Archief 745
Inventaris 745-306
Pagina 143
Dossier 2A
Jaar 1940
Stadsarchief

Gedrukte bekendmaking en formele overeenkomst.

Origineel

Gedrukte bekendmaking en formele overeenkomst. I. Door de gecombineerde groothandelaren zullen slechts aardappelen wor-
den afgeleverd aan die kleinhandelaren, die vóór 16 Januari onder aangebrachte ge-
perforeerde strook van hun handtekening voorzien, hebben ingeleverd aan het adres
Bankgebouw, waarmede zij zich verbinden tot het volgende:

II. Geen aardappelen betrekken van andere, dan bij deze combinatie van
aardappelengrossiers, aangesloten handelaren, en dus uitsluitend van deze te betrek-
ken

Vervolgens, de door de combinatie Groot- en Kleinhandel vastgestelde mini-
mum verkoopprijs te handhaven en toe te passen.

III. Wordt door een aangeslotene inbreuk gemaakt op bovengenoemde aan-
gegane verplichtingen, dan zal in eerste instantie en bij eerste overtreding een waar-
schuwing volgen.

Heeft dit eventueel niet het gewenste resultaat, dan zal betrokkene van de lijst
der combinatie worden afgevoerd, waaruit volgt, dat deze dan verstoken wordt voor
het betrekken van aardappelen van één der bij deze combinatie aangesloten aard-
appelgrossiers. Die winkeliers die aan uitgeslotenen leveren, worden onherroepelijk
uitgesloten.

Het spreekt van zelf, dat degene welke deze verbintenis niet wensen aan te
gaan, en onder aangebrachte strook dus niet tekenen en binnen de gestelde termijn
inleveren, deze dus aangewezen zijn voor het betrekken van aardappelen op de bui-
ten deze combinatie staande leveranciers, wat voor betrokkenen veel moeilijkheden
en last kan veroorzaken.

Gelegenheid tot tekenen in het bankgebouw.

Vanaf Zaterdag 13 Januari 1940 kunnen door de bij de combinatie aange-
sloten kleinhandelaren bonnen gekocht worden voor diverse soorten aardappelen-
levering. Maandag 15 Januari 1940 in het Bankgebouw J. v. Galenstraat 14.

Voor de kleinhandelaren, welke gewend zijn geringe hoeveelheden mede te
nemen, zal vanaf Maandag 15 Januari gelegenheid zijn bonnen te kopen op het kan-
toor van de firma Bosboom, v d. Burg & Co., Pier O 1, aflevering van de aardappe-
len in de pakhuizen Pier P.

Ter bespoediging van het thuisbezorgen wordt de kleinhandelaren verzocht
hun bonnen minstens 1 dag van te voren te kopen.

Prijzen zullen in de kantoren bekend worden gemaakt.

Kantooruren vanaf een half uur voor de aanvang der markt tot 's middags 4
uur, Zaterdags tot 1 uur.

Namens: GECOMBINEERDE GROSSIERS IN AARDAPPELEN.
FEDERATIE VOOR KLEINHANDELAREN.

..........................................................................................................................................................................

Ondergetekende verbindt zich alle voor zijn of haar zaak benodigde aardappelen van de
gecombineerde grossiers te betrekken en zich aan de bepalingen te houden.

Handtekening:
___________ Dit document betreft een kartelafspraak tussen groothandelaren en detailhandelaren in de aardappelsector. De overeenkomst dwingt een gesloten handelsketen af door middel van twee hoofdbepalingen:
1. Exclusieve afname: Kleinhandelaren mogen enkel bij de aangesloten grossiers inkopen.
2. Verticale prijsbinding: Er wordt een minimumprijs vastgesteld die de winkelier moet hanteren, wat prijsconcurrentie onderling uitsluit.

