J. Boon

Dagblad / Krantenpagina.

* **Structuur:** De pagina is typisch voor een kwaliteitskrant uit het interbellum. Het "Tweede Blad" bevat een mix van buitenlands nieuws (links), sociaal-economische lokale kwesties (midden), en lifestyle/cultuur (rechts en onder). * **Typografie:** Gebruik van schreefletters (serif) voor de lopende tekst en vette, schreefloze of kapitalen voor de koppen om hiërarchie aan te brengen. * **Taalgebruik:** Het document hanteert de spelling-De Vries en Te Winkel (bijv. "Britsche", "Visch", "Handelsblad"). De toon is formeel en informatief. * **Visuele elementen:** De centrale foto van de kranslegging bij het graf van Van Heutsz dient als visueel anker. De advertentie voor de Fiat 1500 rechtsboven is een opvallend commercieel element dat wijst op de opkomende automobiliteit onder de welgestelde burgerij. ---

Officieel rapport van het Marktwezen Amsterdam.

* **Kernincident:** Verduistering en oplichting door Chr. Groebe. Hij misbruikte de kredietwaardigheid van zijn werkgever, J. Boon, om bij grossiers op de Centrale Markt (C.M.) aardappelen en fruit te kopen. Hij verkocht een deel van deze goederen direct door aan een derde (J.J.H. Mulder) voor eigen gewin. * **Modus Operandi:** Groebe maakte gebruik van de gevestigde gewoonte waarbij hij normaal gesproken goederen voor Boon ophaalde. Op de bewuste dag bestelde hij echter extra goederen buiten medeweten van Boon om. * **Status verdachte:** Groebe wordt omschreven als een "scharrelaar" zonder vaste woon- of verblijfplaats in Amsterdam, met een strafrechtelijk verleden (gedetineerd in 1936 in Haarlem). Hij negeert oproepen van de marktinspectie. * **Resultaat:** Er wordt een Proces-verbaal van Bevindingen (P.v.B.) opgemaakt in samenwerking met de politie (Bureau Adm. de Ruyterweg).

Officieel rapport van de gemeentelijke marktpolitie/marktwezen.

Dit document is een ambtelijk verslag over de afhandeling van een diefstal op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is als volgt: * **Het incident:** Op 30 oktober 1940 stal Willem Mathijs Janbroers vier lege kistjes van grossier S. Hakker. * **De schade:** De totale waarde van de gestolen goederen werd geschat op 1 gulden (f. 1,-). * **De wending:** Hoewel er aanvankelijk een proces-verbaal was opgemaakt door controleur Boon, besluit het slachtoffer (Hakker) de aangifte niet door te zetten. Hij weigert de verklaring te ondertekenen omdat hij de financiële schade te gering vindt om een volledige strafrechtelijke procedure op gang te brengen. * **Taalgebruik:** Het document is geschreven in de formele, ambtelijke stijl van die tijd, met gebruik van de oude spelling (bijv. "den", "teekenen").

Archivalisch schutblad of bijblad voor een dossier.

Het document is een standaard administratief formulier dat werd gebruikt om de circulatie van een dossier binnen een departement bij te houden. * **Nummering:** Het dossiernummer 37/96/1 suggereert een specifieke indeling binnen het archiefsysteem van Algemene Zaken. * **Behandeling:** Het dossier is op 27 juni 1940 doorgezonden. Vervolgens is het op 1 juli en 7 juli ingezien of behandeld (mogelijk door een ambtenaar genaamd Boon). * **Afhandeling:** De afkorting "opl." staat voor "opleggen". Dit is de archivistische term voor het definitief opbergen van een dossier nadat de behandeling is voltooid. Dit gebeurde in dit geval op 27 september (27/9), drie maanden na de eerste doorzending. * **Handschrift:** Het betreft een zakelijk, mid-20e-eeuws administratief handschrift.

Getypt proces-verbaal / onderzoeksrapport.

