Getypte ambtelijke rapportage/brief (doorslag). 2 februari 1940. 2
2A/1/4
Alhier.

2 Februari 1940
den Heer Wethouder voor de
Levensmiddelen,

appelen uit Zeeland naar de groote steden te doen vervoeren.
Van deze gelegenheid kan momenteel evenwel geen gebruik wor-
den gemaakt, omdat de landwegen in Zeeland zoo glad zijn,
dat de aanvoer der aardappelen naar de laadplaatsen der spoor-
wegen onmogelijk is.

Een ander bezwaar, dat thans bij de aardappelvoorzie-
ning kan gaan optreden is, dat de aardappelen bevriezen tij-
dens het transport: dit is dan onvermijdelijk.

Ondanks de vrij gunstige mededeelingen, die ons inzake
de aardappelvoorziening werden gedaan, stelden wij ons, vooral
in verband met de bovengenoemde onmiskenbare moeilijkheden,
op de hoogte van de voorraden der artikelen, die eventueel
ter vervanging van aardappelen kunnen dienen.

Dienaangaande deelde men ons mede, dat groene erwten
zeer overvloedig aanwezig zijn: zij worden zelfs geëxporteerd.
Boonen (bruine en witte boonen, alsmede capucijners) zijn
gedistribueerd, namelijk ½ pond per hoofd der bevolking per
maand; deze distributie zal ook een volgende maand op ½ pond
gehandhaafd blijven. De voorraden zijn niet groot - dit in
tegenstelling tot desbetreffende mededeelingen in het "Alge-
meen Handelsblad" - zoodat geïmporteerd moet worden; (dit
laatste werd strikt vertrouwelijk verklaard).

De voorraden rijst en gort zijn zeer ruim, zoodat een
goede voorziening gewaarborgd is. Voor de groote steden geldt
dit, tijdens de vorst, vooral voor rijst. De meeste gortpelle-
rijen zijn namelijk in het Noorden des lands gevestigd en
ondervinden thans transportmoeilijkheden door de gladheid der
wegen.

Tenslotte werd het oordeel van den heer Mr. Pool ge-
vraagd over het prijsverloop der aardappelen. Hij deelde mede,
dat de prijzen door de Regeering op peil zullen worden ge-
houden, opdat de teler een redelijke belooning ontvangt, ter-
wijl anderzijds tegen buitensporige verhooging wordt gewaakt.
Als de vorstperiode zal zijn geëindigd, zal zeer waarschijn-
lijk de verhooging van f 0,01 per kg., waaromtrent de tweede
ondergeteekende U in zijn bovenaangehaald rapport d.d. 23 Dit document betreft een interne rapportage over de logistieke en strategische uitdagingen van de voedselvoorziening in Nederland aan de vooravond van de Duitse inval. De kernpunten zijn:

1. Logistieke stagnatie: Door extreme gladheid in Zeeland kunnen aardappelen de treinstations niet bereiken. Daarnaast vormt de vorst een direct risico voor de kwaliteit van de aardappelen (bevriezing tijdens transport).
2. Substitutie-onderzoek: Vanwege de onzekere aardappelaanvoer wordt gekeken naar alternatieven zoals erwten, bonen, rijst en gort.
3. Discrepantie in informatie: Er wordt expliciet vermeld dat de voorraad bonen minder rooskleurig is dan het Algemeen Handelsblad suggereert, wat wijst op een noodzaak tot import die geheim moet blijven ("strikt vertrouwelijk").
4. Prijsbeheersing: De overheid (via een zekere Mr. Pool) grijpt in om prijsopdrijving te voorkomen, terwijl de boeren wel een minimumprijs gegarandeerd krijgen. Het document dateert van februari 1940, de periode van de "Schietsluieroorlog" of Phoney War. Nederland was op dat moment nog neutraal, maar de mobilisatie was in volle gang en de distributie van schaarse goederen (zoals peulvruchten) was al opgestart onder de Rijksdienst voor de Voedselvoorziening in Oorlogstijd.

De winter van 1939-1940 was bovendien een van de strengste winters van de 20e eeuw. De tekst illustreert hoe de combinatie van oorlogsdreiging en extreme weersomstandigheden de nationale voedselzekerheid onder druk zette. De genoemde Mr. Pool is vermoedelijk Mr. J.H. Pool, die destijds betrokken was bij de rijksinspectie van de voedselvoorziening of de prijzencontrole.