30 november 1940 De Directeur van het Bureau van Statistiek der gemeente Amsterdam Den Heer Directeur van het Marktwezen, Jan van Galenstraat 14, Amsterdam W. GEMEENTE AMSTERDAM
BUREAU VAN STATISTIEK
RAADHUIS

No. 1040 / 1
BIJLAGE : 1

AMSTERDAM, 30 November 1940

betreffende buurtindeeling.

Ik heb de eer U te berichten, dat Burgemeester en Wethouders in hun vergadering van 22 November j.l. een nieuwe indeeling der gemeente in buurten hebben vastgesteld, welke indeeling op 1 Januari 1941 in werking zal treden.
Door splitsing van een aantal bestaande buurten is haar totaal aantal gebracht van 217 op 264, terwijl voorts enkele technische herzieningen van buurtgrenzen plaats vonden in verband met verlegging of nieuw geprojecteerde verkeerswegen, de Spoorwegwerken-Oost, enz.
Waar verder ten gevolge van de voortgaande splitsing geleidelijk een moeilijk te hanteeren systeem van benaming der buurten was ontstaan, werd ook hierin verandering gebracht en zullen de buurten voortaan worden aangeduid door de letters van het alphabet, welke tot dusverre daartoe dienden, onder toevoeging alleen van een arabisch cijfer, voor zoover dit noodig is. Daarmede komen dus de thans gebruikelijke toevoegingen van romeinsche cijfers en kleine letters te vervallen.
Vooruitloopende op de binnenkort verschijnende nieuwe buurtkaart van Amsterdam, welke bij de afdeeling Kaart van Amsterdam van den Dienst der Publieke Werken verkrijgbaar zal worden gesteld, doe ik U hierbij reeds een kaart met de nieuwe buurtindeeling toekomen, waarop, naast de nieuwe, tevens de oude benamingen zijn aangegeven.
Ik moge de wenschelijkheid naar voren brengen om eventueele bij Uw dienst in gebruik zijnde indeelingen van het gemeentelijk grondgebied zooveel mogelijk op deze buurtindeeling te doen aansluiten, inzonderheid wanneer bij Uw dienst statistische gegevens van algemeenen aard, zooals die over bevolking, geboorte, sterfte, gezinnen, woningen e.d., toepassing vinden, waarvan de bewerking van afzonderlijke stadsgedeelten, zooals U bekend is, steeds op basis der algemeene buurtindeeling plaats vindt.
Ten slotte deel ik U mede, dat aan de kennisgeving in het Gemeenteblad (afd.3) van het in den aanvang genoemde besluit van Burgemeester en Wethouders zal worden toegevoegd een overzicht van de begrenzing en den inhoud der afzonderlijke buurten, benevens een alphabetisch register der straten, grachten, enz. onder aanduiding van de buurten en postdistricten, waarin zij zijn gelegen.
Mocht U meer exemplaren van dit nummer van het Gemeenteblad wenschen te ontvangen, dan U gebruikelijk worden toegezonden, dan zal ik, in verband met de bepaling van de oplaag, gaarne vóór 12 December a.s. dit extra aantal vernemen, hetwelk U dan na verschijnen door de Stadsdrukkerij toegezonden en in rekening gebracht zal worden.

EL
De Directeur van het Bureau van Statistiek
der gemeente
[Handtekening]

Aan den Heer Directeur van het
Marktwezen
Jan van Galenstraat 14
Amsterdam W. In deze officiële correspondentie uit november 1940 informeert de Directeur van het Bureau van Statistiek de Directeur van het Marktwezen over een belangrijke administratieve wijziging in Amsterdam. Per 1 januari 1941 wordt er een nieuwe buurtindeling van kracht.

De belangrijkste punten uit de brief zijn:
1. Toename aantal buurten: Door splitsingen stijgt het aantal buurten van 217 naar 264.
2. Redenen voor wijziging: Naast de splitsingen zijn er technische grenswijzigingen nodig door infrastructurele projecten zoals nieuwe wegen en de "Spoorwegwerken-Oost".
3. Vereenvoudiging nomenclatuur: Het oude, ingewikkelde systeem met Romeinse cijfers en kleine letters wordt vervangen door een eenvoudiger systeem van letters gecombineerd met Arabische cijfers.
4. Uniformiteit: Er wordt aangedrongen op het gebruik van deze nieuwe indeling door alle gemeentelijke diensten om statistische gegevens (zoals bevolkingscijfers) consistent te kunnen verwerken.
5. Publicatie: De details zullen worden gepubliceerd in het Gemeenteblad, inclusief een stratenregister. De brief dateert van november 1940, een half jaar na het begin van de Duitse bezetting van Nederland. Hoewel de brief een puur administratieve en technische toon heeft, valt hij binnen een periode waarin het Amsterdamse stadsbestuur nog deels functioneerde onder toezicht van de bezetter.

De genoemde "Spoorwegwerken-Oost" verwijzen naar de grootschalige aanpassingen aan het spoor in Amsterdam-Oost in de jaren '30, waarbij spoorlijnen op dijken werden gelegd om gelijkvloerse kruisingen te elimineren (zoals de opening van het Amstelstation in 1939). Deze fysieke veranderingen in het stedelijk weefsel maakten een herziening van de administratieve grenzen noodzakelijk.

Het verzoek om statistische gegevens over bevolking, geboorte en sterfte te stroomlijnen volgens de nieuwe indeling is tekenend voor de bureaucratische efficiëntie die het Bureau van Statistiek nastreefde. In de oorlogsjaren kregen dergelijke gedetailleerde bevolkingsadministraties echter een wrange bijsmaak, aangezien ze later door de bezetter werden misbruikt voor het opsporen en deporteren van de Joodse bevolking. De ontvanger, de Dienst van het Marktwezen, was op dat moment gevestigd aan de Jan van Galenstraat, de locatie van de Centrale Markthallen. Gemeente Amsterdam Marktwezen Publieke Werken