Besluit (Extract uit het Boek der Besluiten) 8 maart 1940 № 1/10/1 M.1940 10/3
No. 649 P.W. 1939.
278 L.M. 1940

Marktro [handgeschreven]
Wijziging bepalingen betreffende vergoedingen in verband met oorlogsgevaar.

E x t r a c t
uit het Boek der Besluiten van
Burgemeester en Wethouders van Amsterdam.

Gezien [stempel]
[Handtekening/Paraaf]

Vrijdag, 8 Maart 1940.

De Wethouder voor de Publieke Werken herinnert Burgemeester en Wethouders:
1o. aan het in de vergadering van 13 October 1939 genomen besluit, om in de bestekken voor Gemeentewerken op te nemen de "bijzondere bepaling in verband met oorlogsgevaar enz.", zooals deze voor de Rijkswerken is vastgesteld;
2o. aan hun besluit van 3 November 1939, No. 665 P.W.1939, waarbij de inhoud van de onder 1o bedoelde bijzondere bepaling ter kennis van alle Hoofden van Diensten, Bedrijven en Administratiën is gebracht.

Spreker brengt vervolgens ter tafel:
a. het schrijven van den Leider van het Bureau tot bestrijding van de Werkloosheid Ir. E. de Kruyff, tevens lid van de Commissie van Advies in zake prijsverhooging door oorlogstoestand, dd. 29 Februari 1940, No. 106 B.B.W., waarbij wordt medegedeeld, dat de Directie van den Rijksdienst voor de Werkverruiming voor de z.g. Werkfondswerken in de vorenbedoelde bepaling wijzigingen heeft aangebracht en wel in dier voege:
I. dat van de stijging van de loonen in plaats van 85% slechts 50% zal worden vergoed;
II. dat slechts die materialen en die brandstoffen bij de berekening der tegemoetkoming in aanmerking genomen worden, welke in zoodanige hoeveelheden voor de uitvoering van het werk benoodigd zijn, dat de kosten van aanschaffing van elk afzonderlijk meer dan 3% van de aannemingssom bedragen of wel meer dan f. 1.000.-; en dat de Ministerraad heeft bepaald, dat de wijziging onder I voor alle rijkswerken geldt en voor wat betreft de wijziging onder II aan den betreffenden Minister wordt overgelaten deze al dan niet toe te passen;
in overweging wordt gegeven de onder I en II vermelde wijzigingen ook van toepassing te verklaren voor alle nieuwe werken der Gemeente;
b. het rapport van den Directeur der Publieke Werken, dd. 5 Maart 1940, No. 1851/Doss. 26 Secr., houdende, dat tegen het aanvaarden van meerbedoelde wijzigingen voor de gemeentewerken op zichzelf geen bezwaar bestaat.

Op voorstel van den Wethouder voornoemd wordt door de vergadering besloten:
A. de leden 4 en 7 van de bijzondere bepaling in verband met oorlogsgevaar enz., vermeld in haar besluit van 3 November 1939, No. 665 P.W.1939, te wijzigen en te doen luiden als volgt:
4. De vergoeding zal bedragen 85% van de prijsstijging van de voor vergoeding in aanmerking komende materialen, brandstoffen en vrachten voor den aanvoer van deze materialen en brandstoffen, en 50% van de stijging van de loonen (met inbegrip van de sociale lasten tot een door den Minister van Waterstaat, de Commissie, bedoeld in lid 6, gehoord, te bepalen percentage).
7. Indien tijdens de uitvoering van het werk krachtens het bestek te leveren materialen en voor de uitvoering benoodigde brandstoffen of vrachten, als bedoeld in lid 3, in prijs dalen, dan wel loonen van bij de uitvoering tewerkgestelden verlaagd worden, zal 85% van de mindere kosten wegens prijsdaling van materialen, brandstoffen en vrachten en 50% van de mindere kosten wegens verlaging van loonen op de aannemingssom gekort worden. Onder mindere kosten wordt dan verstaan het verschil in kosten met inachtneming van de standaardprijzen volgens de leden 5 en 6. Aftrek blijft achterwege in de gevallen, bedoeld in lid 2 onder b. (waarbij in plaats van "gestegen" moet worden gelezen "gedaald" en in plaats van "stijgingen" "dalingen").
B. aan de onder A bedoelde bijzondere bepaling het volgende lid toe te voegen:

[Onderaan handgeschreven:] 1/91 * Kern van het besluit: De gemeente Amsterdam past de compensatieregeling aan voor aannemers die publieke werken uitvoeren. Vanwege de onzekere economische situatie door de oorlogsdreiging konden prijzen en loonen stijgen. De vergoeding voor loonstijgingen wordt hierbij verlaagd van 85% naar 50%, conform rijksbeleid.
* Drempelwaarden: Er wordt een drempel ingevoerd voor de vergoeding van materialen: deze moeten minstens 3% van de aanneemsom beslaan of een waarde van meer dan 1000 gulden hebben.
* Wederkerigheid: De regeling werkt twee kanten op (lid 7): als de prijzen of loonen dalen, krijgt de gemeente een korting op de aanneemsom ter hoogte van dezelfde percentages (85% voor materiaal, 50% voor loon).
* Taalgebruik: Het document hanteert de toen gebruikelijke spelling (bijv. "benoodigd", "zooals", "administratiën"). Dit document stamt uit de periode van de Nederlandse mobilisatie (1939-1940), vlak voor de Duitse inval in mei 1940. Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, had de Tweede Wereldoorlog (die in september 1939 begon) al grote invloed op de economie, de internationale handel en de prijzen van grondstoffen. De overheid probeerde met dit soort "oorlogsgevaar-clausules" in contracten de risico's voor aannemers van publieke werken beheersbaar te houden, terwijl ze tegelijkertijd probeerde de overheidsuitgaven te beperken door de vergoedingspercentages omlaag te schroeven. De genoemde "Rijksdienst voor de Werkverruiming" was destijds verantwoordelijk voor projecten om de grote werkloosheid aan te pakken.