Reclamefolder / Aankondigingsblad voor wintercursussen. November 1940 – Maart 1941 (vroeg in de Duitse bezetting van Nederland). LANDARBEIDERSCURSUSSEN

VOLKSHOOGESCHOOL „ALLARDSOOG” BAKKEVEEN (Fr.)
25 November 1940—1 Maart 1941
(Kerstvacantie 21 December—6 Januari).

GEMEENSCHAPSHUIS „OLDORP” UITHUIZEN (Gr.)
2 December 1940—5 Maart 1941
(Kerstvacantie 21 December—2 Januari).

Jonge landarbeiders en zoons van kleine boeren!

Wat gaat gij dezen winter doen?
Velen van U zullen in de maanden December, Januari en Februari wellicht niet veel te doen hebben. Landarbeid is immers voor een groot deel seizoenarbeid. Dit is een nadeel, zeker, maar ge kunt er ook een voordeel van maken!
En dit is juist de raad, dien wij U willen geven: gebruikt die wintermaanden zoo goed mogelijk! Maakt U voor de maanden vrij van huis en tracht ervaringen op te doen, waar ge in Uw latere leven iets aan hebt.
De landarbeiderscursussen, welke met dit doel reeds voor den vijfden winter door de Volkshoogeschool te Bakkeveen en het Gemeenschapshuis te Uithuizen worden georganiseerd, bieden daartoe een prachtige gelegenheid.
Deze cursussen geven in de eerste plaats vakscholing.

De lessen in „Oldorp” omvatten bijv. ook de vlasbewerking en zijn in het bijzonder gericht op het Noord Groningsche akkerbouwbedrijf (al zijn zij natuurlijk ook voor akkerbouwers uit andere streken van belang). Op „Allardsoog” worden drie groepen gevormd, waarvan de ééne opleidt tot melker-veeverzorger, de tweede tot akkerbouwer en de derde tot grondwerker-voorwerker.
Deze lessen zijn van groot belang. Voor den landbouw geldt immers evenzeer als voor alle andere werkzaamheden, dat hij die zijn vak beter leert verstaan, méér arbeidsvreugde zal kennen en betere kansen in het werk zal krijgen. Wilt ge ooit een goed landarbeider, melker, voorwerker of boer worden, dan zult ge natuurlijk de practijk van den landbouw door en door moeten kennen, maar ge zult ook wat moeten weten van het hòe en waaròm!

En het gaat nog niet alléén om de vakscholing, maar ook om de algemeene vorming en ontwikkeling. In het geheele samenleven en samenwèrken met een vijftigtal jonge menschen uit tal van deelen van ons platteland, in de lezingen en besprekingen, in de sport en de ontspanning, zult ge op deze cursussen, waar ieders overtuiging geëerbiedigd wordt, inderdaad iets kunnen vinden voor Uw geheele latere leven!
Ieder is op de cursussen van harte welkom op deze ééne, algemeene voorwaarde, dat hij werkelijk liefde heeft voor zijn vak en belangstelling voor verdere ontwikkeling!

De DAGINDEELING op de cursussen is als volgt:
des ochtends: practisch werk in land- en tuinbouw, grond- en boscharbeid;
des middags: landbouwlessen en sport;
des avonds: landbouwlessen of algemene lezingen; gezellige avonden, muziek- en vragenavonden.

Des Zondags gaan op „Oldorp” de deelnemers uit de omgeving steeds naar huis; in Bakkeveen blijven àlle deelnemers ook des Zondags op de Volkshoogeschool.

Des ochtends bestaat dan de gelegenheid tot bijwoning van de verschillende kerkdiensten in de omgeving. Voor degenen, die niet ter kerke gaan, wordt een ochtendwoord uitgesproken. Des middags wandelingen, des avonds muziekavonden en gezellige avonden.

[Onderschrift bij foto:] Op het landbouwbedrijf der Volkshoogeschool.

--- * Taalgebruik: Het document hanteert de toenmalige spelling (vóór de hervorming van 1947), zichtbaar in woorden als "algemeene", "bosch" en "vacantie". Het taalgebruik is ernstig, wervend en licht vaderlijk ("Wat gaat gij dezen winter doen?"). Termen als "arbeidsvreugde" en "hòe en waaròm" wijzen op een pedagogische insteek die verder gaat dan louter technische instructie.
* Inhoud: De kern van de boodschap is dat winterse werkloosheid in de landbouw moet worden omgezet in zelfontplooiing. Er wordt een balans gezocht tussen theorie (landbouwlessen, lezingen) en praktijk (werk op het land), aangevuld met sociale vorming (gezellige avonden, sport).
* Structuur: De folder is logisch opgebouwd: eerst de praktische informatie (plaats en tijd), dan de probleemstelling (winterwerkloosheid), de oplossing (cursus), de diepere motivatie (vakscholing en vorming) en ten slotte de dagelijkse routine.
* Ideologie: Er spreekt een sterke gemeenschapszin uit de tekst ("samenleven en samenwèrken"). De nadruk op het respecteren van "ieders overtuiging" is kenmerkend voor de vroege volkshogeschoolbeweging in Nederland, die probeerde boven de verzuiling te staan.

--- * Historische periode: Dit document is gedrukt in het najaar van 1940. Nederland was toen enkele maanden bezet door nazi-Duitsland. Hoewel de bezetter later alle onderwijs zou proberen te nazificeren, bleven veel van dit soort bestaande initiatieven in het eerste jaar van de oorlog nog redelijk ongemoeid functioneren volgens hun eigen principes.
* De Volkshoogeschool: Bakkeveen (Allardsoog) was de eerste Volkshoogeschool in Nederland, opgericht in 1932 naar Deens voorbeeld. Het doel was om jongvolwassenen uit de arbeidersklasse en de boerenstand te vormen tot bewuste burgers met hart voor hun vak. In tijden van economische crisis en beginnende bezetting was dit soort cursussen een manier om de sociale cohesie te versterken.
* Economische context: In die tijd was landarbeid nog fysiek zeer zwaar en sterk seizoensgebonden. Er was weinig sociale zekerheid voor landarbeiders die in de winter zonder werk kwamen te zitten. Dit initiatief bood hen een zinvolle dagbesteding en hoop op betere arbeidsvoorwaarden door betere kwalificaties.
* Religie: De expliciete vermelding van kerkgang op zondag en het alternatieve "ochtendwoord" toont aan hoe belangrijk religie in die tijd was in het sociale leven, maar ook dat deze scholen probeerden een breed, modern publiek aan te spreken buiten de traditionele kerkelijke kaders.