Archief 745
Inventaris 745-306
Pagina 95
Dossier 100
Jaar 1940
Stadsarchief

Officieel schrijven / Circulaire (waarschijnlijk een uittreksel of vervolgpagina van een besluit).

Origineel

Officieel schrijven / Circulaire (waarschijnlijk een uittreksel of vervolgpagina van een besluit). 1e. Spoedeischende mededeelingen van algemeen plaatselijk belang (levensmiddelen-distributie, verstrekkingen aan werkloozen en armlastigen, politioneele aangelegenheden zooals het opsporen van zoekgeraakte kinderen, verkeersvoorschriften en dgl.) Deze mededeelingen moeten worden doorgegeven door of namens het gemeentebestuur of den burgemeester. Voorzoover de gemeentebesturen nog niet in het bezit zijn van de daartoe vereischte toestemming, kan een dergelijke toestemming bij mij worden aangevraagd.

2e. gebeurtenissen van zoodanig algemeen plaatselijk belang, dat BIJ UITZONDERING doorgifte ervan te rechtvaardigen zou zijn (installatie van een nieuwen burgemeester, opening van eene belangrijke plaatselijke tentoonstelling, aanbeveling collecten enz). Voor de hierbedoelde doorgiften moet door den distribuant vooraf tijdig toestemming worden gevraagd aan de Radio-Omroep Contrôle-Commissie, Mauritskade 17 te 's-Gravenhage, terwijl daarbij moet worden overgelegd de tekst van hetgeen zal worden doorgegeven, alsmede eene verklaring van de plaatselijke overheid, dat zij de doorgifte in het belang van de aangeslotenen acht.

f. de in punt d bedoelde gramofoonmuziek-programma's moeten om 20 uur worden onderbroken voor de doorgifte van de nieuwsberichten van den Duitschland-zender. Deze verplichting geldt ook, al zouden de radio-distribuanten reeds op een der andere programma-lijnen deze nieuwsberichten van den Duitschland-zender doorgeven. Aangezien het gebruikelijke gramofoonplatenuurtje van 19.00 tot 20.00 uur vrijwel geheel valt in het thans toegestane tijdvak voor de doorgifte van eigen gramofoonmuziek over geleiding 1 (Jaarsveld), vervalt voorshands de bevoegdheid tot doorgifte van eigen gramofoonmuziek gedurende het tijdvak 19 tot 20 uur over een extra-programma-mogelijkheid, m.a.w. door de betrokken radio-distribuanten mag slechts één gramofoonplaten-programma worden doorgegeven.

g. met betrekking tot de doorgifte van buitenlandsche programma's geldt voor alle radiodistribuanten de verplichting, dat zij een Duitsch programma, bij voorkeur dat van den Duitschland-zender, volledig doorgeven. Deze verplichting bestaat voor die radio-distribuanten, die over meer dan twee programma-mogelijkheden beschikken ook gedurende het tijdvak waarin de Nederlandsche programma's worden gedistribueerd, terwijl de distribuanten, die slechts over twee programma-mogelijkheden beschikken, gedurende het tijdvak van de beëindiging der Nederlandsche omroepprogramma's tot 24 uur één der geleidingen moeten bestemmen voor de doorgifte van het programma van den Duitschland-zender. Indien wordt vastgesteld, dat de Duitsche programma's op de gebruikelijke wijze vroeger dan om 24 uur worden beëindigd, kunnen de desbetreffende geleidingen worden uitgeschakeld.

h. de radio-distribuanten die na de beëindiging van de Nederlandsche omroepprogramma's "eigen gramofoonmuziek" mogen doorgeven zijn verplicht des Zaterdags van elke week aan de Radio-Omroep Contrôle-Commissie, Mauritskade 17 te 's-Gravenhage, eene opgaaf in te zenden van de platen die gedurende Donderdag tot en met Woensdag, aan dien Zaterdag voorafgaande, werden doorgegeven met vermelding van:
1e. den naam en de woonplaats van den betrokken radio-distribuant;
2e. datum en nummer van de verleende machtiging tot doorgifte van eigen gramofoonmuziek en de gemeente(n), waarvoor deze machtiging is verleend;
3e. de titels en de nummers van de gramofoonplaten, waaronder deze in het "Repertoire A" en de daarop verschenen en door genoemde commissie goedgekeurde aanvullingen zijn opgenomen en
4e. den tijd gedurende welken elken avond platen werden gedraaid.

De Secretaris-Generaal,
waarnemend Hoofd van het Departement van
Binnenlandsche Zaken,

D A M M E
loco. Dit document is een ambtelijke instructie die de verregaande controle van de Duitse bezetter op de Nederlandse informatievoorziening illustreert. De focus ligt op de zogenaamde 'radio-distribuanten' (exploitanten van de draadomroep).

