-3-

te statiegeld, weer noodig had. Als bedrag voor gestort statie-
geld, stond op dezen bon aangegeven: ƒ 2,80, terwyl als eindbe-
drag vermeld stond: ƒ 4,25. Op 13 Juli 1900 negen en dertig zou
ik des morgens, de op dezen bon vermelde emballage weer aan de
Nederlandsche Veiling inleveren en het hiervoor gestorte bedrag
aan statiegeld ontvangen. Op den avond van den twaalfden Juli
1900 negen en dertig, heb ik thuis opzettelyk de op dezen bon
vermelde bedragen gewyzigd en wel het bedrag voor gestort sta-
tiegeld van ƒ 2,80 in ƒ 6,- en het eindbedrag van ƒ 4,25 in
ƒ 7,45. Nadat ik dan op 13 Juli 1900 negen en dertig, omstreeks
half acht voormiddag, de emballage aan de Nederlandsche Veiling
had ingeleverd en de bon, door personeel van de Veiling, van een
uitbetalingsstempel was voorzien, heb ik dezen ter uitbetaling
aangeboden aan den kassier van de N.V.Nederlandsche Veiling. Ik
deed dit met de bedoeling om, indien hy my het thans op den bon
vermelde bedrag voor statiegeld zou uitbetalen, het verschil met
het werkelyke bedrag, zynde ƒ 3,20, voor my zelf te behouden.
Het overige en eigenlyk werkelyke bedrag, zynde ƒ 2,80, wilde ik
dan aan myn patroon geven. Door den kassier werd blykbaar be-
merkt, dat aan de cyfers op dezen bon vermeld, was geknoeid. Hy
heeft den bon toen ingehouden, doch aan my niets uitbetaald. Ik
heb dezen bon vervalscht en voor echt en onvervalscht ter uitbe-
taling aangeboden, zonder dat myn patroon, noch iemand anders,
daar iets van wist."

Deze persoon gaf my, verbalisant, desgevraagd op te zyn ge-
naamd: JOHANNES HENDRIKUS GEUKENS,
geboren te Amsterdam, 13 Juni 1916,
van beroep groentenwerker,
en wonende 3e Wittenburgerdwarsstraat 26 II te Amsterdam-Centrum.

Na door my, verbalisant, te zyn gehoord, heb ik GEUKENS weer
heengezonden. Het copieboek, waarin zich de doorslag van den
door my in beslag genomen bon No.36710 bevindt, heb ik in het
bezit van de N.V.Nederlandsche Veiling gelaten, aangezien het
nog geregeld moet worden gebruikt. Het blyft daar echter ter be-
schikking van de Justitie. Den door my in beslag genomen bon No.
36710 heb ik by dit proces-verbaal gevoegd.

Ik heb GEUKENS dit proces-verbaal aangezegd.
En heb ik hiervan dit proces-verbaal, op den door my afge-
legden ambtseed, opgemaakt, geteekend en gesloten te Amsterdam,
21 Juli 1900 negen en dertig.

De Ambtenaar van het Marktwezen voornoemd,

[Handtekening]

GEZIEN:
De Commissaris van Politie
in de 2e Sectie,

--- * Taal en Spelling: Het document is geschreven in de ambtelijke taal van de vroege 20e eeuw, gebruikmakend van de spelling-Marchant (bijv. "dezen", "terwyl", "opzettelyk"). Opvallend is de archaïsche wijze van datering: "1900 negen en dertig".
* Delict: Het betreft een bekentenis van kleinschalige fraude. De 23-jarige groentenwerker Geukens heeft handmatig een statiegeldbon aangepast om het verschil van ƒ 3,20 (ongeveer 30 euro in huidige koopkracht) in eigen zak te steken, terwijl hij het originele bedrag aan zijn werkgever wilde afdragen.
* Juridische afhandeling: De verdachte is na verhoor heengezonden ("weer heengezonden"), wat suggereert dat men hem niet als een groot vluchtgevaarlijk risico zag. De bewijslast (de bon en het kopieboek) werd veiliggesteld voor de Justitie.

--- * Sociaal-economisch: De Wittenburgerdwarsstraat in Amsterdam was in 1939 een typische arbeidersbuurt. Het feit dat iemand een dergelijk risico nam voor een relatief klein bedrag als ƒ 3,20, tekent de economische tijdsgeest aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.
* De Instelling: De "N.V. Nederlandsche Veiling" en de bemoeienis van de "Ambtenaar van het Marktwezen" duiden op de strikte controle die de gemeente Amsterdam uitoefende op de handel in levensmiddelen en de daarmee gepaard gaande administratie.
* Politie-indeling: De "2e Sectie" van de Amsterdamse politie was destijds verantwoordelijk voor een deel van het centrum en de oostelijke eilanden (waaronder Wittenburg). N.V. Nederlandsche Gemeente Amsterdam Marktwezen Politie