Archiefdocument
Origineel
Januari 1941 (Basisontwerp uit 1928, herzien in 1934) [Rechtsboven]
KAART VAN AMSTERDAM 1:10000
DIENST DER PUBLIEKE WERKEN
NIEUWE INDEELING IN BUURTEN.
AANDUIDING DER BUURTEN.
VERKLARING
AC 1: OUDE NUMMERING
AR 1: NIEUWE NUMMERING
[In de kaart (selectie van prominente aanduidingen)]
* Noord: OB, OA1, OA2, BC (BUIKSLOOT), BE, BD, BF, NB1, NB2, NB3, NA1, NA2, NA3.
* Centrum/IJ-oevers: AFGESLOTEN IJ, L1, L2, U1, U2, U3, U4, T1 t/m T5, WB1 t/m WB3, WA1 t/m WA5, HET IJ, NIEUWE DIEP.
* West: ZB, ZA, HK, SLOTERDIJK SR, ST1, ST2, HF, HC1 t/m HC4, SW1 t/m SW9, SU1, SU2, SV, SN1 t/m SN4, SM1, SM2.
* Zuid/Oost: HB, SX1, SX2, AL1 t/m AL3, AM, AN, AO1 t/m AO3, AP1, AP2, AQ1, AQ2, AR1 t/m AR13, WH1 t/m WH5, WG, WF1 t/m WF4, WJ1, WJ2, WL, WM, WN, WO.
* Omliggende polders/gebieden: GEMEENTE LANDSMEER, WATERGRAAFSMEER, DIEMERBRUG, SCHELLINGWOUDE, GROOTE IJ-POLDER.
[Onderaan rechts]
JANUARI 1941.
GEDRUKT SEPT. 1928.
GED. HERZIEN JUNI 1934.
[Onderaan links]
DRUK: AMRENO AMSTERDAM Deze kaart dient als een administratief overzicht van de stad Amsterdam aan het begin van 1941. De primaire functie is het visualiseren van een nieuwe buurtindeling, waarbij gebruik wordt gemaakt van een complex systeem van letter-cijfercombinaties.
Opvallend is de gelaagdheid in de datering: de basiskaart stamt uit 1928, is bijgewerkt in 1934, maar de hier getoonde indeling is specifiek vastgesteld in januari 1941. De kaart beslaat het gehele stadsgebied van de toenmalige gemeente, inclusief de geannexeerde gebieden zoals Buiksloot en Sloterdyk.
De cartografie is gedetailleerd op het niveau van blokken en belangrijke infrastructuur (spoorwegen, kanalen, havens). De legenda maakt een expliciet onderscheid tussen "oude" en "nieuwe" nummering, wat duidt op een grootschalige administratieve hervorming in de stadsindeling vlak voor of tijdens de vroege oorlogsjaren. De kaart is uitgegeven tijdens de Duitse bezetting van Nederland (januari 1941). Hoewel de Dienst der Publieke Werken een gemeentelijke instantie bleef, vonden dergelijke herindelingen vaak plaats in een context van toenemende centrale controle en de noodzaak voor nauwkeurige bevolkingsregistratie door de bezetter en het collaborerende stadsbestuur.
In januari 1941 was de spanning in Amsterdam hoog; een maand later zou de Februari-staking uitbreken. De kaart toont Amsterdam in een overgangsfase: de historische binnenstad is volledig ingedeeld, terwijl in de buitenwijken (zoals de huidige Westelijke Tuinsteden en Buitenveldert) de toekomstige stadsuitbreidingen nog grotendeels als braakliggend terrein of polderlandschap zichtbaar zijn. De kaart vormt hiermee een belangrijk tijdsdocument voor zowel de stedelijke ontwikkeling als de bureaucratische geschiedenis van Amsterdam in oorlogstijd.