Het sanctiebeleid is streng: wie zich niet aan de regels houdt (bijvoorbeeld door aan "zwarte schapen" te leveren), wordt zelf uitgesloten van levering. Logistiek gezien wordt er gebruikgemaakt van een bonnensysteem, waarbij de financiële transactie (het kopen van bonnen in het "Bankgebouw") gescheiden is van de fysieke aflevering (bij de pieren). De datum januari 1940 is cruciaal. Nederland was op dat moment gemobiliseerd en verkeerde in de laatste maanden voor de Duitse bezetting. In deze periode van schaarste en economische dreiging probeerden sectoren de markt te "ordenen" om prijsschommelingen te voorkomen en de distributie te beheersen.

De genoemde Jan van Galenstraat is het hart van de Amsterdamse voedseldistributie; hier werden in 1934 de Centrale Markthallen geopend. De referentie naar "Pier O 1" en "Pier P" duidt op de pieren van de Markthallen waar schepen met aardappelen uit de polders aanlegden. Het document illustreert de overgang van een vrije markt naar een strak gereguleerde distributie-economie, die tijdens de naderende oorlogsjaren nog veel dwingender zou worden door de invoering van de algemene distributie (de "bonnentijd").

Samenvatting

Dit document betreft een kartelafspraak tussen groothandelaren en detailhandelaren in de aardappelsector. De overeenkomst dwingt een gesloten handelsketen af door middel van twee hoofdbepalingen:
1. Exclusieve afname: Kleinhandelaren mogen enkel bij de aangesloten grossiers inkopen.
2. Verticale prijsbinding: Er wordt een minimumprijs vastgesteld die de winkelier moet hanteren, wat prijsconcurrentie onderling uitsluit.

Het sanctiebeleid is streng: wie zich niet aan de regels houdt (bijvoorbeeld door aan "zwarte schapen" te leveren), wordt zelf uitgesloten van levering. Logistiek gezien wordt er gebruikgemaakt van een bonnensysteem, waarbij de financiële transactie (het kopen van bonnen in het "Bankgebouw") gescheiden is van de fysieke aflevering (bij de pieren).

Historische Context

De datum januari 1940 is cruciaal. Nederland was op dat moment gemobiliseerd en verkeerde in de laatste maanden voor de Duitse bezetting. In deze periode van schaarste en economische dreiging probeerden sectoren de markt te "ordenen" om prijsschommelingen te voorkomen en de distributie te beheersen.

De genoemde Jan van Galenstraat is het hart van de Amsterdamse voedseldistributie; hier werden in 1934 de Centrale Markthallen geopend. De referentie naar "Pier O 1" en "Pier P" duidt op de pieren van de Markthallen waar schepen met aardappelen uit de polders aanlegden. Het document illustreert de overgang van een vrije markt naar een strak gereguleerde distributie-economie, die tijdens de naderende oorlogsjaren nog veel dwingender zou worden door de invoering van de algemene distributie (de "bonnentijd").

Locaties

Amsterdam (afgeleid van de referentie naar de Jan van Galenstraat en de havenpieren).

Kooplieden in dit dossier 23

Bevelanders [met rode stippen eronder] Waterlooplein " 247,80
M. Wagenhuizen Waterlooplein " 376,12
N. Eigenhuis Waterlooplein " 115,05 [vinkje]
N. Eigenhuis Waterlooplein "   70,87
Bl.Eigenheimer Waterlooplein 15,75
A. Bonten Waterlooplein " 278,60
Div. soorten Waterlooplein f 19.437,625
G. Franzen Waterlooplein
I. A-soorten exc. Eigenheim. en Bevelanders Waterlooplein 8½ <br> 8½
B. Soort Waterlooplein 7 <br> 7
II soorten Eigenh. en Bevelanders Waterlooplein 8 <br> 8
J. van Andel Waterlooplein
J. Gooyer Wzn (geboren 1881) Waterlooplein 113505
N.G. v.d. Bijl Waterlooplein
B. Pinkster Waterlooplein 1.781,39
B. Pinkster Waterlooplein " 278,60
B. Pinkster Waterlooplein " 3.362,35
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 ✓
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 [vinkje]
A. Geboorte Waterlooplein " 790.53 [vinkje]
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 235,07
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 236,84