Ambtelijke correspondentie (waarschijnlijk een doorslag of archiefkopie van een brief). 15 Januari 1940. Onbekend (gezien de referentie 'VP' mogelijk Bureau Voedselvoorziening of een aanverwante ambtelijke dienst). [Rechtsboven, handgeschreven:]
Mr. Linema [onderstreept]

[Midden boven:]
VP/HG.

[Links boven:]
2A/1/1 M.

[Rechts midden:]
15 Januari 1940.

Regeling aardappelhandel
Amsterdam.

den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Zooals ik U bereids in mijn rapport d.d. 19 December jl. (No.69/9/2 M.) mededeelde, doet de Regeering, namelijk door de Nederlandsche Akkerbouwcentrale, groote hoeveelheden aardappelen aankoopen, waarvan te Amsterdam voorloopig 70.000 hl. (deze hoeveelheid zal waarschijnlijk nog aanmerkelijk worden vergroot) zullen worden verkocht. Deze maatregelen worden genomen in het belang zoowel van de defensie (opslag van aardappelen binnen de waterlinie) als van de aardappel-voorziening en van den landbouw (vide in verband met het laatste mijn rapport d.d. 19 October 1939 No.2A/6/2 M.). Bij den verkoop der bedoelde Regeerings-aardappelen is de Amsterdamsche Vereeniging van Groothandelaren in aardappelen ingeschakeld. Deze vereeniging heeft op haar beurt een regeling getroffen, die vandaag in werking is getreden, krachtens welke alle aardappelen - dus ook die welke niet door de Regeering zijn aangekocht - voortaan door tusschenkomst van de Vereeniging zullen worden verhandeld; zij zullen uitsluitend contant worden verkocht tegen vastgestelde prijzen, aan kleinhandelaren, die zich hebben verbonden geen aardappelen van niet bij de Vereeniging aangesloten handelaren te zullen betrekken, terwijl de kleinhandelaren zich voorts verplichten niet beneden den door de Amsterdamsche Federatie van Vereenigingen van Kleinhandelaren in aard... [tekst breekt hier af] Het document betreft een formele rapportage over de centralisatie van de aardappelhandel in Amsterdam aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog. De kernpunten zijn:

1. Overheidsingrijpen: De Nederlandse Staat koopt via de 'Nederlandsche Akkerbouwcentrale' massaal aardappelen op. Voor Amsterdam is een initiële hoeveelheid van 70.000 hectoliter (hl) gereserveerd.
2. Strategische doelen: De aankoop dient drie doelen:
   • Defensie: Het aanleggen van voorraden binnen de 'Waterlinie' (de strategische verdedigingslinie).
   • Voedselvoorziening: Het garanderen van basisbehoeften voor de bevolking.
   • Landbouwsteun: Het stabiliseren van de markt voor boeren.
3. Marktordening: De handel wordt strikt gereguleerd via de 'Amsterdamsche Vereeniging van Groothandelaren'. Er is sprake van een gedwongen winkelnering en prijsafspraken:
   • Alle aardappelen (ook niet-overheidsvoorraden) moeten via de vereniging.
   • Er geldt een verplichte contante betaling.
   • Er zijn vastgestelde prijzen en een verbod voor kleinhandelaren om bij niet-aangesloten partijen in te kopen. Dit document is opgesteld tijdens de Mobilisatieperiode (september 1939 – mei 1940). Hoewel Nederland op dat moment nog neutraal was, bereidde de overheid zich intensief voor op een mogelijke oorlog en schaarste.

De genoemde Nederlandsche Akkerbouwcentrale (NAC) was een crisisorgaan dat in de jaren '30 was opgericht om de landbouwcrisis te bezweren, maar in 1940 een cruciale rol speelde in de oorlogseconomie en voedseldistributie. De vermelding van de Waterlinie is historisch significant: de overheid sloeg voedselvoorraden op in het hart van de Nederlandse defensie (Vesting Holland) voor het geval het land van de buitenwereld zou worden afgesneden. De brief toont aan hoe de vrije markt al vóór de feitelijke bezetting plaatsmaakte voor een strikt gecontroleerde distributie-economie.