Proces-verbaal (officieel politierapport). PRO-JUSTITIA
Artikel 461 Wetboek van Strafrecht.
MARKTWEZEN TE AMSTERDAM

No. Politie Nº 77/44/2 M. 1339 24/7 [gestempeld en handgeschreven in paars/blauw]

Proces-verbaal

Ik, ondergetekende, Jacob Pieter Nicolaas Boon
Ambtenaar bij het Marktwezen te Amsterdam, tevens onbezoldigd veldwachter, verklaar het navolgende :
Op Zaterdag 1 Juli 1939, des voor middags te ongeveer 7 uur 45 minuten bevond ik mij, in uniform gekleed [doorgehaald: in burger gekleed] op het terrein van de Centrale Markt, aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam (W) en constateerde, dat een persoon aldaar liep, terwijl ik het vermoeden had, dat hij uit geenerlei hoofde daartoe bevoegd was.
Bedoeld terrein is door kanalen en hekwerken geheel van de openbare wegen afgesloten en op verschillende plaatsen bij toegangen in die hekwerken en aan den waterkant zijn borden aangebracht met het duidelijk leesbare opschrift : „Verboden Toegang”, „art. 461 Wetb. van Strafrecht”.
Ik hield bedoelde persoon staande en verklaarde hij desgevraagd niet uit eenigerlei hoofde bevoegd te zijn, om op den grond van de Centrale Markt aan de Jan van Galenstraat te Amsterdam te loopen. Hij was niet in het bezit van een geldige toegangskaart voor de Centrale Markt, welke kaarten door den directeur van het Marktwezen aan daartoe bevoegde personen worden verstrekt. Hij had zich toegang tot de Centrale Markt verstrekt door overklimming van het hek, hetwelk de Centrale Markt aan de Zuid-Westelijke zijde van den openbaren weg, de Jan van Galenstraat, scheidt. [getypte toevoeging]

Desgevraagd gaf hij op genaamd te zijn :
Levie Ritmeester
geboren te Amsterdam, den 7en Februari 1917
wonende Vrolikstraat 295 I te Amsterdam (Oost) bij de Leeuw
van beroep koopman

Ik zegde hem dit Proces-verbaal aan.
Hiervan op mijn ambtseed [‘belofte’ is doorgestreept] opgemaakt dit Proces-verbaal te Amsterdam, 21 Juli 1939.

De Ambtenaar voornoemd,
[Handtekening: JP Boon]

GEZIEN :
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie :

Model C.M. 38-250-3-'39-138
Z. O. Z.

--- Dit document is een standaard proces-verbaal uit de jaren dertig, opgemaakt op een voorgedrukt formulier van het Marktwezen Amsterdam. De kern van de zaak is een overtreding van Artikel 461 van het Wetboek van Strafrecht, wat vandaag de dag nog steeds de basis is voor de bekende "Verboden Toegang"-bordjes.

De verbalisant, Jacob Boon, beschrijft nauwkeurig hoe hij de 22-jarige koopman Levie Ritmeester aantreft op het terrein van de Centrale Markt. De toevoeging onderaan de eerste alinea is cruciaal: Ritmeester had geen toegangskaart en was over het hek geklommen aan de zuidwestzijde. Het feit dat Ritmeester "koopman" van beroep was, suggereert dat hij wellicht buiten de officiële uren of regels om handel probeerde te drijven of goederen wilde bemachtigen op de markt.

Het document is administratief volledig: het vermeldt de uiterlijke kenmerken van de afsluiting (kanalen, hekken, borden) om de rechtsgeldigheid van de aanhouding te onderbouwen. De handtekening van de ambtenaar en de verwijzing naar zijn ambtseed maken het een officieel bewijsstuk.

--- De Centrale Markthallen aan de Jan van Galenstraat werden geopend in 1934 en waren het kloppende hart van de voedseldistributie in Amsterdam. Vanwege de grote hoeveelheden waardevolle handelswaar was het terrein streng beveiligd en alleen toegankelijk voor erkende handelaren met een legitimatiebewijs.

De datum van het incident, juli 1939, plaatst dit document in de maanden vlak voor het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog. De verdachte, Levie Ritmeester, woonde in de Vrolikstraat in Amsterdam-Oost. Dit was een buurt met een grote Joodse populatie. De toevoeging "bij de Leeuw" bij het adres duidt er waarschijnlijk op dat hij inwoonde bij een hoofdbewoner genaamd De Leeuw.

Dit soort proces-verbalen geeft een inkijkje in de dagelijkse handhaving in Amsterdam en de strikte scheiding tussen publieke ruimte en commerciële distributiecentra in die tijd. Voor een archivaris is dit document interessant omdat het de naam van een individu koppelt aan een specifieke locatie en handeling in de vooroorlogse stad. Marktwezen Politie