Getypte brief (doorslag op dun papier).
Origineel
Getypte brief (doorslag op dun papier). 28 oktober 1940. De Directeur (van een niet nader genoemde instantie, mogelijk verbonden aan de Centrale Markt Amsterdam), met initialen "VP/HG". Den Heer Dr. J. Th. C. A. Leusden, Binnengasthuis, Amsterdam. [Handgeschreven:] Extra
VP/HG.
den Heer Dr.J.Th.C.A.Leusden,
Binnengasthuis,
Grimburgwal 10,
Amsterdam-Centrum.
Wijk 3.
1/92/1 M. 28 October 1940.
Van de zijde van de Nederlandsche Groenten- en Fruit-
centrale is mij erop gewezen, dat het niet zonder meer geoorloofd
is, groente, welke op de Centrale Markt is "doorgedraaid" (dat wil
zeggen den minimum-prijs niet opbracht) en daarom eigendom van
bovengenoemde Centrale werd, te Uwer beschikking te stellen als
voer voor proefdieren. Indien U de bedoelde groente wenscht te
blijven betrekken, gelieve U daartoe, onder opgave van de gewensch-
te hoeveelheid, schriftelijke toestemming te vragen aan de Direc-
tie der in den aanhef genoemde Centrale, Laan Copes van Catten-
burgh 62 Den Haag.
De Directeur,
[Paarse stempel:] Accoord met door Directeur
geparafeerde minute.
De Secretaris. * Terminologie: De term "doorgedraaid" is een specifieke veilingterm. Het betekent dat een product de vastgestelde minimum-prijs op de klok niet heeft gehaald. In plaats van verkocht te worden, wordt het product uit de handel genomen. In dit geval wordt uitgelegd dat dergelijke producten juridisch eigendom worden van de "Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale".
* Regelgeving en Bureaucreatie: De brief heeft een vermanende toon; het is "niet zonder meer geoorloofd" om deze groenten informeel beschikbaar te stellen aan het ziekenhuis. Er wordt een officiële procedure voorgeschreven: Dr. Leusden moet schriftelijk toestemming vragen bij de directie in Den Haag, inclusief een opgave van de benodigde hoeveelheid.
* Logistiek: Het Binnengasthuis, destijds een belangrijk academisch ziekenhuis in Amsterdam, hield blijkbaar proefdieren voor medisch onderzoek. Om deze dieren te voeden, maakte men gebruik van reststromen van de nabijgelegen Centrale Markt. * Vroege Bezettingstijd: De brief is gedateerd in oktober 1940, slechts vijf maanden na de Nederlandse capitulatie. In deze periode begon de Duitse bezetter de Nederlandse economie en voedselvoorziening steeds strakker te organiseren (de zgn. 'Gelijkschakeling' en distributie).
* Schaarste: Hoewel er in 1940 nog geen sprake was van acute honger, werd er al streng toegezien op de verdeling van middelen. Zelfs "afval" of onverkoopbare groenten mochten niet ongecontroleerd worden weggegeven, omdat elke calorie geteld werd in het kader van de oorlogseconomie.
* Nederlandsche Groenten- en Fruitcentrale: Dit was een crisisorgaan dat toezicht hield op de markt. Tijdens de bezetting werd dit apparaat door de Duitsers gebruikt om de export van voedsel naar Duitsland te stroomlijnen en de binnenlandse consumptie te rantsoeneren.
* Ontvanger: Dr. J.Th.C.A. van Leusden was een bekende figuur in de medische wereld van Amsterdam, verbonden aan het Binnengasthuis waar hij onder meer betrokken was bij klinisch onderzoek. Dit document illustreert de dagelijkse belemmeringen waar wetenschappelijke instituten tegenaan liepen door de toenemende bureaucratie van de bezetter.