* **Inhoud:** Het document betreft een onderzoek naar de vermeende diefstal van 10 lege kisten op de Centrale Markt. De kern van de zaak is een verwarring (of bewuste diefstal) waarbij een knecht, Uytenboogaard, kisten die op zijn bakfiets stonden heeft verkocht aan een schipper (Barend van Dijk). Wanneer een onbekende man claimt dat de kisten van hem waren, geeft de knecht het geld (F 5,80) direct aan deze man. * **Conflict:** De werkgever, Van Klaveren, vertrouwt zijn knecht niet, beschuldigt hem van diefstal en ontslaat hem op staande voet. Hij suggereert dat er vaker zaken uit zijn winkel verdwenen. * **Taalgebruik:** Formeel ambtelijk Nederlands met typerende spelling uit die tijd (bijv. "kooper", "inleveren bij van Dijk", "terstond", "j.l."). * **Staat van het document:** De getypte tekst bevat enkele typefouten die handmatig zijn gecorrigeerd of overgetypt (zoals bij "waarschijnnlijk" en "gepaarkeerd").

Proces-verbaal / Controlerapport van de kaartcontrole.

Dit document is een officieel verslag van een overtreding van de marktreglementen op de Centrale Markt in Amsterdam. De kern van de zaak is de poging van de gebroeders Habermehl om twee personen, A. Duyser en W. Wiegers, illegaal ("clandestien") het terrein op te smokkelen onder het dekzeil van hun vrachtauto (kenteken GZ 19339). Opvallende elementen in de verklaringen: * **Inconsistentie:** De chauffeur (D.M. Habermehl) geeft aanvankelijk aan dat het om een plezierritje ging ("markt bezichtigen"), maar geeft later toe dat de mannen voor hem moesten werken. * **Tegenstrijdigheid tussen broers:** De eigenaar (G.D. Habermehl) erkent alleen toestemming te hebben gegeven aan de 18-jarige Wiegers, terwijl hij ontkent van de 51-jarige Duyser te weten. De verstekelingen zelf verklaren echter dat beide broers toestemming gaven. * **Handhaving:** De controleur trad op naar aanleiding van een tip ("de mededeeling enkele oogenblikken daarvoor gekregen"), wat duidt op een streng toezichtregime bij de toegangspoorten.

Getypt rapport met handgeschreven correcties en handtekeningen.

Dit document is een officieel verslag van een bedrijfsongeval op het terrein van de Amsterdamse Centrale Markt. De kern van de rapportage is een aanrijding tussen een motorvoertuig (de wagen van de firma Heeremans) en een handkar geladen met fruit (eigendom van grossier Keizer). Het incident ontstond tijdens het manoeuvreren met een spoorwagon. De controleurs trachtten met hulp van een vrachtwagenchauffeur een wagon te verplaatsen. Ondanks waarschuwingen ("sommaties") aan de knecht van de grossier, bleef de handkar te dichtbij, waardoor bij het losschieten van de auto van de buffer de lading fruit op de straat belandde. De schade werd getaxeerd op 25 gulden. Opvallend is de expliciete ontlasting van de chauffeur ("Den chauffeur treft geen schuld"), wat suggereert dat de schuld bij de knecht van de grossier wordt gelegd die de aanwijzingen negeerde.

Administratieve registerpagina / lijst van neringdoenden.

Het document is een gedetailleerde inventarisatie van de lokale middenstand. De meest voorkomende sectoren zijn: * **Energie:** Veel vermeldingen van brandstoffen en petroleum (huis-aan-huis levering van kolen en olie). * **Voeding:** Handel in aardappelen, groenten en fruit (a. gr. fruit), zuivel (boter, kaas, eieren - b. k. ei.), en vis. * **Huishoudelijk:** Manufacturen, schoenwerk, en schoonmaakartikelen (mopgoed). De kolommen met de aanduiding **"v.v."** zijn essentieel voor de interpretatie. Dit staat zeer waarschijnlijk voor **"Vervoersvergunning"**. De getallen in de kolom "met v.v." verwijzen naar specifieke vergunningsnummers. De vinkjes of "idem" vermeldingen in de kolommen "v.v. gehad" en "zonder v.v." duiden op een verandering of gebrek aan een dergelijke officiële toestemming voor het transporteren van handelswaar. De kolom "in handel sinds" toont een grote spreiding tussen gevestigde familiebedrijven (eind 19e eeuw) en nieuwe ondernemers die in de crisisjaren van de jaren '30 zijn gestart.

