Archief 745
Inventaris 745-306
Pagina 190
Dossier 2A
Jaar 1940
Stadsarchief

Ambtelijk schrijven / Rapportage.

2 februari 1940. Van: Vermoedelijk functionarissen van de Gemeentelijke Dienst voor de Voedselvoorziening (gezien de verwijzing naar een 'tweede ondergetekende').

Origineel

Ambtelijk schrijven / Rapportage. 2 februari 1940. Vermoedelijk functionarissen van de Gemeentelijke Dienst voor de Voedselvoorziening (gezien de verwijzing naar een 'tweede ondergetekende'). [Linksboven getypt:]
VP/HG.
2A/1/4 M.

[Rechtsboven handgeschreven:]
Gezien [doorgehaald] M. Bierma
W. Broese
M[worden?] 2/2-'40.

[Midden rechts getypt:]
2 Februari 1940.

[Linksgetypt onderwerp:]
Aardappelvoorziening
van Amsterdam.

[Rechtsgetypt adres:]
den Heer Wethouder
voor de Levensmiddelen,
A l h i e r .

Hiermede hebben wij de eer U te berichten, dat wij, overeenkomstig Uw opdracht, op 1 dezer een bespreking hebben gevoerd bij de Nederlandsche Akkerbouw Centrale te 's-Gravenhage, waar de Secretaris dier Centrale, de heer Mr. Pool ons het volgende mededeelde met betrekking tot de aardappelvoorziening van Amsterdam.

Hij stelde voorop, dat de Nederlandsche Akkerbouw Centrale met haar maatregelen niet heeft beoogd om aardappelen op te slaan voor een vorst-periode, doch dat de bedoeling is om binnen de waterlinie eenige voorraden te vormen.

Voor zoo ver de bedoelde voorraden thans nog hier ter stede aanwezig zijn (de laatste weken van strenge vorst is aanvulling uit Zeeland niet voldoende mogelijk geweest), is de Centrale bereid deze geheel ter beschikking van de Amsterdamsche bevolking te stellen; daarvan behoeft dus tijdelijk niets voor militaire doeleinden te worden gereserveerd. Het gaat hier om een hoeveelheid van 1257 ton (= ± 15000 hl.), hetgeen voldoende is voor het verbruik aan Zeeuwsche aardappelen gedurende ± 10 dagen (vide het rapport van den tweeden ondergetekende d.d. 23 Januari 1940 No.2A/1/2 M.).

De Centrale heeft voorts bereids in de polders rondom Amsterdam 2000 ton (= ± 26000 hl.) aardappelen aangekocht, welke geleverd moeten worden op 1 April a.s. Zoo noodig kunnen * Kernboodschap: De brief doet verslag van overleg met de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (NAC) over de kritieke aardappelvoorraad in Amsterdam tijdens de winter van 1940.
* Logistieke problemen: Door "strenge vorst" is de aanvoer vanuit Zeeland (destijds een hoofleverancier) gestagneerd. Dit wijst op bevroren waterwegen, aangezien aardappeltransport destijds veelal per schip ging.
* Strategische keuze: De NAC stemt ermee in om voorraden die eigenlijk voor de "waterlinie" (defensieve doeleinden) bedoeld waren, vrij te geven voor de burgerbevolking van Amsterdam.
* Kwantiteit: De aanwezige voorraad van 1257 ton wordt geschat op slechts 10 dagen verbruik voor de stad. Dit onderstreept de precaire situatie van de voedselvoorziening aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.
* Toekomstige planning: Er is al 2000 ton extra aangekocht voor levering in april, wat duidt op proactief voorraadbeheer. Dit document is geschreven tijdens de Sitskrieg (de periode van de Tweede Wereldoorlog vóór de Duitse inval in Nederland). Hoewel Nederland nog neutraal was, was het leger gemobiliseerd en werd de voedselvoorziening centraal geregeld via instanties zoals de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (opgericht in de jaren '30 als crisisorgaan).

