Archief 745
Inventaris 745-305
Pagina 313
Dossier 29
Jaar 1940
Stadsarchief

Archiefdocument

Origineel

Naam Geboorteplaats datum adres Categorie Levert af aan: [Afleverlocatie/Info]
Rietveld Arie Nieuwpoort 14-1-1880 Bloedstraat 16 huis Krantenophaler oud papier V/d Elst en Jas / Schellevis O.Z. Achterburgwal 45 (papier) / Staat 's middags op lompenmarkt
V/d Kruisen Hermann Amsterdam 13-9-1921 Conradstraat 142 III Ophalen oud papier, carton. J. Tjepkema Wagenaarstraat 95
Bakker Hermanus Willem Utrecht 10-6-1906 Kloveniersburgwal 5 I Krantenophaler De Wolff / een zekere "Salomon" Waterlooplein / Waterlooplein
Sons Mozes Benedictus Den Haag 15-12-1879 Lange Houtstr. 44 I Krantenophaler C. Bender Rustenburgerstraat 38
Loonstijn Benjamin Amsterdam 13-1-1870 Bloemgracht 35 huis Krantenophaler C. Bender Rustenburgerstraat 38
Westendorp Willem Amsterdam 21-2-1897 Achterburgwal 116 hs bij Siersma (logement) Krantenophaler M. Mark / H. Smit Laurierstraat 67 (papier) / 2e Laurierdwarsstr. 52 (lompen)
Bruins Hendrik Amsterdam 23-8-1901 Slndersprostraat 123 II bij Weber Krantenophaler M. Mark / Jongebloet Laurierstraat 67 (papier) / Laurierdwarsstraat (lompen)
Schönhage Johannes Haarlemmermeer weet hij niet ± 27 jaar oud 3e Schinkelstr. 22 III Krantenophaler Jongebloet St. G. Rozenstraat 135
Janssen Jacobus Hendrik Amsterdam 2-10-1892 Prinsengracht 274 logement Krantenophaler / Voornacht / ontbijtbakker(?) St. G. Jongebloet / Pahnhietzen(?) Rozenstraat 135 (papier) / 2e Laurierdwarsstraat (lompen)
Swart Cornelis Amsterdam 25-3-1886 Gr. Wittenburgerstr. str 5 II Kranten- en oud papierhandel. C. Bender / ? Rustenburgerstraat 38 (papier) / Groote Wittenburgerstraat (lompen)
Wijga Cornelis Amsterdam 24-2-1899 Mercatorstraat 13 huis Krantenophaler oud papier C. Bender / St. G. Jongebloet / St. G. Jongebloet Rustenburgerstraat 38 (papier) / Rozenstraat (papier) / Borgerstraat 79 (lompen)
Kleinhans A. Leiden 25-4-1898 Mercatorstr. 24 huis Krantenoph- / carton, etc J. Tjepkema / Wachtgelder H.M.S. M. Wagenaarstraat 95
* Demografie: De mannen zijn geboren tussen 1870 en 1921. Hoewel velen in Amsterdam zijn geboren, zijn er ook migranten uit Nieuwpoort, Utrecht, Den Haag, Haarlemmermeer en Leiden. Opvallend is Johannes Schönhage, die zijn exacte geboortedatum niet weet.
* Huisvesting: Veel van deze mannen wonen in volksbuurten (zoals de Wittenburgerstraat of de Jordaan-omgeving) of in logementen (Westendorp en Janssen), wat duidt op een wankele sociaaleconomische status.
* Logistiek: Er is een duidelijke hiërarchie zichtbaar. De ophalers leveren aan specifieke tussenpersonen of bedrijven, zoals C. Bender (Rustenburgerstraat), Jongebloet (Rozenstraat) en M. Mark (Laurierstraat). Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen waar "papier" en waar "lompen" moeten worden afgeleverd. Dit document biedt een inkijkje in de Amsterdamse "lompen- en metalenhandel" van de vroege 20e eeuw. In een tijd zonder gemeentelijke ophaaldiensten voor gescheiden afval, vormden deze krantenophalers een essentiële schakel in de recycling. De registratie kan te maken hebben met vergunningsplicht of politiecontrole op deze rondtrekkende beroepsgroep. De namen in de lijst, zoals Loonstijn en Sons, wijzen op de aanwezigheid van Joodse Amsterdammers in deze specifieke handel, die traditioneel sterk vertegenwoordigd waren in de handel in ongeregelde goederen. De vermelding "Wachtgelder H.M.S." bij de laatste inschrijving suggereert een link met (voormalig) marinepersoneel. C. Bender G. Jongebloet H. Smit J. Tjepkema M. Mark O.Z. Achterburgwal Politie

