Controleformulier "Kaart Controle Centrale Markt". 26 augustus 1939. KAART CONTROLE CENTRALE MARKT.

No. kaart 34 uitgegeven als Kooper (Personeel)
Naam C. Duin geboren ..........................
woonplaats Narcissenweg 194 te Beverwijk.

Reden van inhouding. (Korte omschrijving).
tyd 5.45 uur V.M. oud 20 jaar, wonende Narcissenweg 194 te Beverwijk, verklaarde mij het volgende.
Ik heb hedenmorgen de kaart van mijn broer C. Duin aan mijn broer H. Duin, welke geen kaart voor de C. Markt bezit, gegeven.
Mijn broer is niet ziek, maar wij hebben geen auto, deze is door Defensie in beslag genomen, daar wij het nu per handkar moeten doen, moest hij ons helpen bij het opladen, was dus de bedoeling dat hij zich met die kaart van C. Duin toegang kon verschaffen tot de C. Markt.
Op dit zelfde moment hield ik ook staande C. Duin, die zijn kaart had uitgeleend.
C. Duin, oud 23 jaar, wonende Narcissenweg 194 te Beverwijk. Gaf toe zijn kaart te hebben uitgeleend. Op mijne vraag hoe hij hedenmorgen op het marktterrein was gekomen toonde hij de kooperskaart van zijn vader N. Duin en beweerde hiermede door het toegangshek te zijn gekomen. Eenige tijd later kwam de kooper N. Duin zich aan het toegangshek vervoegen.

Gezien: AMSTERDAM, 26 Augustus 1939.
De Contrôleur,
P.C. Postema. Dit document is een proces-verbaal van een controleur op de Centrale Markt in Amsterdam. Het beschrijft een incident waarbij de regels omtrent persoonsgebonden toegangskaarten ("kooperskaarten") werden overtreden door leden van de familie Duin uit Beverwijk.

De situatie is complex: een 20-jarige broer gaf de pas van zijn 23-jarige broer (C. Duin) aan een derde broer (H. Duin) om deze toegang te verschaffen. Tegelijkertijd werd de 23-jarige C. Duin zelf betrapt terwijl hij probeerde de markt op te komen met de kaart van zijn vader (N. Duin).

De verklaring voor dit gesjoemel met passen is sociaal-economisch interessant: de familieauto was gevorderd door het leger, waardoor zij hun handel met een handkar moesten vervoeren. Dit vergde extra mankracht bij het laden en lossen, waarvoor zij meer mensen op het terrein nodig hadden dan waarvoor zij passen hadden. De datum van het document, 26 augustus 1939, is van groot historisch belang. Het is slechts vijf dagen voor de Duitse inval in Polen en het begin van de Tweede Wereldoorlog. De opmerking in de tekst dat hun auto "door Defensie in beslag genomen" is, verwijst direct naar de Nederlandse mobilisatie.

Hoewel de algemene mobilisatie pas op 28 augustus officieel werd afgekondigd, was de 'voormobilisatie' al in volle gang. Hierbij werden op grote schaal civiele voertuigen (vrachtwagens en personenauto's) gevorderd voor militair gebruik. Dit document illustreert de directe en ontregelde impact van deze oorlogsdreiging op het dagelijks leven en de bedrijfsvoering van kleine ondernemers en handelaren, die plotseling moesten terugvallen op primitievere transportmiddelen zoals de handkar.