De winter van 1939-1940 staat bekend als een van de strengste winters van de 20e eeuw. De vorst veroorzaakte grote problemen voor het transport van brandstof en levensmiddelen. In Amsterdam was de wethouder voor de Levensmiddelen (destijds de SDAP'er Florentinus Marinus Wibaut was al weg, mogelijk was dit zijn opvolger of een waarnemend wethouder in het college van de zogeheten 'voedselcommissarissen') verantwoordelijk voor het voorkomen van hongersnood of tekorten. De genoemde "Mr. Pool" in de tekst is de bekende Jacob Pool, die een centrale rol speelde in de Nederlandse landbouwpolitiek en distributie.

Samenvatting

  • Kernboodschap: De brief doet verslag van overleg met de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (NAC) over de kritieke aardappelvoorraad in Amsterdam tijdens de winter van 1940.
  • Logistieke problemen: Door "strenge vorst" is de aanvoer vanuit Zeeland (destijds een hoofleverancier) gestagneerd. Dit wijst op bevroren waterwegen, aangezien aardappeltransport destijds veelal per schip ging.
  • Strategische keuze: De NAC stemt ermee in om voorraden die eigenlijk voor de "waterlinie" (defensieve doeleinden) bedoeld waren, vrij te geven voor de burgerbevolking van Amsterdam.
  • Kwantiteit: De aanwezige voorraad van 1257 ton wordt geschat op slechts 10 dagen verbruik voor de stad. Dit onderstreept de precaire situatie van de voedselvoorziening aan de vooravond van de Tweede Wereldoorlog.
  • Toekomstige planning: Er is al 2000 ton extra aangekocht voor levering in april, wat duidt op proactief voorraadbeheer.

Historische Context

Dit document is geschreven tijdens de Sitskrieg (de periode van de Tweede Wereldoorlog vóór de Duitse inval in Nederland). Hoewel Nederland nog neutraal was, was het leger gemobiliseerd en werd de voedselvoorziening centraal geregeld via instanties zoals de Nederlandsche Akkerbouw Centrale (opgericht in de jaren '30 als crisisorgaan).

De winter van 1939-1940 staat bekend als een van de strengste winters van de 20e eeuw. De vorst veroorzaakte grote problemen voor het transport van brandstof en levensmiddelen. In Amsterdam was de wethouder voor de Levensmiddelen (destijds de SDAP'er Florentinus Marinus Wibaut was al weg, mogelijk was dit zijn opvolger of een waarnemend wethouder in het college van de zogeheten 'voedselcommissarissen') verantwoordelijk voor het voorkomen van hongersnood of tekorten. De genoemde "Mr. Pool" in de tekst is de bekende Jacob Pool, die een centrale rol speelde in de Nederlandse landbouwpolitiek en distributie.

Kooplieden in dit dossier 23

Bevelanders [met rode stippen eronder] Waterlooplein " 247,80
M. Wagenhuizen Waterlooplein " 376,12
N. Eigenhuis Waterlooplein " 115,05 [vinkje]
N. Eigenhuis Waterlooplein "   70,87
Bl.Eigenheimer Waterlooplein 15,75
A. Bonten Waterlooplein " 278,60
Div. soorten Waterlooplein f 19.437,625
G. Franzen Waterlooplein
I. A-soorten exc. Eigenheim. en Bevelanders Waterlooplein 8½ <br> 8½
B. Soort Waterlooplein 7 <br> 7
II soorten Eigenh. en Bevelanders Waterlooplein 8 <br> 8
J. van Andel Waterlooplein
J. Gooyer Wzn (geboren 1881) Waterlooplein 113505
N.G. v.d. Bijl Waterlooplein
B. Pinkster Waterlooplein 1.781,39
B. Pinkster Waterlooplein " 278,60
B. Pinkster Waterlooplein " 3.362,35
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 ✓
A. Geboorte Waterlooplein " 3.362,35 [vinkje]
A. Geboorte Waterlooplein " 790.53 [vinkje]
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 235,07
Edward Voûte (Burgemeester) Waterlooplein " 236,84