18 september 1940. Gemeente Amsterdam, Burgemeester en Wethouders. GEMEENTE AMSTERDAM

No. VII G.7 Bur.A.B. Amsterdam, 18 September 1940.

[Handgeschreven notities in de linkerbovenhoek, o.a.:]
zie [onleesbaar]
Hr. Sypkens (?)
Hr. Imelman (?)
Hr. Kroese (?)
mep. d/v
2/10

MEN WORDT VERZOCHT BIJ HET ANTWOORD
NAUWKEURIG HET NUMMER VAN DIT SCHRIJVEN
EN DE AFDEELING TE VERMELDEN.

Hierbij noodigen wij U uit, rekening ermede
te houden, dat zonder voorafgaande toestemming
van den Burgemeester in geen der gemeentegebouwen
en -lokalen met stoken mag worden aangevangen.

Nadere voorschriften te dezer zake zullen
U spoedig bereiken.

Burgemeester en Wethouders van Amsterdam,

[Handtekening]
de Secretaris,

[Handtekening]

AAN Hoofden van Administratiën,
Diensten en Bedrijven.

№ 1/81/M.1940 4/9 [paars stempel]

Model G. A. 5
5000-5-’40

--- Dit document is een formele instructie van het Amsterdamse gemeentebestuur aan haar afdelingshoofden. De kernboodschap is een strikt verbod om te beginnen met het verwarmen van gebouwen voordat de burgemeester hier expliciet toestemming voor geeft.

Enkele opvallende administratieve details:
* Bureaucratische discipline: Er wordt nadrukkelijk gevraagd om bij correspondentie het juiste nummer en de afdeling te vermelden, wat duidt op een strak gereguleerd archiefsysteem.
* Parafen: De handgeschreven namen bovenin (waarschijnlijk Sypkens, Imelman en Kroese) wijzen op de circulatie van dit document binnen een specifieke afdeling ter kennisname.
* Drukwerk: Onderaan staat "Model G. A. 5" en "5000-5-’40", wat aangeeft dat dit een gestandaardiseerd formulier was, gedrukt in een oplage van 5000 stuks in mei 1940.

--- De datum van dit document, 18 september 1940, is cruciaal voor het begrip van de inhoud. Nederland was op dat moment vier maanden bezet door nazi-Duitsland.

1. Schaarsche economie: Onmiddellijk na de bezetting begon de schaarste aan brandstoffen (voornamelijk kolen). De bezetter vorderde grote hoeveelheden grondstoffen op voor de eigen oorlogsindustrie. De Nederlandse overheid moest hierdoor zeer strikte rantsoeneringsmaatregelen invoeren.
2. Energiebeperking: Het verbod om te stoken zonder toestemming was een directe maatregel om de beperkte kolenvoorraden zo lang mogelijk te rekken. Men mocht pas beginnen met stoken als de buitentemperatuur dit strikt noodzakelijk maakte, om verspilling in het vroege najaar te voorkomen.
3. Bestuur onder toezicht: Hoewel het document is ondertekend namens "Burgemeester en Wethouders", stond het gemeentebestuur op dat moment al onder zware druk van de Duitse Ortskommandantur. Burgemeester Willem de Vlugt was op dat moment nog in functie (hij zou in maart 1941 worden ontslagen en vervangen door de NSB-burgemeester Voute). Dergelijke verordeningen waren vaak het gevolg van directe bevelen van de bezetter om de Nederlandse economie te "stroomlijnen" naar Duitse behoeften.