Dienstverslag / Rapport.

Het document beschrijft een geval van burgerlijke ongehoorzaamheid of frictie aan het "voedselfront" tijdens de bezettingsjaren. De kern van het incident is dat koper W. Zwart probeert aardappelen te bemachtigen zonder het verplichte nummerbewijs. Wanneer de controleur hem sommeert achteraan te sluiten en zijn toegangskaart te tonen, weigert Zwart dit en dreigt hij met een klacht bij de directie. Opvallend is de ambtelijke precisie: de leeftijd en het exacte adres van de koper worden genoteerd. De handgeschreven kanttekeningen laten zien dat het rapport direct tot actie heeft geleid: de bedrijfschef heeft besloten een officiële schriftelijke waarschuwing naar Zwart te sturen, waarin gedreigd wordt met zwaardere strafmaatregelen bij een volgend incident.

Notulen of verslag van een vergadering (waarschijnlijk van een commissie voor voedselvoorziening of een veilingbestuur).

* **Kernproblematiek:** Het document beschrijft de logistieke uitdagingen van de voedselvoorziening (met name groenten zoals kool, wortelen en bonen) tijdens een periode van schaarste. * **Maatregelen:** Er is sprake van gedwongen veiling (administratief of fysiek), exportquota (65% voor wortelen) en een quotumsysteem voor boeren om de voorraad over de wintermaanden te spreiden (november tot mei). * **Consumptiepatroon:** Opvallend is de vermelding van de "huisvrouwen" die zelf voorraden aanleggen middels "inmaakvaatjes", wat door de commissie als graadmeter voor de markt wordt gebruikt. * **Marginalia:** Een rode verticale streep markeert de passage waarin de Directeur spreekt over de noodzaak van een noodreserve voor Amsterdam.

Administratieve lijst/register betreffende schoeisel en distributiebonnen.

Dit document is een inventarisatielijst van de staat van het schoeisel van een groep medewerkers of leden van een organisatie. * **Kolom 1 (Naam):** Bevat een lijst van 26 namen van vast personeel en 2 namen van "los personeel". * **Kolom 2 (Bezit):** De meeste personen bezitten 1 of 2 paar "goede schoenen". * **Kolom 3 (Buitendienst):** Hier wordt getoetst of het huidige schoeisel geschikt is voor werk buitenshuis. Opvallend is dat veel personen hun antwoord hebben bekrachtigd met hun initialen/paraf. * **Kolom 4 (Bonnen):** De vermelding "bon reeds opgenomen" verwijst naar het distributiesysteem voor schaarse goederen. Schoenen gingen tijdens de bezetting al vroeg "op de bon". De data variëren van augustus 1940 tot september 1941, wat aantoont dat deze lijst gedurende een langere periode is bijgehouden of een samenvatting is van eerdere registraties.

Proces-verbaal / Rapport van de keuringsdienst/marktwezen.