De belangrijkste elementen in het document zijn:
1. Centralisatie van informatie: Lokale mededelingen over distributie en politieberichten mogen alleen via de burgemeester of het gemeentebestuur verlopen, onder streng toezicht van de centrale overheid.
2. Verplichte Duitse propaganda: Het is voor draadomroep-aanbieders verplicht om de nieuwsberichten en programma's van de Duitschland-zender (Deutschlandsender) door te geven. Dit moest zelfs ten koste gaan van de eigen programmering.
3. Censuur op muziek: Er wordt strikt toezicht gehouden op 'eigen gramofoonmuziek'. Alleen platen uit het goedgekeurde "Repertoire A" mogen worden gedraaid. Er gold een wekelijkse rapportageplicht waarbij elke gedraaide plaat met nummer en tijdstip moest worden doorgegeven aan de Radio-Omroep Contrôle-Commissie.
4. Beperking van keuzevrijheid: Er worden technische restricties opgelegd aan het aantal beschikbare kanalen/lijnen om te voorkomen dat luisteraars de Duitse uitzendingen konden ontwijken. Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de draadomroep in Nederland een belangrijk medium. Omdat het signaal via kabels (vaak de telefoonlijn) liep, was het voor de bezetter makkelijker te controleren dan de vrije ether. In 1940 werden alle omroepverenigingen ontbonden en vervangen door de genazificeerde Nederlandsche Omroep.

De in het document genoemde Radio-Omroep Contrôle-Commissie (ROCC) was het orgaan dat namens het Departement van Binnenlandsche Zaken toezicht hield op de naleving van de distributievoorschriften. De ondertekenaar "Damme loco" verwijst waarschijnlijk naar een hogere ambtenaar binnen het departement (mogelijk G.A. van Dam, die een sleutelrol speelde in de organisatie van de omroep tijdens de bezetting). "Repertoire A" was de lijst met muziek die door de bezetter politiek en cultureel acceptabel werd geacht; jazz en muziek van Joodse componisten waren hier uiteraard van uitgesloten.

Samenvatting

Dit document is een ambtelijke instructie die de verregaande controle van de Duitse bezetter op de Nederlandse informatievoorziening illustreert. De focus ligt op de zogenaamde 'radio-distribuanten' (exploitanten van de draadomroep).

De belangrijkste elementen in het document zijn:
1. Centralisatie van informatie: Lokale mededelingen over distributie en politieberichten mogen alleen via de burgemeester of het gemeentebestuur verlopen, onder streng toezicht van de centrale overheid.
2. Verplichte Duitse propaganda: Het is voor draadomroep-aanbieders verplicht om de nieuwsberichten en programma's van de Duitschland-zender (Deutschlandsender) door te geven. Dit moest zelfs ten koste gaan van de eigen programmering.
3. Censuur op muziek: Er wordt strikt toezicht gehouden op 'eigen gramofoonmuziek'. Alleen platen uit het goedgekeurde "Repertoire A" mogen worden gedraaid. Er gold een wekelijkse rapportageplicht waarbij elke gedraaide plaat met nummer en tijdstip moest worden doorgegeven aan de Radio-Omroep Contrôle-Commissie.
4. Beperking van keuzevrijheid: Er worden technische restricties opgelegd aan het aantal beschikbare kanalen/lijnen om te voorkomen dat luisteraars de Duitse uitzendingen konden ontwijken.

Historische Context

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de draadomroep in Nederland een belangrijk medium. Omdat het signaal via kabels (vaak de telefoonlijn) liep, was het voor de bezetter makkelijker te controleren dan de vrije ether. In 1940 werden alle omroepverenigingen ontbonden en vervangen door de genazificeerde Nederlandsche Omroep.

De in het document genoemde Radio-Omroep Contrôle-Commissie (ROCC) was het orgaan dat namens het Departement van Binnenlandsche Zaken toezicht hield op de naleving van de distributievoorschriften. De ondertekenaar "Damme loco" verwijst waarschijnlijk naar een hogere ambtenaar binnen het departement (mogelijk G.A. van Dam, die een sleutelrol speelde in de organisatie van de omroep tijdens de bezetting). "Repertoire A" was de lijst met muziek die door de bezetter politiek en cultureel acceptabel werd geacht; jazz en muziek van Joodse componisten waren hier uiteraard van uitgesloten.

Kooplieden in dit dossier 23

Bevelanders [met rode stippen eronder] Waterlooplein " 247,80
M. Wagenhuizen Waterlooplein " 376,12
N. Eigenhuis Waterlooplein " 115,05 [vinkje]
N. Eigenhuis Waterlooplein "   70,87
Bl.Eigenheimer Waterlooplein 15,75
A. Bonten Waterlooplein " 278,60
Div. soorten Waterlooplein f 19.437,625
G. Franzen Waterlooplein
I. A-soorten exc. Eigenheim. en Bevelanders Waterlooplein 8½ <br> 8½
B. Soort Waterlooplein 7 <br> 7
II soorten Eigenh. en Bevelanders Waterlooplein 8 <br> 8
J. van Andel Waterlooplein
J. Gooyer Wzn (geboren 1881) Waterlooplein 113505
N.G. v.d. Bijl Waterlooplein
B. Pinkster Waterlooplein 1.781,39
B. Pinkster Waterlooplein " 278,60
B. Pinkster Waterlooplein " 3.362,35
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 ✓
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 [vinkje]
A. Geboorte Waterlooplein " 790.53 [vinkje]
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 235,07
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 236,84