Getypte brief (circulaire). 6 november 1940. Volkshoogeschool "Allardsoog", Bakkeveen (Friesland). Ondertekend door O.V.L. Guermonprez namens de leiding. Gemeentebesturen in Friesland, Groningen, Drenthe en Noord-Holland. VOLKSHOOGESCHOOL
"ALLARDSOOG"
bij Bakkeveen (Fr.)

Telefoon Haulerwijk no. 7
Postrekening Centrale
Administratie no. 269605

Bakkeveen, 6 November 1940.

Aan de Gemeentebesturen in
Friesland, Groningen, Drenthe
en Noord Holland.

Mijne Heeren,

Ingesloten doen wij U toekomen twee oproepen voor de land-
arbeiderscursussen, welke den komenden winter op de Volkshoogeschool
"Allardsoog" bij Bakkeveen en het Gemeenschapshuis "Oldorp" bij
Uithuizen gehouden zullen worden.

Voor jonge landarbeiders en zoons van kleine boeren, die
gedurende de wintermaanden weinig of geen werk hebben, kan het
van groot belang zijn, deze maanden te gebruiken voor hun vakscholing
en ontwikkeling.

Wij zouden het dan ook zeer waardeeren, indien U die jonge
menschen uit Uw Gemeente, die volgens U voor deelname in aanmerking
zouden kunnen komen, op de mogelijkheid om deze cursussen te volgen
zoudt willen wijzen.

Tot het verstrekken van meerdere inlichtingen en het toezen-
den van meer oproepen zijn wij ten allen tijde gaarne bereid.

Wij mogen er U wellicht tevens opmerkzaam op maken, dat voor
jonge ambachtslieden (timmerlieden, smeden, bankwerkers, schilders,
electriciens en ten deele kantoorbedienden) in de ontwikkelingskam-
pen der Volkshoogeschool en op de Centrale Werkplaats een soortge-
lijke kostelooze mogelijkheid van vakscholing bestaat. Ook opgave
van flinke jonge ambachtslieden, die zich verder willen ontwikkelen,
zien wij dus eventueel gaarne tegemoet.

Hoogachtend,

namens de Leiding,

O.V.L. Guermonprez.

INGEKOMEN
[Stempel: 11 NOV. 1940]
Afd: ONDERWIJS Deze brief is een wervingsoproep van de Volkshoogeschool "Allardsoog" aan lokale overheden in Noord-Nederland. De kern van de brief is het aanbieden van scholingsmogelijkheden voor jongemannen tijdens de wintermaanden, een periode waarin de werkloosheid in de agrarische sector traditioneel hoog was.

De brief maakt onderscheid tussen twee groepen:
1. Landarbeiders en zoons van kleine boeren: Voor hen worden cursussen georganiseerd in Bakkeveen en Uithuizen, gericht op "vakscholing en ontwikkeling".
2. Jonge ambachtslieden: Voor hen zijn er "ontwikkelingskampen" en mogelijkheden bij de "Centrale Werkplaats". Opvallend is dat deze vakscholing als "kosteloos" wordt gepresenteerd.

De toon is formeel en beleefd, passend bij de tijd en de hiërarchische verhouding tussen een instituut en een gemeentebestuur. De brief getuigt van een sociaal-emancipatorisch doel: het verbeteren van de positie van de werkende klasse door middel van vorming en onderwijs. De datum van de brief, 6 november 1940, is historisch saillant. Nederland was op dat moment enkele maanden bezet door Nazi-Duitsland. De Volkshoogeschool "Allardsoog", opgericht in 1932 naar Deens model (Grundtvig), was de eerste in Nederland en speelde een belangrijke rol in de volksontwikkeling, met name voor het platteland.

De ondertekenaar, Oepke Van der Lende (O.V.L.) Guermonprez, was een markante figuur binnen de Volkshoogeschool-beweging. Hij stond bekend om zijn idealisme betreffende volksvorming. De context van de bezetting maakt dit document complexer: hoewel de cursussen op het eerste gezicht neutraal en sociaal lijken, probeerde de Duitse bezetter dergelijke vormingsinstituten al snel onder controle te krijgen voor hun eigen ideologie.

Guermonprez zelf zou later in de oorlog een actieve rol spelen in het verzet, wat uiteindelijk leidde tot zijn arrestatie en executie in 1944. De vermelding van "ontwikkelingskampen" in de brief moet dan ook gezien worden in de traditie van de volkshogeschool (gericht op democratische en persoonlijke vorming), maar vindt plaats in een tijd waarin het concept "kamp" een steeds grimmiger lading begon te krijgen onder het nieuwe regime.