* **Context van het incident:** Het betreft een strafbaar feit gepleegd op de Centrale Markt te Amsterdam (Jan van Galenstraat). De overkruier Kleijnkramer heeft zes houten kisten (veilingkisten uit Leiden) "gevonden" in zijn handkar en deze voor de helft van de waarde (3 gulden in plaats van 6) doorverkocht aan de koopman Roemer. Roemer heeft deze kisten vervolgens met 100% winst ingeleverd bij de rechtmatige eigenaar, grossier Van der Valk, die ze herkende aan zijn eigen merktekens. * **Juridische kwalificatie:** De controleur concludeert tot **diefstal** voor Kleijnkramer (die wist dat de kisten niet van hem waren) en **heling** voor Roemer (die als professioneel koopman had moeten weten dat de prijs te laag was en de herkomst dubieus). * **Taalgebruik:** Het rapport hanteert een ambtelijke stijl met typische spelling uit die tijd (bijv. "kooper", "Veling", "teeken"). Er zitten enkele typefouten in de originele doorslag, zoals "RAPPPPOORT" met vier P's, "Roener" in plaats van Roemer, en "adminstratie". * **Strafmaat:** De handgeschreven notitie onderaan suggereert een veroordeling van 14 dagen (waarschijnlijk gevangenisstraf) met een proeftijd ("prob."). Opvallend is de opmerking dat de straf wordt gebaseerd op het tarief voor diefstal, zelfs als er sprake is van heling.

Officieel rapport / proces-verbaal.

* **Het delict:** Cornelis Morees (16 jaar) heeft in totaal één mud (ca. 70 kg) aardappelen gestolen van zijn werkgevers, de gebroeders Jongboom. Hij deed dit in twee delen van een half mud. * **De handel:** De aardappelen werden verkocht aan C. Smit (een bloemenhandelaar) voor f 6,50 per half mud. Smit verkocht ze vervolgens door aan Sarstadt en een zekere "Kromme Nelis". * **Overtredingen:** 1. **Verduistering:** Het wederrechtelijk toe-eigenen van goederen van de werkgever. 2. **Overschrijding maximumprijs:** In oorlogstijd waren er strikte prijscontroles; de prijs van f 6,50 werd blijkbaar als te hoog (zwarte handel) beschouwd. * **Sancties:** Naast het proces-verbaal werden de toegangskaarten voor de Centrale Markt ingetrokken. De handgeschreven notitie suggereert een schorsing ("ontzegging") van 14 dagen van de Centrale Markt. ---

Politierapport / Intern onderzoeksrapport

* **De fraude:** De verdachte, Van Hulssen, maakte gebruik van een maas in het administratieve systeem van de Fustcentrale. Hij ontving handgeschreven 'voorloopige bonnen' voor ingeleverd fust (lege kisten) en veranderde de aantallen (bijv. van 5 naar 15) voordat hij deze inwisselde voor de officiële bon bij de boekhouding. * **Motief en Handel:** Van Hulssen bekent dat hij buiten zijn werkgever om handelde voor de Duitse Weermacht en NSB'ers. Hij leverde fruit en groente die voor reguliere burgers moeilijk te verkrijgen waren. * **Schikkingsvoorstel:** De verdachte toont berouw en biedt een buitensporig hoog bedrag aan (*f* 500,-) om de zaak in de minne te schikken en strafvervolging te voorkomen. De werkelijke schade bedroeg slechts *f* 72,-.

Proces-verbaal / Getuigenverklaring (onderdeel van een dossier over economische delicten/distributiewetgeving).

Het document is een verslag van een opsporingsambtenaar betreffende de handel in vis tijdens de Duitse bezetting. De kern van de zaak is de onreglementaire verschuiving van "toewijzingen" (rantsoenen/voorraden). In een tijd van schaarste en distributie mocht vis die aan een specifieke handelaar was toegewezen door de visafslag, niet zomaar aan een ander worden doorgegeven. Simon Goudeketting verklaart hier dat de Hr. Muller (van de firma Imex) visvoorraden uitwisselt tussen verschillende winkels die onder zijn beheer staan. Opvallend is de verdediging: men claimt dat de betreffende vis (kleine aal van 0-70 gram) ongeschikt was voor de eigen handel en daarom werd doorgeleverd aan een filiaal waar men er wel raad mee wist.

Ambtelijke brief/concept (mogelijk een intern rapport of advies).

