Circulaire / Brief 5 november 1940 Vereeniging van Nederlandsche Gemeenten (VNG) Gemeentebesturen van Nederland [Briefhoofd]
VEREENIGING VAN NEDERLANDSCHE GEMEENTEN

[Handgeschreven rechtsboven]
u. i. dir

No. 3669.

Onderwerp: Inzamelen afvallen van levensmiddelen enz.
Bijlagen: 6.

Aan het Gemeentebestuur.

's-Gravenhage, 5 November 1940.
Paleisstraat 5.

In ons rondschrijven van 25 October j.l. over bovengenoemd onderwerp deelden wij aan de leden mede dat wij ons voorstelden een model-verordening en model-vergunningen, als in de beide Afvallenbesluiten voorgeschreven, te ontwerpen zoodra wij zekerheid zouden hebben omtrent het karakter van de in de besluiten in uitzicht gestelde aanwijzingen van den Secretaris-Generaal van het Departement van Landbouw en Visscherij. Uit het hieromtrent door ons met de bevoegde instanties gepleegde overleg is ons thans gebleken dat voor het oogenblik geen andere aanwijzingen te verwachten zijn dan die welke reeds in de circulaire van den Secretaris-Generaal van het Departement van Binnenlandsche Zaken van 29/31 October zijn vervat. *)

Wij hebben hierop, mede na overleg met vertegenwoordigers van het Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd en met gemeentelijke deskundigen, een model-verordening en drie model-vergunningen met voorwaarden ontworpen, welke wij, vergezeld van toelichtingen, hierbij aan onze leden aanbieden.

VEREENIGING
VAN
NEDERLANDSCHE GEMEENTEN

[Handtekening]

*) Officieele Bekendmakingen no. 1302, rubriek XIII, 10. Dit document is een officiële mededeling van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) aan haar leden (de gemeentebesturen). De kern van de brief is het verstrekken van juridische instrumenten (een model-verordening en model-vergunningen) voor de gestandaardiseerde inzameling van keukenafval en etensresten.

Opvallende punten:
* Administratieve continuïteit: Ondanks de bezetting (de brief dateert van november 1940) blijft de VNG functioneren als ondersteunend orgaan voor gemeenten om hun lokale regelgeving aan te passen aan de nieuwe centrale richtlijnen.
* Centraal gezag: Er wordt verwezen naar de Secretarissen-Generaal (van Landbouw & Visscherij en van Binnenlandse Zaken). Tijdens de bezetting, bij afwezigheid van de ministers, waren zij de hoogste ambtenaren die de departementen runden onder toezicht van de Duitsers.
* Efficiëntie: Het document benadrukt de noodzaak om afvalstromen te reguleren, wat duidt op de beginnende schaarste en de noodzaak om elke grondstof (zoals organisch afval voor veevoer) optimaal te benutten. De datum, 5 november 1940, plaatst dit document in de eerste maanden van de Duitse bezetting van Nederland. De voedselvoorziening werd direct een cruciaal onderdeel van de oorlogseconomie.

Het genoemde Rijksbureau voor Voedselvoorziening in Oorlogstijd speelde hierin een centrale rol. Omdat Nederland afgesneden was van internationale import, moest de binnenlandse productie gemaximaliseerd worden. Keukenafval ("afvallen van levensmiddelen") was essentieel als veevoer, met name voor varkens (de zogenaamde 'varkenscyclus').

De gemeenten werden verplicht om deze inzameling strak te organiseren via vergunningen om verspilling of informele handel ("zwarte markt") tegen te gaan. De VNG zorgde hier voor de nodige juridische uniformiteit, zodat niet elke gemeente het wiel opnieuw hoefde uit te vinden. De archaïsche spelling (zoodra, oogenblik) is typerend voor de formele correspondentie uit die periode.