Officieel rapport (getypt met handgeschreven kanttekeningen). 16 september 1940. Een Controleur van het Marktwezen. De Bedrijfschef van het Marktwezen, Amsterdam. Nº 2/s/179/1 M.1940 18/9

R A P P O R T

Ph.Roozelaar, oud 41 jaar en wonende Dijkstraat 35 alhier, verzoekt om een erkenning als kleinhandelaar in groenten en fruit. Roozelaar is hoofdzakelijk vischventer, doch heeft voorheen ook wel met fruit gevent. Hij is in het bezit van een ventvergunning onder serie 21 No 228, welke sedert 1 September 1934 tot 24 Juli 1935 visch, van 24 Juli 1935 tot 3 October 1935 fruit en van 3 October 1935 tot heden weer visch als artikel aangeeft.
Verschillende op de centr:Markt gevestigde grossiers verklarde ook op de oude markt met Roozelaar meerdere malen zaken te hebben gedaan.
Daar den aanvoer van visch, als gevolg van de tijdsomstandigheden, niet voldoende is, wil hij thans met fruit gaan venten. Voor zoover door mij kan worden beoordeeld heeft Roozelaar de vragen van zijn invulformulier naar waarheid beantwoord.

Den Heer Bedrijfschef
v/h Marktwezen,

Amsterdam 16 September 1940
Controleur,

[Ondertekening, vermoedelijk: Veltman]

[Handgeschreven in rode inkt linksonder:]
Ter Heenbeek(?) te herinnering

[Handgeschreven rechtsonder:]
Tijdelijke erkenning
20/9 '40 [Initialen] * Inhoud: Het document is een ambtelijk rapport over Philip Roozelaar, een 41-jarige straatverkoper (venter) uit de Amsterdamse Dijkstraat. Vanwege de haperende aanvoer van vis kiest hij ervoor om weer fruit te gaan verkopen, iets wat hij in het verleden ook al deed. De controleur bevestigt zijn eerdere ervaring en de juistheid van zijn aanvraag.
* Taalgebruik: Het rapport is opgesteld in zakelijk, vooroorlogs Nederlands ("visch", "vischventer"). Er zit een typefout in de tekst: "verklarde" in plaats van "verklaarden".
* Besluitvorming: Aan de onderkant van het document is met de hand genoteerd dat er op 20 september 1940 een "tijdelijke erkenning" is verleend. Dit toont de snelheid van de gemeentelijke bureaucreatie in die periode aan.
* Tijdsgeest: De "tijdsomstandigheden" waarover gesproken wordt, verwijzen naar de vroege maanden van de Duitse bezetting van Nederland. De visserij op de Noordzee was nagenoeg stilgevallen door oorlogsgevaar en mijnen, waardoor visventers gedwongen waren naar alternatieve handel te zoeken. Dit document biedt een inkijkje in de sociaaleconomische realiteit van Amsterdam aan het begin van de Tweede Wereldoorlog. De aanvrager, Philip Roozelaar (geboren op 15 mei 1899), was een Joodse Amsterdammer. In deze fase van de bezetting (september 1940) probeerden veel kleine zelfstandigen hun nering voort te zetten ondanks de eerste beperkingen en tekorten.

Uit historische bronnen (zoals de archieven van de Joodse Raad en de kaartindex van de Joodse vervolging) blijkt dat Philip Roozelaar later in de oorlog gedeporteerd is. Hij werd op 30 september 1942 vermoord in Auschwitz. Dit schijnbaar alledaagse document over een handelsvergunning krijgt hierdoor een tragische lading: het vertegenwoordigt een laatste poging om in een legale levensbehoefte te voorzien voordat de anti-Joodse maatregelen de handel voor Joodse burgers onmogelijk maakten.