* **Kern van de zaak:** Het document betreft een administratieve afhandeling van klachten of aangiften die zijn gedaan door een zekere **P. Lindeman** tegen een zekere **P. Blom**. Er lijkt verwarring te zijn geweest over welke 'P. Blom' het betrof (één in de Rozendwarsstraat en één in de Elandsstraat). * **Betrokken instanties:** * **CCD (Centrale Controle Dienst):** Deze dienst was belast met de opsporing van economische delicten, prijsbeheersing en zwarthandel, met name rond de oorlogsjaren en de wederopbouwperiode. * **Directie van Marktwezen:** De gemeentelijke dienst in Amsterdam die toezicht hield op de markten. * **N.H.B.:** Mogelijk de Nederlandse Handelsbond of een soortgelijke brancheorganisatie. * **Personen:** * **P. Lindeman:** De aanklager/aangever. * **P. Blom:** De beschuldigde (twee verschillende personen met dezelfde naam). * **Controleur Boon:** De ambtenaar die de zaak heeft doorgezet naar de CCD. * **Halling:** Een getuige of betrokkene die door de schrijver is gehoord. * **Conclusie van het rapport:** De schrijver concludeert dat er sprake is van misverstanden in de communicatie en dat de onderzoeken door de CCD tot dusver niets hebben opgeleverd. De schrijver benadrukt echter dat alle strafbare feiten serieus genomen worden.

Handgeschreven rapportage/proces-verbaal.

Het document is een verslag van een onregelmatigheid geconstateerd op de Centrale Markt in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. Een grossier, C. Ooms, probeerde 71 stuks emballage (kratten en bakken) in te leveren bij de Stedelijke Keuring. Een oplettende medewerker, Kriebel, merkte op dat 27 stuks (18 kratten en 9 groentenbakken) voorzien waren van een vals rood stempel ("A. G. V 43") in plaats van het officiële keurmerk. Deze vervalsing leidde tot directe inbeslagname van de goederen, die werden opgeslagen in pakhuis A 2. De grossier gaf een bron op voor de goederen (G. Oudhof), waarna controleur Boon werd aangewezen om de zaak verder te onderzoeken.

Inspectierapport / dagrapport van een controleur (vermoedelijk Prijsbeheersing of Crisis Controle Dienst).

Dit document is een administratief verslag van een controleur tijdens de Duitse bezetting van Nederland. De inspecteur bezoekt diverse winkeliers en straatverkopers (venters) in Amsterdam-Zuid om te controleren of zij zich houden aan de distributieregels en prijsvoorschriften. * **Terminologie:** De term "accoord" geeft aan dat de winkelier of venter bij inspectie voldeed aan de gestelde eisen (geen zwarte handel of prijsopdrijving geconstateerd). * **Locaties:** Alle genoemde straten bevinden zich in de Amsterdamse wijken De Pijp en de Rivierenbuurt. Opvallend is dat D. Habermehl in de Vrolikstraat (Oost) woont, maar zijn "vaste wijk" als venter in Zuid heeft. * **Clandestiene activiteit:** De opmerking over de Albert Cuypmarkt ("behoudens eenige clandestiene venters") wijst op de illegale handel die welig tierde vanwege de extreme schaarste in die periode.

Handgeschreven rapportage/melding van een incident.

Dit document is een verslag van een aanvaring tussen twee ambtenaren van de 'Recherche Marktwezen' en een bewaker (*Schutzmann*) bij de Centrale Markthallen in Amsterdam. Het incident draait om een gebrek aan legitimatie en een agressieve bejegening door de bewaker, die de ambtenaren commandeert om te verdwijnen naar hun "Hock" (hok/wachtruimte). Het meest opvallende aspect is het taalgebruik. De tekst is doorspekt met Duitse termen en zinsconstructies (*uhr, befanden sich, Pforte, auf gehen, schreeite, gehest, vom*). Dit fenomeen was niet ongebruikelijk tijdens de bezetting; ambtelijke rapportages werden vaak (al dan niet bewust) beïnvloed door de taal van de bezetter om een zekere autoriteit of conformiteit uit te stralen. De schrijver hanteert bovendien een fonetische spelling van sommige termen.

