op dezelfde wyze mede: 2 kisten zandmuizen (aardapp.) tegen Fl. 1.70 per kist, 3 kisten muizen (aardapp.) tegen Fl. 1.50 per kist, 1 kist malt-aardappelen tegen Fl. 2.88 en 1 kist bananen ad Fl. 2.-, alles exclusief de kisten. Later bleek dat Boon in het geheel geen opdracht heeft gegeven om goederen voor zyn rekening te koopen. Volgens de verklaringen van Boon heeft een en ander zich als volgt toegedragen: "Groebe is een persoon, die voorheen voor eigen rekening handelde. (Dit is geweest in den tyd dat de C.M. nog niet in bedryf was). Nadat hy zich wegens gebrek aan handelsgeld genoodzaakt zag om dit handelen stop te zetten is hy aan het "scharrelen" geraakt. Den laatsten tyd was hy my met verschillende dingen behulpzaam en heb ik hem uiteindelyk per 1 Juni als knecht meegenomen naar de C.M. teneinde hem iets te laten verdienen. Op 17 Juni stelde hy my voor om hem aardappelen te laten koopen, daar hy volgens zyn verklaringen aan de hand van oude relaties crediet zou kunnen krygen. Ik stemde hierin toe, ging op dien Zaterdag zelf op de markt verschillende inkoopen doen, verliet de markt per tweewielig rywiel en liet Groebe zooals gewoonlyk met myn paard en wagen naar myn huis komen. Dit duurde langer dan gewoonlyk doch tenslotte arriveerde hy. Hy bleek inderdaad aardappelen alsmede een kist bananen by zich te hebben, echter niet op crediet. Ik rekende dan ook aan hem af: 1 kistje kriel, 2 kistjes drielingen, 2 kisten muizen, 1 kist zandmuizen en 1 kist bananen, waarvoor ik in totaal Fl. 8.65 betaalde. Later bleek my dat hy by Ruhe en Paarlberg deze goederen op myn naam had opgenomen. Tevens bleek my dat hy by deze 2 grossiers in totaal nog 5 kistjes aardappelen meer heeft gehad. Naar ik verneem heeft hy deze aardappelen verkocht aan een winkelier tegenover het R.A.I. gebouw in de Ferd. Bolstraat." By onderzoek is my gebleken dat dit inderdaad juist was en dat de kooper J.J.H. Mulder, oud 24 jaar, wonende Ferd. Bolstraat 202 huis deze 5 kistjes aardappelen tegen een totaalbedrag van Fl. 9.20 van Groebe gekocht en betaald heeft. Mulder heeft voorheen wel eens uien van Groebe gekocht en heeft er dan ook geen kwaad ingezien om aardappelen van hem te koopen. Rapporteur heeft Groebe niet kunnen hooren, daar hy zonder vaste woon-of verblyfplaats is. Volgens mededeelingen van het Bevolkingsregister is hy 16 Mei 1936 gedetineerd naar de Strafgevangenis te Haarlem en heeft hy zich na zyn ontslag uit deze gevangenis niet meer te Amsterdam laten inschryven. Wel verblyft hy vry regelmatig by Mevr. v. Thyn-Klein, Carillonstraat 19 II, die hem dan ook heeft doorgegeven dat het Marktwezen hem wil spreken, doch hieraan wenscht hy niet te voldoen, althans hy verschynt niet. In overleg met de politie Adm. de Ruyterweg zal rapporteur van het vorenstaande P.v.B. opmaken, waarna Groebe door de politie zal worden opgespoord en aan een verhoor zal worden onderworpen. Groebe verschynt niet meer by Boon en wordt door dezen kleinhandelaar als ontslagen beschouwd.

Den Heer Bedryfschef
v/h Marktwezen.

Amsterdam, 27 Juni 1939
[Handtekening]
Marktopzichter.

[Handgeschreven aantekening onderaan:]
Groebe werd bij Marktwezen ingeschreven
op het adres Borssenburgerstraat 35 (het
adres van Boon) waar hij echter, naar
gebleken is slechts werkte en niet
woonde.
A.dam 28/6 39
[Handtekening] * Kernincident: Verduistering en oplichting door Chr. Groebe. Hij misbruikte de kredietwaardigheid van zijn werkgever, J. Boon, om bij grossiers op de Centrale Markt (C.M.) aardappelen en fruit te kopen. Hij verkocht een deel van deze goederen direct door aan een derde (J.J.H. Mulder) voor eigen gewin.
* Modus Operandi: Groebe maakte gebruik van de gevestigde gewoonte waarbij hij normaal gesproken goederen voor Boon ophaalde. Op de bewuste dag bestelde hij echter extra goederen buiten medeweten van Boon om.
* Status verdachte: Groebe wordt omschreven als een "scharrelaar" zonder vaste woon- of verblijfplaats in Amsterdam, met een strafrechtelijk verleden (gedetineerd in 1936 in Haarlem). Hij negeert oproepen van de marktinspectie.
* Resultaat: Er wordt een Proces-verbaal van Bevindingen (P.v.B.) opgemaakt in samenwerking met de politie (Bureau Adm. de Ruyterweg). Dit document biedt een inkijkje in de dagelijkse gang van zaken op de Centrale Markt in Amsterdam vlak voor de Tweede Wereldoorlog. De handel was gebaseerd op een systeem van persoonlijk krediet tussen grossiers en kleinhandelaars. Het rapport illustreert de kwetsbaarheid van dit systeem voor fraude door tussenpersonen. Ook de handgeschreven kanttekening van de wethouder/superieur bovenaan is kenmerkend: men overwoog direct administratieve sancties (ontzegging van de markt) voor individuen die de handelsmoraal schonden. De "C.M." verwijst naar de Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat, die in 1934 in gebruik waren genomen. G. Paarlberg H.G. Ruhe J. Boon J.J.H. Mulder Marktwezen Politie