Samenvatting

  • Beroepsgroep: De overgrote meerderheid van de geregistreerden is "krantenophaler". Dit was een vorm van informele economie waarbij mannen langs de deuren gingen om oud papier, karton en lompen (oude kleding/textiel) te verzamelen voor de verkoop aan groothandelaren.
  • Demografie: De mannen zijn geboren tussen 1870 en 1921. Hoewel velen in Amsterdam zijn geboren, zijn er ook migranten uit Nieuwpoort, Utrecht, Den Haag, Haarlemmermeer en Leiden. Opvallend is Johannes Schönhage, die zijn exacte geboortedatum niet weet.
  • Huisvesting: Veel van deze mannen wonen in volksbuurten (zoals de Wittenburgerstraat of de Jordaan-omgeving) of in logementen (Westendorp en Janssen), wat duidt op een wankele sociaaleconomische status.
  • Logistiek: Er is een duidelijke hiërarchie zichtbaar. De ophalers leveren aan specifieke tussenpersonen of bedrijven, zoals C. Bender (Rustenburgerstraat), Jongebloet (Rozenstraat) en M. Mark (Laurierstraat). Er wordt strikt onderscheid gemaakt tussen waar "papier" en waar "lompen" moeten worden afgeleverd.

Historische Context

Dit document biedt een inkijkje in de Amsterdamse "lompen- en metalenhandel" van de vroege 20e eeuw. In een tijd zonder gemeentelijke ophaaldiensten voor gescheiden afval, vormden deze krantenophalers een essentiële schakel in de recycling. De registratie kan te maken hebben met vergunningsplicht of politiecontrole op deze rondtrekkende beroepsgroep. De namen in de lijst, zoals Loonstijn en Sons, wijzen op de aanwezigheid van Joodse Amsterdammers in deze specifieke handel, die traditioneel sterk vertegenwoordigd waren in de handel in ongeregelde goederen. De vermelding "Wachtgelder H.M.S." bij de laatste inschrijving suggereert een link met (voormalig) marinepersoneel.

Genoemde Personen 6

Locaties

Waterlooplein

Producten

A.G.F. (Aardappelen): Aardappel A.G.F. (Aardappelen): Klei A.G.F. (Fruit): Appel A.G.F. (Fruit): Fruit Kruidenier (Droog): Bloem Textiel & Kleding: Jas Textiel & Kleding: Kleding Textiel & Kleding: Stof Textiel & Kleding: Textiel Tweedehands/Lompen: Lompen Tweedehands/Lompen: Ongeregeld Tweedehands/Lompen: Tweedehands Vis & Zee: Aal Vis & Zee: Vis Vleeswaren: Lever Vleeswaren: Vlees

Thema's

Jodenster/Maatregelen

Organisaties

Politie

Kooplieden in dit dossier 31

Aandeel Bedrijfskap.aardapp.-gross.
Afschrijving auto's
Algemene onkosten
Bananen rijpinrichting
Drukwerk & kantoorkosten
Dubieuze Debiteuren
G.G.D. In Waterlooplein
G.G.D. In Waterlooplein " 3.001,40
G.G.D. In Waterlooplein " 820,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein " 1.250,--
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
Gebouwen, op of tegen Waterlooplein
T. Girorekening Nieuwmarkt " 6.655.58
H. van Waterlooplein Bl. Distelweg 6 huis
Intrest en kosten Middenst.bank
Licht- en trammasten en lantaarnpalen Waterlooplein
Loon en Sociale Lasten
Salaris H.G.Ruhe f 144.587.14
Stat.Reserve Centr.Werkg.Ris.Bk.
Terreinen, op Waterlooplein " 202,17
Terreinen, op Waterlooplein " 1.045,--
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Te verminderen met de pensioenbijdragen, door het personeel te betalen . . . . . . . . . . . . . . . Waterlooplein
Vinkeveen aankoop
Alle 31 kooplieden →