Dienstverslag / Rapport van de Dienst van het Marktwezen Amsterdam.

Dit rapport is een proces-verbaal opgesteld door een marktcontroleur in bezet Amsterdam. De kern van de overtredingen is tweeledig: 1. **Verkoop zonder bon:** In 1944 was voedseldistributie strikt gereguleerd. Voor het kopen van koek of gebak waren distributiebonnen nodig. Verkoop "zonder bon" duidt op handel in het illegale circuit (zwarte markt) of het omzeilen van de rantsoenering. 2. **Onbevoegde plaatsvervanging:** Bij de casus op het Waterlooplein wordt opgemerkt dat de officiële vergunninghouder (J.F. Boekelman) zich liet vervangen zonder toestemming, wat tegen de marktverordening was. De handgeschreven notities onderaan tonen de administratieve afhandeling. Er wordt gecontroleerd of de daders "recidivisten" (herhaalde overtreders) zijn. De voorgestelde straffen zijn fors: een schorsing van de markt voor vier maanden of zelfs voor "onbepaalde tijd". De afkorting "Bm" in de rode inkt verwijst waarschijnlijk naar een voorstel aan de Burgemeester om een marktverbod op te leggen. ---

Getypte officiële oproepbrief met uitgebreide handgeschreven kanttekeningen in potlood en inkt.

Het document is een administratief verslag van een onderzoek naar een bewoner in Amsterdam tijdens de Duitse bezetting. * **Persoonsverwisseling:** De brief is gericht aan **J. Eskes**, maar de persoon die op 7 juni verschijnt is **W. Eskes**. De ambtenaar noteert dat het adres wel klopt. * **De L.B.D.:** De betrokkene verklaart beambte te zijn van de **L.B.D. (Luchtbeschermingsdienst)**. Dit was een organisatie die burgers hielp bij luchtaanvallen. * **Onderzoek:** De kern van het probleem lijkt een "kaart" of schrijven te zijn waar de heer Eskes niets van afweet. Dit kan duiden op een frauduleuze aanvraag voor distributiebonnen of een onregelmatigheid in het bevolkingsregister. * **Controleur Boon:** Er is een specifieke instructie voor "Controleur Boon" om ter plaatse (Wagenaarstraat) een "onverwacht" onderzoek in te stellen, waarbij ook de naam "v. Mourik" valt.

Naam en voorletters: **J.P.N. Boon** Functie en No.: **contrôleur(A)** No. **102** Adres: **Adm.de Ruyterweg 362 hs**

[Midden sectie] **COPIE** **Datum:** Nº **01/03/** M. 1939 [paarse stempel met handgeschreven invulling] **Naam en voorletters:** J. N. Boon **Functie en No.:** contrôleur (A) No. 102 **Adres:** Admiraal de Ruyterweg 362 hs

**COPIE** Aanvang ziekte: **14-2-1944** **Naam en voorletters:** Boon J.P.N. **Functie en No.:** controleur No. 102 **Adres:** Adm. de Ruyterweg 362 huis

**COPIE** Aanvang L.D.: **22-2-1944** Naam en voorletters: **Boon, J.P.N.** Functie en No.: **Contrôleur** No. **102** Adres: **Adm. de Ruyterweg 362 huis**

# TRANSCRIPTIE [Linksboven handgeschreven:] *inschrijven* *Dus.* [Rechtsboven dossiernummer:] *1312* [Gecentreerd:] **R A P P O R T .** =============== In opdracht van den Heer Directeur, is door mij, controleur Boon, een nader onderzoek ingesteld, betreffende schrijven ~~v~~an de Prijsbeheersching no 77/4/ 5 M. Het volgende kan ik U rapporteeren: De zaak van J.Baars, Alb:Cuypstraat 82 is gesl...